Επέτειος για τα 108 χρόνια από την απελευθέρωση των Ιωαννίνων η σημερινή μέρα και εκτός από το περίφημο τραγούδι " τα πήραμε τα Γιάννενα μάτια πολλά το λένε...", κάθε χωριό στον ορεινό όγκο της Πίνδου έχει να συμπληρώσει το δικό του μερτικό σ' αυτόν το νικηφόρο αγώνα για την ελευθερία.
Διαβάζουμε λοιπόν στον αφιερωματικό τόμο του Ριζαρείου ιδρύματος, για τον σπουδαίο Γρεβεντάτη ιστορικό και ακαδημαϊκό Λέανδρο Βρανούση, πως το 1934, μαθητής στο Ημιγυμνάσιο του Γρεβενιτίου, κατά την διάρκεια ενός σχολικού περιπάτου, κατευθύνθηκε με τους καθηγητές και τους συμμαθητές του, προς το ξωκκλήσι του Αγίου Νικολάου. Εκεί η ανήσυχη, διψασμένη για γνώση ματιά του μαθητή Λέανδρου, εντόπισε μια επιγραφή στην κόγχη του ιερού που αποτελούσε μια πολύ σημαντική ιστορική μαρτυρία. Η δυναμική συμμετοχή του Γρεβενιτίου στον απελευθερωτικό αγώνα , μαζί με την γενναία συνδρομή των Κρητικών που διέμειναν για λίγο στο χωριό μας, με επικεφαλής τον ηγούμενο της μονής Χαλέπας Μυλοποτάμου που είχε ηγηθεί του τάγματος των Κρητών και πολέμησε το 1912-13 για την απελευθέρωση της Ηπείρου.
Η επιγραφή έγραφε σε έμμετρο κείμενο: "Ιερόθεε, Θεού στρατιώτα του Χριστού,
ήλθες εδώ εις τον ναόν
να μεταλάβεις τον στρατόν.
Πήγαινε εις το καλόν
για να νικήσεις τον άσπονδον εχθρόν.
Έχων όμως κατά νουν
τον παντοδύναμον Θεόν.
Και από κάτω : "Ιερόθεος Βενιακάκης , Ηγούμενος Ιεράς Μονης Χαλέπας Μυλοποτάμου Κρήτης, τη 6η Δεκεμβρίου 1912"
Αλλά και ο γνωστός ποιητής και εθελοντής στο σώμα των Γαριβαλδηνών , Λορέντζος Μαβίλης , που έπεσε πολεμώντας για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων στη μάχη του Δρίσκου πέρασε πολεμώντας από το Γρεβενίτι. Μας πληροφορεί γι αυτό ο Νίκος Καρβούνης , Γαριβαλδηνός και Ηπειρωτομάχος: "Στο Γρεβενίτι μείναμε με το Μαβίλη κι άλλους Γαριβαλδηνούς σ ένα σπίτι γεμάτο παιδιά, νυφάδες κι αγγόνια. Ο οικοδεσπότης του σπιτιού ήταν ο Στάθης Παπαβρανούσης".
Μικρές ψηφίδες της ιστορικής μας συνέχειας που μας βοηθούν να καταλάβουμε πώς η Ήπειρος μετά την απελευθέρωση, μπόρεσε να βρει το δρόμο της στηριγμένη στο δημογραφικό απόθεμα των Ζαγοροχωρίων και όλων των χωριών που στάθηκαν σκαρφαλωμένα στα απάτητα βουνά της Πίνδου.
Χρόνια Πολλά κι Ελεύθερα!!
Ανδρομάχη Παπαευσταθίου
