Πατίκου Χρήστου
στον Ιερό Ναό του Προφήτη Ηλία, Αγία Παρασκευή Αττικής
Πατίκου Χρήστου
στον Ιερό Ναό του Προφήτη Ηλία, Αγία Παρασκευή Αττικής
Συνέλευση της Ηπειρωτικής Εστίας
Κορυδαλλού – Νίκαιας – Αγίας Βαρβάρας
Μετά από συνεδρίαση του ΔΣ της Εστίας στις 29/01/2023
αποφασίστηκε η σύγκληση Γενικής Συνέλευσης την
Τετάρτη 29/3/2023, στις 7μμ,
στην οδό Κρέσνας 10-12 (κάθετος στην οδό Αθηνάς, 2η
πάνω από την Πλ. Ελευθερίας).
Τα θέματα της Συνέλευσης είναι:
Το Δ.Σ. του Μ.Α.Σ. Γρεβενιτίου εκφράζει τις ευχαριστίες του στον συγχωριανό μας Παύλο Παπαζώη και την οικογένειά του, που στηρίζουν τις προσπάθειες του συλλόγου εδώ και χρόνια. Η προσφορά του στον τυχερό της πρωτοχρονιάτικης πίτας συνίσταται στην παροχή δωρεάν διαμονής για μια εβδομάδα στο άνετο περιβάλλον του ξενοδοχείου του MARITSAS rooms στο Σταυρό Χαλκιδικής. Επίσης, ευχαριστούμε ακόμα μια φορά τον Θωμά Παπαρούνα για τη διάθεση ξυλόγλυπτων δημιουργημάτων στο Σύλλογο.
Ομιλία Προκόπη Φούσα εκπαιδευτικού, ειδικού στο marketing και επιχειρηματία, στις 18-2-2023 στο Σύνδεσμο επιστημόνων Ηπειρωτών με θέμα:
Βαλκανικοί πόλεμοι- απελευθέρωση Ιωαννίνων
Τα μεγαλύτερα επιτεύγματα στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, μετά τον αγώνα της ανεξαρτησίας του 1821, επετεύχθησαν κατά τους Βαλκανικούς πολέμους.
Στις αρχές του 20 ου αιώνα οι νεότουρκοι είχαν το στόχο να εκτουρκίσουν πλήρως το οθωμανικό κράτος, πράγμα που σήμαινε, διώξεις σε βάρος των αλλοεθνών πληθυσμών της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Η πολιτική αυτή αναζωπύρωσε τα εθνικά αισθήματα των γειτονικών
βαλκανικών λαών: Ελλήνων, Βουλγάρων, Σέρβων, Ρουμάνων.
Η Βουλγαρία και η Σερβία, με την ενεργή συμμετοχή των Ρώσων,
συνθηκολόγησαν το 1911 για να πολεμήσουν τους Τούρκους και στη
συνθήκη συμπεριλήφθη ο όρος ότι μετά τη νίκη η Βουλγαρία θα
λάμβανε εδάφη της Μακεδονίας.
Σε αυτή τη Βαλκανική Συμμαχία εισήχθη και το Μαυροβούνιο.
Ο Ελ. Βενιζέλος, που είχε μεγάλες διαπραγματευτικές ικανότητες και τσαγανό, έπεισε την Βουλγαρία, την Σερβία και το Μαυροβούνιο, ότι χωρίς τους Έλληνες δε θα καταφέρουν να νικήσουν τους Τούρκους και η Ελλάδα προσχώρησε στη συνθήκη, χωρίς όμως να συμπεριληφθεί ο όρος για την τύχη των προς απελευθέρωση εδαφών.
Οι Έλληνες έδρασαν άμεσα. 100.000 Ελληνικού στρατού επιτέθηκαν σε 50.000 Τούρκους οπλίτες στη Θεσσαλία στις 4 Οκτωβρίου 1912. Άλλη στρατιωτική δύναμη αποβιβάστηκε με πλοία στην Χαλκιδική. Σε 22 ημέρες μόνο, μέχρι 26 Οκτωβρίου ο Ελληνικός στρατός απελευθέρωσε 10 πόλεις: Ελασσόνα, Δεσκάτη, Σαραντάπορο, Σέρβια, Κοζάνη, Βέροια, Νάουσα, Έδεσσα, Γιαννιτσά και Θεσσαλονίκη. Η ορμή των Ελλήνων πολεμιστών ήταν πολύ μεγάλη, η ήττα του 1897 τους κινητοποιούσε.
Η Θεσσαλονίκη βέβαια υπήρχε σοβαρό ενδεχόμενο να είχε καταληφθεί από βουλγαρικές δυνάμεις, πράγμα που θα δημιουργούσε εξαιρετικά αρνητικά δεδομένα για την Ελλάδα, αλλά ο Βενιζέλος διέταξε τον διάδοχο Κωνσταντίνο να κινηθεί ταχύτατα προς την πόλη. Πράγματι, και παρά τις αντιρρήσεις του Κωνσταντίνου, το απόγευμα της 26ης Οκτωβρίου 1912 ο ελληνικός στρατός έμπαινε στη Θεσσαλονίκη.
Μετά απελευθερώθηκε η Φλώρινα και η Καστοριά.
Το Ελληνικό ναυτικό, σε 66 μέρες, από 6 Οκτωβρίου 1912 ως 20
Δεκεμβρίου, απελευθέρωσε όλα σχεδόν τα νησιά του ανατολικού και
βόρειου Αιγαίου και απέκλεισε τον τουρκικό στόλο στα στενά των
Δαρδανελίων.
ΙΩΑΝΝΙΝΑ
Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων ήταν ο επόμενος βασικός ελληνικός στόχος. Όμως οι Οθωμανοί αμύνονταν σθεναρά, τα κανόνια χτυπούσαν αδιάκοπα από το Μπιζάνι, εμποδίζοντας τον Ελληνικό στρατό να περάσει προς τα Γιάννενα. Η εκπόρθηση των οχυρών του Μπιζανίου από τους Έλληνες θα σήμαινε ουσιαστικά την απελευθέρωση των Ιωαννίνων. Τα οχυρά αυτά κατασκευάστηκαν από Γερμανό στρατηγό που ήταν υπεύθυνος για την αναδιοργάνωση του Οθωμανικού στρατού.
Έγιναν στα 10 χιλιόμετρα νότια των Ιωαννίνων, γιατί ο Ελληνικός
στρατός από εκεί θα έκανε επίθεση, λόγω της αμαξιτής οδού.
Στα Ιωάννινα δρούσε μια μυστική οργάνωση στα πρότυπα της φιλικής εταιρίας, ορκιζόταν τα μέλη στο ευαγγέλιο, υπήρχε μυστικότητα και επικοινωνούσαν με κρυπτογραφημένα μηνύματα. Η οργάνωση αυτή ήταν η ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ που είχε ιδρυθεί το 1906. Ίσως μετά το 1821 δε συνέβη κάτι ανάλογο σε άλλη περιοχή του Ελληνικού χώρου κατά των τούρκων. Στο Μακεδονικό αγώνα, που υπήρχε ανάλογη οργάνωση, οι εχθροπραξίες γίνονταν με τους Βούλγαρους.
Στόχος της ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ήταν να δημιουργηθούν
αντάρτικες ομάδες για να παρενοχλούν και να απασχολούν τον
τουρκικό στρατό, διευκολύνοντας έτσι τους Έλληνες κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού πολέμου. Συγκρότησαν αντάρτικες ομάδες ο Ποτέτσης, ο δάσκαλος Κρομμύδας και άλλοι. Ο Ελληνικός στρατός ναι μεν είχε νικήσει τους Τούρκους στη Θεσσαλία στις 4 Οκτωβρίου, αλλά οι Τούρκοι πίστευαν ότι σε λίγο οι Έλληνες θα ηττηθούν όπως και το 1897.
Στις 7 Οκτωβρίου ο καπετάν Κρομμύδας επιτέθηκε στους τούρκους της κωμόπολης Πογδόριανη, τους σκότωσε και έκαψε την αποθήκη με τα παραγόμενα προϊόντα που φορολογούσαν ως ίμορο.
Με την ευκαιρία αξίζει να αναφέρω ότι στην Πογδόριανη τα πρώτα 200 χρόνια της τουρκοκρατίας παραθέριζε τα καλοκαίρια η κάθε σουλτάνα λόγω κλίματος, η οποία απαίτησε ΑΠΌ ΤΟΝ σουλτάνο να μη φορολογούνται με το 30% σε ίμορο προϊόντα, αλλά μόνο με 10% τα 30 χωριά της κοιλάδας του Καλαμά. (συνολικά η φορολόγηση προβλεπόταν 40 %).Λόγω αυτού τότε η Πογδόριανη είχε πάνω από
4000 κατοίκους και ήταν σπουδαίο εμπορικό κέντρο.
Αμέσως μετά τη δράση του Κρομμύδα κατέφθασαν εκεί 700 στρατιώτες τούρκοι και έκαψαν την Πογδόριανη ολοσχερώς για 2 η φορά, η πρώτη ήταν το 1718.
Η δράση της ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ κορυφώθηκε όταν τα μέλη
Τσεκούρας και Χαντέλης πλησίασαν τον Τούρκο αξιωματικό Νικολάκη εφέντη με πραγματικό όνομα Νικόλαος Τσεμτσίδης ή Μισιατζόγλου, απόφοιτο του Ζωγραφείου Λυκείου Κων/πολης.
Ο μητροπολίτης Ιωαννίνων τον έπεισε να δώσει τα σχέδια των οχυρών του Μπιζανίου.
Αργότερα ένας δημοσιογράφος Θεσσαλονίκης δημοσίευσε σε εφημερίδα ανοήτως το γεγονός. Οι Τούρκοι το διάβασαν και κρέμασαν τον Τσεμσίδη και την οικογένειά του.
Οι Γιαννιώτες παρέμεναν έγκλειστοι στα σπίτια. Έπλεκαν εγκώμια για τους επώνυμους, όπως για τον εθελοντή Κύπριο δήμαρχο Λεμεσού Χριστόδουλο Σώζο που έπεσε στη Μανωλιάσα και για τον ποιητή Λορέντζο Μαβίλη που το αίμα του έβαψε τα χώματα του Δρίσκου.
Όταν διεξαγόταν οι μάχες στο Μπιζάνι, οι αξιωματικοί Βελισάρης και Ιατρίδης με τους ευζώνους, παρόλο που είχαν εντολή να μην προχωρήσουν, πλησίασαν τα Γιάννενα στα 3 χιλιόμετρα και συνέλαβαν πολλούς τούρκους.
Τα Γιάννενα δεν έπεφταν, ωσότου ξημερώνοντας η 20η Φεβρουαρίου 1913, σαράντα χιλιάδες Έλληνες στρατιώτες και αξιωματικοί εξαπέλυσαν γενική επίθεση και αναγκάστηκε ο Εσάτ πασάς, ο διοικητής των οθωμανικών δυνάμεων, να παραδώσει τα Γιάννενα την 21η Φεβρουαρίου.
Τα πολυπόθητα Γιάννενα απελευθερώθηκαν μετά από 482 χρόνια Οθωμανικής κατοχής.
Οι πανηγυρισμοί ήταν αναμενόμενοι. Χιλιάδες κάτοικοι υποδέχτηκαν τον Ελληνικό στρατό με ζητωκραυγές, ενθουσιασμό και περίσσια συγκίνηση. Φιλούσαν τους στρατιώτες και τους αξιωματικούς στο πρόσωπο και στα χέρια, πετούσαν και ξέσκιζαν τα φέσια σκεπάζοντας σχεδόν την πλατεία, έριχναν κλαδιά δάφνης, ρύζι και λουλούδια αμυγδαλιάς κι αγκαλιάζονταν μεταξύ τους, έκλαιγαν κι έψελναν το Χριστός Ανέστη.
Ήταν η σημαντικότερη μάχη μεταξύ της Ελλάδας και των Τούρκων κατά τη διάρκεια του 1ου Βαλκανικού Πολέμου.
Αξίζει όμως να επισημανθεί ένα παράδοξο: ενώ η Θεσσαλονίκη και οι άλλες πόλεις είχαν παραδώσει τα κλειδιά χωρίς καθυστέρηση, γιατί οι Τούρκοι δεν παρέδιδαν τα Γιάννινα επί 85 μέρες, κάνοντας μάχες; Αφού δεν υπήρχε δυνατότητα να έχουν Τουρκική στρατιωτική βοήθεια από ξηρά και θάλασσα. Οι περιοχές της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας είχαν ήδη κατακτηθεί. Σε Ηγουμενίτσα και Πρέβεζα ήταν αδύνατο να φθάσουν Τουρκικά πλοία με οπλίτες και πολεμοφόδια, γιατί οι Έλληνες τότε υπερείχαν σε ναυτική δύναμη. Δεν είχαν καμία ελπίδα να νικήσουν.
Δε βρήκα κάπου μια απάντηση.
Όταν τελείωσε ο 1 ος Βαλκανικός πόλεμος οι τούρκοι είχαν εκδιωχθεί από πολλά εδάφη.
Μερικά γεγονότα πριν του 1ου βαλκανικού πολέμου, που έχουν
σχέση με τα σχέδια των Βουλγάρων.
Στον Ρωσοτουρκικό πόλεμο που έγινε 36 χρόνια πριν από τους
Βαλκανικούς πολέμους, το 1876, οι Ρώσοι είχαν βοηθηθεί από τους
Βούλγαρους και νίκησαν.*
Στη συνθήκη Τούρκων με Ρώσους που έγινε μετά τον πόλεμο αυτό, οι Ρώσοι απαίτησαν να δημιουργηθεί «Βουλγαρικό αυτόνομο πριγκιπάτο», ως ανταπόδοση για τη βοήθεια.
Οι Βούλγαροι για την Μακεδονία άρχισαν να εξαπολύουν έντονη
προπαγάνδα στους λαούς της Ευρώπης παρουσιάζοντας την ως
Βουλγαρική.
Με την εξέγερση των Βουλγάρων (επονομαζόμενη ως Ίλιντεν) εναντίον των Τούρκων το 1903,νικητές ήταν οι Τούρκοι και εκδίωξαν 20.000 Βούλγαρους από τη Μακεδονία.
Με την επέμβαση των Ρώσων επέστρεψαν οι Βούλγαροι στη
Μακεδονία και μάλιστα με διαφορετικό σύστημα διοίκησης από τους άλλους κατοίκους έλληνες ,το οποίο τους έδινε ευχέρεια δράσεων.
Μακεδονικός αγώνας Η Βουλγαρία και η Ελλάδα ανταγωνίζονταν για την Μακεδονία. Και οι δύο έστειλαν ένοπλους ατάκτους. Ο Μακεδονικός αγώνας έφτασε στην κορύφωσή του όταν σκοτώθηκε ο Παύλος Μελάς.
Οι πρόγονοί του είχαν πύργο στην Παητονιά, μαχαλά της Πογδόριανης, σημερινή Ρεπετίστα Πωγωνίου και υπάρχουν ακόμη κτιριακά υπόλοιπα, τα βλέπω όταν πηγαίνω στο χωριό μου.
2ος Βαλκανικός πόλεμος
Με το τέλος του 1ου Βαλκανικού πολέμου οι Βούλγαροι ήθελαν να
θέσουν σε εφαρμογή τα συμφωνηθέντα με τη Σερβία και προσπάθησαν να καταλάβουν εδάφη της Μακεδονίας.
Η Βουλγαρία, εμφορούμενη από το τότε στρατιωτικό ηγεμονικό της
σύνδρομο στα Βαλκάνια, υποτιμούσε την Ελλάδα ως στρατιωτική
δύναμη υπό την επίδραση της ήττας της από τους Τούρκους του 1897.
Όμως δεν είχε συνειδητοποιήσει το εκσυγχρονιστικό έργο που
επιτελέστηκε στην Ελλάδα εκείνα τα χρόνια, από το 1897 έως το 1912.
Ό, τι δεν έλυσε ο πρώτος Βαλκανικός πόλεμος, ήταν μοιραίο να το λύσει ο δεύτερος. Η Ελλάδα και η Σερβία γνωρίζοντας τις προθέσεις της Βουλγαρίας για ενδεχόμενη ένοπλη διεκδίκηση εδαφών, σύναψαν εκ νέου συμμαχία, προκειμένου να είναι προετοιμασμένες.
Ο Βουλγαρικός στρατός χωρίς να προβεί σε κήρυξη πολέμου, επιτέθηκε κατά των Ελληνικών ενόπλων δυνάμεων στην τοποθεσία Κιλκίς- Λαχανά.
Ο ενδοσυμμαχικός 2ος Βαλκανικός Πόλεμος είχε μόλις αρχίσει και
έμελλε να είναι ιδιαίτερα σκληρός. Η ομώνυμη μάχη κατέληξε σε
περιφανή νίκη των Ελληνικών δυνάμεων, καταδίωξαν τον υποχωρούντα Βουλγαρικό στρατό και απελευθέρωναν την Καβάλα, τις Σέρρες, τη Δράμα και την Αλεξανδρούπολη.
Η Ρουμανία απέχοντας από τον 1ο Βαλκανικό Πόλεμο εναντίον των
Τούρκων, εισήλθε στο 2ο Βαλκανικό πόλεμο τον Ιούνιο του 1913 κατά της Βουλγαρίας.
Οι Βούλγαροι, αντιμέτωποι με την απειλή να δουν τα συμμαχικά
στρατεύματα να εισέρχονται στη Σόφια, ζήτησαν ανακωχή μετά από 28 μέρες πολέμου, στις 17 Ιουλίου, η οποία τέθηκε σε ισχύ από το
μεσημέρι της 18ης Ιουλίου 1913.
Αργότερα το 1923 οι Ρώσοι (ως Σοβιετική ένωση )με τη Βουλγαρία που είχαν ειδικές σχέσεις και με άλλα κράτη και κόμματα κρατών, στην ‘’Κομουνιστική Διεθνή ‘’ υπέγραψαν την απόφαση (δυστυχώς και ένα Ελληνικό κόμμα) η Μακεδονία να γίνει αυτόνομο κράτος, να μην ανήκει στην Ελλάδα.
Η Ρωσία ήθελ πάντα να έχει πρόσβαση, με κάποιο τρόπο, στην Μεσόγειο. Μια φορά ήταν με τα Ορλωφικά το 1770 , αλλά και με τις αναφερόμενες εδώ δράσεις της σε αυτό θεωρώ ότι στόχευε, να έχει κάποια πρόσβαση στο Αιγαίο με φιλικά της κράτη.
Με τους Βαλκανικούς πολέμους η έκταση της Ελλάδας αυξήθηκε από 64 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα σε 120 και η Μακεδονία έμεινε Ελληνική, δεν κατακτήθηκε από τους Βούλγαρους, οι οποίοι αυτό προσπαθούσαν και κατά τον Μακεδονικό Αγώνα και μετά.
Η Ελλάδα απέκτησε το μεγαλύτερο τμήμα της Μακεδονίας, την Ήπειρο, την Κρήτη και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου, πλην Ίμβρου και Τενέδου.
Ο πληθυσμός της Ελλάδας από 2.800.000, μετά από τις νίκες έφθασε τα 5.000.000.
ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΑΣ
ΠΡΟΚΟΠΗΣ ΦΟΥΣΑΣ
Αν υπάρχουν ερωτήσεις με χαρά να συζητήσουμε.
Στα «Σαχινέϊκα», εκεί γεννήθηκε ο Βασιλάκης Σαχίνης (1889-1965). Είναι λίγο πιο πάνω απ’ το Γκιγκόρου στα αριστερά του όπως ανεβαίνουμε. Ο Ευστάθιος Σκάρπας γεννήθηκε στην Κρίζια, στα ριζά του. Εν ολίγοις τα σπίτια τους απείχαν περίπου τα πεντακόσια μέτρα. Ένα μικρό πλάτωμα για το πέρασμα του λάκκου με τις ιτιές μισιάζει την ανηφόρα και ανανεώνει τις ανάσες.
Ο δεκαεφτάχρονος Σαχίνης λαμβάνει το πτυχίο της θεολογίας.
Αριστεύει με το 9 και 11/29. Χρειάστηκαν περίπου πέντε χρόνια. Η υποτροφία που
κέρδισε του δίνει το δικαίωμα να είναι οικότροφος της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής
Σχολής. Το αποφοιτήριο φέρει την υπογραφή από ένα «βαρύ» όνομα, αυτό του
Αναστάσιου Κεφαλά, κατά κόσμον αργότερα Μητροπολίτη Πενταπόλεως Νεκταρίου. Ο
παραπάνω ανακηρύχτηκε Άγιος το 1961 και πολιούχος της Αίγινας.
Ο Σκάρπας «ζήλεψε» το γειτονόπουλο. Κάνει ίδιες σπουδές στο
ίδιο οικοτροφείο της Ρ.Ε.Σ. Και αυτός διδάσκεται Ιερά Ιστορία, Ιερά Κατήχηση,
Δογματική, Ομιλητική κ.α. Ακόμη Γαλλικά, Εβραϊκά και Αρχαιολογία.
Για δύο περίπου χρόνια (1904-1906) συνυπάρχουν στο ίδιο
κτίριο. Είναι περίπου συνομήλικοι.
Στην Αθήνα οι δρόμοι τους χωρίζουν. Στο Γρεβενίτι θα
συναντηθούν από διαφορετικά λειτουργήματα. Ο Σαχίνης θα αποφοιτήσει και από το
Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τμήμα Φιλολογίας. Το 1913-1914 θα βγάλει και
τη Σχολή Γυμναστών. Υπηρετεί στο Σχολαρχείο του Γρεβενιτίου από το 1916-1929.
Είναι φιλόδοξος και ανήσυχος. Δεν «οχυρώνεται» μονάχα στην καθηγεσία. Θα
ασχοληθεί με τα τοπωνύμια του χωριού μας. Θα γράψει ποιήματα γι αυτό. Ακόμη και
θεατρικά μονόπρακτα.
Αυτή η εργασία μας όμως είναι αφιερωμένη στον Ευστάθιο
Σκάρπα. Και ο Σκάρπας δεν «οχυρώθηκε» μονάχα στα ιερατικά του καθήκοντα.
Εκφέρει άποψη. Σε ότι αφορά το ιστορικό της Μονής Βουτσάς θα μας πει: «Ο
Πωγωνάτος πήγε στη Σικελία το 668, για να καταστείλει την εξέγερση των
δολοφόνων του πατέρα του Κώνσταντος Β΄ (οι οποίοι είχαν ανακηρύξει αυτοκράτορα τον αρμένιο Μιξίδιον).
Τον χρόνον διεκπεραιώσεως του εκ της Ιταλίας εις την Ήπειρον μεταξύ του 669-670
και την έναρξιν κτίσεως της μονής το έτος 670». Πρέπει να σημειωθεί ότι σα
γεγονός, σύγχρονοι ιστορικοί, αυτή την επιχείρηση την αναφέρουν, «… χτύπησε
τους στασιαστές της Σικελίας» «… Έπλευσε κατά της Σικελίας». Ουσιαστικά
αναφέρεται σ’ αυτή ο Χρονογράφος του Ζ΄ και Η΄αιώνα, Θεοφάνης ο Ομολογητής. Ο
Ε.Σ. πίστευε ότι: «ο Πωγονάτος μετά την καταστολήν της ανταρσίας του Μιξίδιου
θα μπορούσε να είχε επιλέξει για την επιστροφή του την ξηρά, για να καταστείλει
ίσως και άλλες μικρότερες σποραδικές ανταρσίες μετά το φόνο του πατέρα του και
ότι διεκπεραιώθη εις το Δυρράχιον ή την Απολλώνειαν και δια του τείχους του
Πύρρου παρά την Οστινίτσαν διήλθεν δια της Βοτσάς».
Ο Κωνσταντίνος Δ' (Πωγονάτος) αν και αυτοκράτορας του
Βυζαντίου δεν είναι ο απόλυτος κυρίαρχος. Στρατός και λαός κατά τη στέψη του
στασίασαν. Έπρεπει να στεφθούν συναυτοκράτορες και τα αδέρφια του, Τιβέριος και
Ηράκλειος. «Εις τριάδαν πιστεύομεν, και
τους τρεις στέψομεν». Αυτός ο καλός και ευσεβής άνθρωπος τους παγίδεψε. Αντί
για στέψη τους έκοψε τις μύτες και τους εξόρισε.
Είμαστε στα 668 μ.Χ. Η αυτοκρατορία του δέχεται επιθέσεις από
τους Άραβες (Ακμή και Παρακμή του Βυζαντίου, Γιάννη Κορδάτου, σελ. 170)
Η Αυτοκρατορία
κινδύνευε και αυτός χάζευε στα βουνά και
στα λαγκάδια της Βουτσάς και του Μολυβδοσκέπαστου;
Γι' αυτό και τα παρακάτω δε με πείθουν.
(Ελεύθερη δική μου
απόδοση από το βιβλίο Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή Μονή Παναγίας
Μολυβδοσκεπάστου Κονίτσης, σελ 21)
Είχε μαζί του και τη γυναίκα του Αναστασία. Επειδή οι
ψαλτάδες κατά τη θεία λειτουργία ήταν φάλτσοι τους μάλωσε. «Το πρόσωπο του
εγένετο μέλαν, ως του Αιθίοπος! Μετάνιωσε, ζήτησε την θεϊκήν συγνώμην»
Η αλαζονική του συμπεριφορά συνεχίστηκε και στην επίσκεψη του
στη Βουτσά. Και εδώ μετάνιωσε και μάλιστα αυτή τη φορά δάκρυσε κιόλας...
«Σκωριών ανακαμίνευσις»
Με «σημάδεψε» αυτός ο ευρηματικός τίτλος. Το άρθρο του είναι
ενυπόγραφο. Το φιλοξενεί η Εφημερίδα των Ιωαννίνων «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΗΧΩ» στις 14
Ιανουαρίου του 1925. Είναι Αρχιμανδρίτης και τολμηρός άνθρωπος, κάτω των σαράντα
ετών. Προηγήθηκαν δέκα έξη χρόνια για να έχει
κατασταλαγμένες απόψεις για τη Βοτσά και τη Μονή της. Το ξεκίνημα του
γίνεται στις 17 Ιουλίου του 1909. Η απογραφή του 19001 στις 5 Μαρτίου, των
κινητών και ακινήτων της μονής Βοτσάς αφήνει ανοιχτή την κατάσταση αυτής της
απογραφής. Έτσι μαθαίνουμε ότι «1909 Ιουλίου 17 αφιερώθη εις την ιεράν Μονήν
παρά του Ευσταθίου Δ. Σκάρπα εν κατσίον
(θυμιατήρι), Εφ΄ου η εικών της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και η εξής
επιγραφή: «Δωρεά Ευ. Δ. Σκάρπα τη βασιλική Μονή Βοτσάς 1909, ως και ποιμαντική
ράβδος (αρχιερατική) εκ ξύλου κατεργασμένη εν Αγίω Όρει Άθω αξίας 135 γρ
χρυσών».
Όπως σημειώνει ο Λ. Βρανούσης η τελευταία αφιέρωση έχει
γραφεί με διαφορετική μελάνη. Είναι λογικό αυτό να έγινε μετά τη χειροτονία
του, ως επισκόπου Περιστεράς το 1937.
Το 1928 φεύγει απ’ τη ζωή ο Ηγούμενος Αγαθάγγελος. Ο
Μητροπολίτης Ιωαννίνων Σπυρίδων2 δίνει εντολή για καταγραφή κινητών και
ακινήτων της μονής. Στην καταγραφή παρευρίσκεται ο Σκάρπας, ο δικό μας
ιερομόναχος Γεράσιμος Καραβράνος3 και ο Πρόεδρος της Κοινότητας Γρεβενιτίου
Δ.Ε. Σκάρπας, πατέρας του Ευστάθιου. Υπογράφουν και οι τρεις και τα
καταγραφέντα αναφέρονται στο μοναχολόγιο.
Ερχόμαστε στην ποιμαντική ράβδο. Το λογικό είναι να ενυπάρχει
μέχρι σήμερα.
Στις 6/3/1937 εμφανίζεται ο Παντελεήμων Στογιάννος
(Κερκυραίος). Για πολλά χρόνια Ηγούμενος μέχρι το 1966. Βέβαια απουσίασε για
2-3 χρόνια. Επανέρχεται με νέο διορισμό το 1958.
Ο Στογιάννος συνυπάρχει με το Σκάρπα περίπου τρία χρόνια˙
συμβαίνει αυτό γιατί το μοναστήρι το επισκέπτεται τακτικά, είναι η ζωή του.
Ο Στογιάννος είναι εκείνος που αντικρίζει καμένο το μοναστήρι
απ’ τους γερμανούς 22/23/10/1943. Αφού διεκτραγωδεί την άθλια κατάσταση της μονής ακόμη και από τον εμφύλιο
που επακολούθησε. Εν ολίγοις αναφέρεται στην καταστροφή κινητών και ακινήτων
της με έγγραφο προς την ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων, αριθμός πρωτοκόλλου 2236/19/9/1955
(κάπως αργά) και για την «μετέπειτα λεηλασίαν υπό των συμμοριτών»4.
Προσωπικά δεν αφήνω κανένα υπονοούμενο για τη χρυσή σέλα και
το κράνος του Πωγωνάτου. Άλλωστε κάτι τέτοιο δεν το αναφέρει ο Ε. Σ. Υπάρχει
σήμερα στη μονή η ποιμαντορική ράβδος των 135 γρ χρυσών; Αν όχι είναι πιστεύω
καταγεγραμμένη «στην λεηλασίαν των συμμοριτών» ή των γερμανών.
Φύγαμε όμως απ’ το καθ’ αυτό θέμα, που προσωπικά με
«σημάδεψε». Είναι οι ιστορικές αναδιφήσεις του τολμηρού και εμβριθούς συμπατριώτη μας. Ας τις δούμε
με προσοχή. Το 1925 ο Σκάρπας είναι σε γόνιμη και δημιουργική περίοδο. Ο
ιστορικός του Ζαγορίου Ιωάννης Λαμπρίδης έχει φύγει απ’ τη ζωή το 1891, δηλαδή
πριν τριάντα τέσσερα χρόνια. Το όποιο θετικό αποτύπωμα που άφησε στα
ΖΑΓΟΡΙΣΙΑΚΑ ΤΟΥ και κυρίως στη Β΄ έκδοση του 1889 δε σημαίνει για τον ίδιο ότι κρατάει
και το «Άγιον Δισκοπότηρον». Φυσικά και μελέτησε τα γραφτά του. Κάτι δεν του
κολλάει με το «Χρονικόν της Βοτσάς» τον γνωστό «Χρυσοκώδικα». Ο Λαμπρίδης δεν
τον πείθει και τόσο πολύ. «Ένα χειρόγραφο, όχι σε καλή κατάσταση. Κάποιος
άγνωστος αντέγραψε αντίγραφα ιστορικά στοιχεία τα οποία περιείχε ο Κουβαράς5.
Αυτό έγινε τον περασμένο αιώνα (δηλαδή τον 18ο)». «Αρκετά χρήσιμο για να γράψω
αυτό το βιβλίο». Πρέπει εδώ να εξηγήσουμε τι ήταν ο Κουβαράς: «Ήτο συναγωγή
κειμένων αναφερομένων εις την Ηπειρωτικήν ιδίαν ιστορίαν… γενομένη από πολλά
πρόσωπα». Έχουμε λοιπόν μια γενική ιστορική πηγή. Από εκεί αντιγράφονται
επιμέρους ιστορικά γεγονότα, τα οποία φυλάσσονται σε χώρους, τόπους, περιοχές
στις οποίες αναφέρονται. Τέτοιοι χώροι ήσαν και τα μοναστήρια. Είναι όμως έτσι;
«Ένα χειρόγραφο, όχι σε καλή κατάσταση»;
Ο Σκάρπας δεν είχε λόγους να διαφωνεί. Όμως διαφωνεί. Και
στις 14 Ιανουαρίου του 1925 εκφράζεται με το αντίστοιχο άρθρο του στην
«ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΗΧΩ».
«Σκουριών κατεργασία στο καμίνι», πολύ απλά και παραβολικά «Ανάδειξη
της αλήθειας». Οι πληροφορίες του είναι στέρεες και όχι μονάχα από ένα πρόσωπο.
«Περί του Χρονικού τούτου της Βουτσάς, το ονομαζόμενον εν τη μονή και τοις
περιχώροις “Χρυσοκώδικα” επληροφορήθην παρά των αποθανόντων γερόντων
Γρεβενιτίου, ότι ην μέγας εκ μεμβράνης και εγράφετο εν αυτώ παν γεγονος εν
Ηπείρω, δυνάμενον ασφαλώς να φθάσει μέχρι της μονής. Δυστυχώς τον Κώδικα τούτου
εσύλησεν ο Λαμπρίδης εκ της μονής καθ’ ον χρόνον αύτη ήτο άνευ Ηγουμένου».
Σημείωση δική μου: Στο μοναχολόγιο επισημαίνεται η απουσία
Ηγουμένου την τριετία 1875-1878.
«Και εσταχυολόγησεν εξ αυτού τινά ως σπουδαία νομιζόμενα υπ’
αυτού όντως ηθικώς υποχρέου έναντι της ιστορίας της Ηπείρου να εκδώσει
ολόκληρον το πολύτιμον Χειρόγραφον».
Δηλαδή ο Ε. Σ. είναι σίγουρος, ότι δεν ήταν μονάχα ένα
χειρόγραφο απλό! «Εάν κρίνωμεν το χειρόγραφον εκ των σταχυολογημάτων
(δανεισμάτων) του Λαμπρίδη, δυνάμεθα να αποφανθώμεν μετά πεποιθήσεως, ότι τούτο
περιέχει την ιστορία πλείστου μέρους της Ηπείρου και ιδίως του Ζαγορίου από του
εβδόμου μ.Χ. αιώνος μεσούντως (δηλαδή εκεί γύρω στα 650 μ.Χ.) περί της μετά
ταύτης τύχης του Κώδικα, παρά πάσης ημών τας ερεύνας, ουδέν ηδυνήθημεν να
εξακριβώσωμεν. Αναντιρρήτως θα είναι μέγα ευτύχημα δια την ιστορίαν της
Ηπείρου, εάν επωλήθη ο Κώδιξ εις τινά αρχαιοκάπηλον, ως σύνηθες τοις ιεροσύλοιξ
και δεν επυρπολήθη μετά της οικίας του αειμνήστου Λαμπρίδου εν Σουδενοίς, διότι
θα ανακαλυφθεί ποτέ εν τινι βιβλιοθήκη της Ευρώπης».
Ο Δημήτριος Ράϊος6 πάνω σ’ αυτό το θέμα τοποθετήθηκε ως εξής:
«Μεγάλη απώλεια για την ιστορία της Μονής αποτελούν αναμφίβολα η μυστηριώδης
εξαφάνιση του χειρόγραφου Χρονικού της Βουτσάς, που είχε δει τελευταίος ο
Ιωάννης Λαμπρίδης». Προχωρά και παρακάτω θεωρώντας: «Μυστηριώδη και την κλοπή
των ταπίων και των χρυσοβούλων που φυλάσσονταν στη Μονή ως τα μέσα περίπου του
ΙΘ αιώνα».
Λέξεις κλειδιά, εξαφάνιση-κλοπή-μυστηριώδης, τις τοποθετεί
περίτεχνα.
Γιώργος Δερμάνης
Βιβλίο Δημ. Ράϊου ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΒΟΥΤΣΑΣ σελίδα 171.
>> >> >> >> >> >> σελίδα 196.
Ο Γεράσιμος Καραβράνος, ιερομόναχος, Ηγουμενεύει από
19/5/1931-6/6/1936 και ξανά το 1937. Πάλι το 1947; Έως την 26/5/1958, σελίδες
187-188 του παραπάνω βιβλίου.
Στο παραπάνω βιβλίο και στη σελίδα 435 (φωτογραφία του
Σπυρίδωνος Τόδη) καταδείχνεται η ύπαρξη σε προθήκη δέκα (αριθ. 10)
λειψανοθηκών. Υπάρχει συγκεκριμένη καταγραφή σε ποιους ανήκουν τα ιερά αυτά
λείψανα. Φέρουν Χρονολογίες κάποια 1813 και 1816. Μια δε στο μέσον της φέρει
ασημένιο σταυρό με τεμάχιο Τιμίου ξύλου. Το περίεργο είναι, ότι δεν τις
λεηλάτησαν οι «συμμορίτες» αν και είναι σημαντικής ιστορικής και
χρηματιστηριακής αξίας.
Υπήρχαν όμως πραγματικοί συμμορίτες ή συμμορίτης, σιτιζόμενοι
απ’ τη μονή Βοτσάς. Για να παραμυθιάσουν τους πιστούς αυτοί οι αγύρτες και να
τους ωθήσουν σε προσευχές και κατανύξεις τις τοποθέτησαν σε εντυπωσιακή
υαλόφρακτη προσθήκη. Φοβερό μάρκετινγκ
Ότι σε χρυσό και ασήμι και ότι άλλο σε αξία που σήμερα δεν
υπάρχει έγιναν χιλιάρικα˙ και μάλιστα κολαριστά. Δεν ήμουν δα και νήπιο να μη
θυμάμαι. Ξέρω τι λέω.
Βιβλίο «ΝΕΟΣ ΚΟΥΒΑΡΑΣ» Έκδοση του 1961.
Στο παραπάνω βιβλίο του Δημ. Ράϊου σελίδα 444.
Μ.Α.Σ. ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ
ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΟΠΗ ΠΙΤΑΣ 12/2/23
Ο ΜΑΣ Γρεβενιτίου την Κυριακή 12 Φεβρουαρίου έκοψε τη βασιλόπιτα στο Πετρίδειο Μορφωτικό Κέντρο μέσα σε μια ζεστή ατμόσφαιρα που δημιούργησαν τα μέλη του Δ.Σ. του συλλόγου πολλοί χωριανοί και εκλεκτοί καλεσμένοι. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο δήμαρχος Ζαγορίου κ. Γ. Σουκουβέλος, ο αντιδήμαρχος κ. Η. Κίτσιος ο δημοτικός σύμβουλος κ. Ε. Ζαρκάδας, ο πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Μ. Βόντινας, ο αντιπρόεδρος της Αδελφότητας Γρεβενιτίου Αθηνών Δ. Βέρος πολλοί χωριανοί και διάφοροι καλεσμένοι.
Ο Δήμαρχος απεύθυνε σύντομο χαιρετισμό στους παρευρισκόμενους τονίζοντας τη σημαντική συμβολή του συλλόγου στις πολιτιστικές δράσεις. Μετά την κοπή της πίτας ακολούθησε γλέντι με την κομπανία στην οποία συμμετείχαν ο Λ. Μαζανίτης (τραγ.) Δ. Τότσικας (κλαρ.), Π. Γκαραβέλας (πλήκτρα), Χ. Καραγιάννης (λαούτο), Σ. Καραγιάννης (ντέφι). Το Δ.Σ. ευχαριστεί τον χωριανό Λάμπρο Μαζανίτη για την πρωτοβουλία του να συμμετέχει ο ίδιος και οι υπόλοιποι οργανοπαίκτες αφιλοκερδώς στην εκδήλωση παίζοντας στους παρευρισκόμενους ζαγορίσιες μελωδίες. Επίσης, ευχαριστεί τον κ. Μ. Βακάρο ο οποίος φωτογράφησε στιγμές της εκδήλωσης προσφέροντας το έργο του στο αρχείο του συλλόγου και τις γυναίκες του χωριού οι οποίες όπως και στο παρελθόν πλαισίωσαν την εκδήλωση με διάφορα εδέσματα που απόλαυσαν όσοι συμμετείχαν στο γλέντι.
θα πρέπει να σημειωθεί πως το Δ.Σ. παρουσιάστηκε για πρώτη φορά με τη νέα του σύνθεση που αποτελούν οι : Β. Ράπτης (πρόεδρος), Θεόδωρος Μουτσόκος (αντιπρόεδρος), Βασίλης Κυρίτσης (ταμίας), Χρήστος Νικολάκης (γραμματέας), Βασίλης Κίτσιος (μέλος, Αναστασία Πεζοδρόμου (μέλος), Αντιγόνη Νικολάκη (μέλος). Ο πρόεδρος εκ μέρους των μελών του Δ.Σ. κάλεσε του χωριανούς να βρίσκονται κοντά τόσο στο σχεδιασμό όσο και στην υλοποίηση των δράσεων που οργανώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου έχοντας ως βασικό σκοπό την πρόοδο του χωριού.
Η μελέτη για την αποκατάσταση του ιερού ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Γρεβενίτι έχει ήδη δρομολογηθεί. Σε συνάντηση που είχε η γράφουσα με τον σύγχρονο ευεργέτη του Γρεβενιτίου, κ. Βασίλη Τριάδη, στην έδρα της εταιρείας P&I στα Γιάννενα, δόθηκε το πράσινο φως για την χρηματοδότηση της ολοκληρωμένης μελέτης, που θα εκπονηθεί από ομάδα επιστημόνων εξειδικευμένων σε θέματα αποκατάστασης βυζαντινών μνημείων. Η νέα αυτή γενναία χορηγία από την πλευρά του καλού μας συγχωριανού κυρίου Βασίλη Τριάδη, δίνει ελπίδα για την τελική αντιμετώπιση του προβλήματος που παρουσιάζει το βόρειο κλίτος του ναού και όχι μόνο, την τελευταία δεκαετία. Στην σημερινή εκδήλωση της κοπής πίτας του ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΊΟΥ, η αναγγελία της χαρμόσυνης είδησης προκάλεσε το χειροκρότημα ευγνωμοσύνης όλων των παρευρισκομένων και την έκφραση ευχαριστιών για το έμπρακτο ενδιαφέρον που εκδηλώνει ο εκ Γρεβενιτίου ορμώμενος κ. Βασίλης Τριάδης προς κάθε σημείο πολιτισμού στο αγαπημένο μας Γρεβενίτι! Τον ευχαριστούμε θερμά!!
Ανδρομάχη Παπαευσταθίου

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ, ο ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" εύχονται σε συγχωριανούς και φίλους:
ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ!
Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει!
Μα κι αν κάνει και θυμώσει, μεσ' το χιόνι θα μας χώσει!