Αντιπροσωπεία κόμματος θα επισκεφτεί το Γρεβενίτι

 "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ blog":  ΌΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ  κόμμα στείλει ανακοίνωση για επίσκεψη στο Γρεβενίτι θα δημοσιευτεί!... Επίσης, ΠΑΡΑΚΑΛΩ,   σε αυτή και παρόμοιες αναρτήσεις να μην γίνονται σχόλια στο fb.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

 

Απεβίωσε, στα 72 του, ο καλός συγχωριανός Γιώργος Κατσαλιάς.

Η κηδεία του θα γίνει την Τετάρτη 26 Απριλίου, ώρα 12:00, στο Κοιμητήριο του Βύρωνα.

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ, ο ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ blog" απευθύνουν στη σύζυγό του, στην κόρη του και σε όλους τους οικείους και τους συγγενείς του 

τα θερμά τους συλλυπητήρια.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ!

 

Με αφορμή την καθαριότητα τριών δημόσιων χώρων του χωριού μας (Δημοτικό σχολείο, Πετριδειο Πνευματικό Κεντρο, Μαλάμειο Νοσοκομείο) που πραγματοποιήθηκε από εθελοντές χωριανούς, τον πρόεδρο του Τοπικού Συμβουλίου και μέλη του Δ.Σ., μοιραζόμαστε κάποιες σκέψεις μαζί σας με στόχο πάντα την ενεργή παρουσία του καθενός μας στα κοινά και απώτερο σκοπό την πρόοδο του χωριού. Η ύπαρξη και συνάμα η διαχείριση δημόσιων κτιρίων και χώρων είναι ένα σημαντικό κοινωνικό ζήτημα που αναδείχτηκε έντονα τα μεταπολεμικά χρόνια και αφορά τόσο τα αστικά κέντρα όσο και τις μικρές κοινότητες. Οι δημόσιοι χώροι στα αστικά κέντρα είναι δυσεύρετοι, ενώ στις κοινότητες, παρότι πλεονάζουν, στέκουν αλειτούργητοι. Σχετικά με την κοινότητά μας γνωρίζουμε όλοι πως στο παρελθόν υπήρξε σημαντικό διοικητικό και όχι μόνο κέντρο του ανατολικού Ζαγορίου κληροδοτώντας μας αρκετά κτίρια, που περιμένουν στο χρόνο μια δεύτερη ύπαρξη, μια νέα λειτουργία. Η καθαριότητα και η συντήρησή τους από τη φθορά είναι σημαντικό θέμα, αλλά δεν παύει να αποτελεί ένα πρώτο βήμα για την μετέπειτα πορεία τους στο χρόνο και στον χώρο. Σε ένα επόμενο βήμα θα προσπαθήσουμε να σχεδιάσουμε και να υλοποιήσουμε μαζί μια νέα χρήση λαμβάνοντας υπόψη την ιστορία και την ανάπτυξη του χωριού μας. ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!

Ευχές από τον Δημήτρη Ράιο!

 

Ευχές από την ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ!

 

Η  ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ  και το  "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" blog  εύχονται σε συγχωριανούς και φίλους:

ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ  με υγεία, αλληλεγγύη και ορθό λόγο!

Φωτό: Ελένη Θεοδωρίκα-Βέρου

Προχθεσινή φωτό από το  Γρεβενίτι!

Μεταφορά πραγμάτων στο Γρεβενίτι και γενικότερα στα Γιάννινα...

 

Ο  εκ Γρεβενιτίου  Δημήτρης Ζουμπούλης  θα βρίσκεται στην Αθήνα στις 22  Απριλίου 2023 και θα αναχωρήσει για  Γιάννινα στις 23 Απριλίου 2023. 

Όποιος ενδιαφέρεται για την μεταφορά πραγμάτων στο Γρεβενίτι, στο Δήμο Ζαγορίου  ή στο νομό Ιωαννίνων να επικοινωνήσει με τον Δημήτρη στο τηλέφωνο που αναφέρεται στη  φωτογραφία. 

Κάθε φορά που θα έρχεται ο Δημήτρης στην Αθήνα θα υπάρχει σχετική ενημέρωση από το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ". 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

 

  Απεβίωσε η καλή συγχωριανή Κατσίκη Ελένη (σύζυγος του Ιωάννη  Κατσίκη και μητέρα του  Κώστα Κατσίκη).  

Η κηδεία της θα γίνει αύριο Δευτέρα 10/4/23, ώρα  12:00, στο Γρεβενίτι.

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ, ο  ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" απευθύνουν στους οικείους και τους συγγενείς της τα θερμά τους συλλυπητήρια.

ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ ( Ι ) του Δ. Ράιου, Οµότιµου Καθηγητή Παν/µίου

 

                                   Μεσοχώρι Γρεβενιτίου (n kódru) 

                        Κόντρου, Κρίζια, Γκιγκόρου και Τράγκα

Αγαπητό Γρεβενίτι,

Όπως είχαµε προαναγγείλει σε προηγούµενο σηµείωµά µας, παρουσιάζουµε σήµερα τέσσερα τοπωνύμια  του χωριού µας: Κόντρου, Κρίζια, Γκιγκόρου και Τράγκα που είτε τα παραλείπει το Τοπωνυµικό της περιοχής Ζαγορίου του κ. Κ. Οικονόµου (1991) είτε η προσέγγισή τους είναι προβληματική. 

Πριν αρχίσουµε, οφείλουµε κάποιες διευκρινήσεις. Kαθώς τα βλάχ. τοπων. Χρησιµοποιούνται συνήθως σε εµπρόθετη µορφή, συνοδεύονται από προθέσεις όπως:  Λα (la): “εις”· από το λατιν. επίρρηµα illac “εκεί” (ρουµ. la, γαλλ., ιταλ., là, ισπ. al, al la κλπ.) και τη λατιν. πρόθ. ad. 

ν (n) και µε αφοµοίωση µ (m) “εις”· από τη λατιν. πρόθεση in (ρουµ. in, ιταλ. in,  ισπαν., γαλλ. en, πορτογαλλ. em κλπ.). 

ντι (di) “εις”· / “από”· από τη λατιν. πρόθ. de (ιταλ. di, γαλλ., ισπαν., πορτογαλλ., ρου µαν. de)· και σπανιότερα α (a) “εις”· από τη λατινική πρόθ. ad (ιταλ. a, γαλλ., ισπαν., πορτογαλλ. à). 

Θυµίζουµε επίσης ότι στα βλάχικα το άρθρο ακολουθεί το ουσιαστικό, ενώ στη γενική και τη δοτική ενισχύεται από ένα προθετικό άρθρο α (που για τα κύρια ονόµατα γίνε ται αλ’, αλε). 

Κόντρου (ν Κόντρου // n Kódru // ελλ. “στο Μεσοχώρι”). Πρόκειται για τη βλάχ. ονοµασία της πλατείας του χωριού.

Το Τοπωνυµικό Ζαγορίου το καταγράφει ως “Κόντρου, λα (la kóndru)”, και προσθέτει: “Ονοµασία συνοικίας του χωριού που είναι χτισµένη σε βραχώδες ύψωµα. Το τοπν. προέρχεται από το αροµ(ούνικο) ουσιαστικό códru ή códur ‘κορυφή βουνού // δάσος // τόπος προφυλαγµένος ολόγυρα // νεκροταφείο // κόθρος < λατ.quadrus ‘τετράγωνος’. 

Τίποτα από όλα αυτά δεν αληθεύει. Ούτε η φωνητική απόδοσή του (la kóndru)  είναι ακριβής ούτε η σηµασία και η ερµηνεία του. Η προφορά του είναι kódru και όχι kóndru. Και εµπρόθετα λέγεται συνηθέστερα n kódru και όχι la kóndru. 

Για να στηρίξει τις σηµασίες που παραθέτει, ο κ. Οικ. παραπέµπει στο καλύτερο λεξικό που διαθέτουµε για τα βλάχικα του Tache Papahagi (Βουκουρέστι 1974) και το οποίο επεξηγεί τις βλάχ. λέξεις στα ρουµανικά και τα γαλλικά. Ο κ. Οικ. επιλέγει τις πιο αταίριαστες ερµηνείες, αφού ούτε σε κορυφή βουνού βρίσκεται το µέρος, ούτε υπάρχει κοντά κάποιο δάσος ούτε προφυλάσσεται ολόγυρα ούτε σχετίζεται µε κάποιο νεκροταφείο. Ωστόσο το ως άνω λεξικό δίνει και άλλες σηµασίες που ταιριάζουν απόλυτα µε το τοπωνύµιο: “µέρος που προορίζεται για χορό των κατοίκων, πλατεία χωριού”. Προσθέτει µάλιστα και βλάχικα παραδείγµατα: córlu di hoáră si-acătă´ n  códru, δηλ. “ο χορός του χωριού πιάστηκε (= ξεκίνησε) στην πλατεία”· nu l scoáse n códru să-l víndă “δεν το(ν) έβγαλε στην πλατεία του χωριού, για να το(ν) πουλήσει”· vin’e n códru tra si-asúnă toáca “ήρθε στο µεσοχώρι, για να σηµάνει την τόκα (το σήµαντρο)” κλπ. Προσθέτουµε ότι και ο Κ. Νικολαΐδης στο δικό του Ετυµολογικόν Λεξικόν της Κουτσοβλαχικής Γλώσσης (1909), που χρησιµοποιεί για τις βλάχ. λέξεις ελληνικούς χαρακτήρες, σηµειώνει µεταξύ άλλων: κόντρου, ..., στην Κλεισούρα σηµαίνει Μεσοχώρι. Το γεγονός όµως, ότι οι προηγούµενοι συγχωριανοί µας που ασχολήθηκαν µε την ερµηνεία του τοπων. αστόχησαν, δείχνει ότι οι κάτοικοι του χωριού δεν γνώριζαν ή δεν καταλάβαιναν την παραπάνω ερµηνεία, αφού ως προσηγορικό η λ. κόντρου (códru), που οι ντόπιοι τη χρησιµοποιούσαν στην καθηµερινή τους κουβέντα, σήµαινε µόνον “(τετράγωνο) κοµµάτι πίτας”, και όχι “κόθρος” που γράφει το Τοπωνυµικό Ζαγορίου, αφού κόθρος ήταν το περιφερειακό µέρος της πίτας που ήταν πιο σκληρό, γιατί εκεί δίπλωναν τα ‘πέτρα’ (φύλλα) που εξείχαν από την περιφέρεια του ταψιού. Ο κ. Οικ. σε νέο βιβλίο του (“Ονοµάτων επίσκεψις” νοµού Ιωαννίνων, 2018), όπου παρουσιάζει σύντοµα τοπωνύµια του χωριού µας, επιµένει στη λανθασµένη φωνητική καταγραφή (kóndru, προσθέτοντας, όπως είχε κάνει και παλαιότερα, έναν δεύτερο τύπο του βλάχ. προσηγορικού από όπου προήλθε: códru /  códur, που είναι όµως άγνωστος στο Γρεβενίτι), χωρίς να δίνει την ερµηνεία του, παρόλο που παραπέµπει σε ένα παλαιότερο άρθρο µας (1990), όπου σηµειώναµε τη φωνητική και την ερµηνεία του τοπων., όπως την εκθέσαµε πιο πάνω.  Πρόκειται λοιπόν για την πλατεία του χωριού, το Μεσοχώρι, όπου οι χοροί στις γιορτές, τους γάµους και τα πανηγύρια. Εκεί βρίσκεται το σχολείο και ο κεντρικός ναός του χωριού, αφιερωµένος στην Κοίµηση της Θεοτόκου. Εκεί κάθε Δεκαπενταύγουστο γινόταν και γίνεται µεγάλο πανηγύρι που διαρκούσε παλαιότερα τρεις µέρες. Έτσι η περιγραφή του τόπου θα έπρεπε να είναι: “(Τετράγωνη) πλατεία του χωριού, τόπος χορού, που έδωσε το όνοµα και στη συνοικία (µαχαλά) που βρίσκεται γύρω του”.

Κρî´ζιă (ν Κρî´ζια ή λα Κρî´ζια // n Krî´zia ή la Krîzia // ελην. “στην Κρî´ζια”):  ονοµασία βρύσης και µαχαλά που βρίσκεται γύρω της.

Το Τοπωνυµικό Ζαγορίου την καταγράφει ως Γκρî´ντζα (grî´ndza) και προσθέτει:  “Ονοµασία µιας συνοικίας του χωριού. Το τοπων. πρέπει να ετυµολογηθεί από το αροµ(ούνικο) grî´ndză “ο βράχος, ο ογκόλιθος” κι αυτό από το λατιν. grandis, -e  “ο µέγας. Βλ. και τοπων. Γρεβενίτι”. 

Ένα γνωστό αξίωµα της τοπωνυµιολογίας ορίζει ότι καµιά ετυµολογία δεν µπορεί να είναι ορθή, αν δεν ξεκινήσει από τη σωστή και ακριβή καταγραφή του τοπωνυµίου. Το Τοπωνυµικό Ζαγορίου ξεκινάει από εσφαλµένη βάση, αφού τετοιο τοπων. δεν υπάρχει στο Γρεβενίτι ούτε προσηγορικό grî´ndză. Είναι το όνοµα της γειτονιάς, όπου µεγαλώσαµε, και της βρύσης από όπου παίρναµε πόσιµο νερό για το σπίτι. Το έχουµε ακούσει άπειρες φορές από τα µέλη της οικογένειάς µας, τους γείτονες και τους συγχωριανούς µας. Το τοπων. λεγόταν και λέγεται, όπως το σηµειώσαµε στην αρχή αυτού του σηµειώµατος. Ἐτσι εξάλλου το γράφουν και οι προγενέστεροι συγχωριανοί µας Β. Σαχίνης, Ι. Παπαβρανούσης και Λ. Βρανούσης. Και οι τρεις το θεωρούν σλαβογενές. Ο Β. Σαχίνης γράφει “Ίσως από την σλαβ.” και ακολουθεί µια λέξη που έχει καλυφτεί από µελάνη, σηµάδι διαγραφής, αλλά πάνω από αυτήν έχει προστεθεί η ερµηνεία “πῶρος λίθος, πουρί”. Ο Ι. Παπαβρανούσης γράφει: “Ίσως από το σλαβ. crîg = πουρί, πωρόλιθος = ghigóru;” Και ο Λ. Βρανούσης του δίνει δύο ερµηνείες “1) σταυρός κείµενος εἰς το χεῖλος µιᾶς τάφρου. 2) µαρτύριον, τόπος βασάνων, τόπος χαµοῦ, κρεµασταριό, σλαβ.” Από τις παραπάνω απόψεις η σύνδεση του τοπων. µε τον πωρόλιθο φαίνεται να προήλθε από την παρουσία πωρόλιθων κον τά στη βρύση (βλ. επόµενο τοπων.). Αντίθετα η άποψη του Λ. Βρανούση παρουσιάζει ενδιαφέρον. Στα βουλγ. η λέξη кризa (κρίζα) σηµαίνει “κρίση”, έννοια που θα µπορούσε να σχετίζεται µε δικαστική κρίση και καταδίκη και κατ᾽ επέκταση καταδίκη σε βασανιστήρια. Ίσως. Αλλά δεν έχουµε καµιά άλλη ένδειξη γι᾽ αυτό. Πάν τως στα βλάχ. το τοπων. δεν είναι κατανοητό. Ούτε φαίνεται να προέρχεται από κάποιο κυριώνυµο (< Κρίζιας), γιατί η εκφορά του τοπων. θα ήταν διαφορετική (αλ Κρî´ζια, al Krî´zia). Έτσι η σλαβ. καταγωγή του φαίνεται πιθανότερη, καθώς σε µικρή απόσταση υπάρχουν και άλλα σλαβογενή τοπων. (Λιάσιου, Γκιγκόρου, Πλόστινα, Μπάλτα). 

Γκιγκόρου (Λα Γκιγκόρου ή ν Γκιγκόρου // La ghigóru ή n ghigóru // ελλην.  “στο Γκιγκόρου”). Τοποθεσία στην κορυφή απότοµης χλοοσκέπαστης πλαγιάς µε πολλούς πωρόλιθους, πάνω από τη βρύση Krî´zia. 

Το τοπων. (που δεν καταγράφεται στο Τοπωνυµικό Ζαγορίου) σχηµατίστηκε από το εµπρόθετο βλάχ. προσηγορικό γκιγκόρου (ghigóru, πληθ. ghigoáre) “πωρόλιθος,  πουρί”, λέξη που χρησιµοποιείται ακόµη στο χωριό από τους ντόπιους. Το λεξικό του T. Papahagi παραπέµπει στο ελλην. τοπων. Γκιγκόρος, στο βουλγαρ. bigor “πουρί”  και στο αµάρτυρο στον ενικ. αριθµ. βλάχ. *bigă (πληθ. biguri) “βράχος στην κορυφή βουνού”, και το συσχετίζει µε το αλβαν. bigórr “είδος ασβεστολιθικού πωρώδους λίθου”· βλ. και το σερβ. bigar “σταλακτίτης”. 

Τράγκα (Λα Τράγκα ή ν Τράγκă // La trága ή n trágă· ελλην. “στην Τράγκα”). 

Πλατιά, γυµνή από δέντρα ‘αυλακιά’, που παλαιότερα φαινόταν από πολλά σηµεία του χωριού σαν κοίτη ξεροπόταµου, η οποία διέσχιζε κάθετα την κατάφυτη (κυρίως από οξιές) πλαγιά της Τούφας. Σήµερα δεν φαίνεται από µακριά, γιατί η βλάστηση την κάλυψε. Πρέπει να πάει κανείς κοντά της. 

Το τοπων. (που δεν αναφέρεται από το Τοπωνυµικό Ζαγορίου) σχηµατίστηκε από το εµπρόθετο βλάχ. προσηγορικό τράγκă (trágă) “σύρση” (“ἕλξις, τράβηγµα, σύρ σιµο”: Λ. Βρανούσης), που δεν χρησιµοποιείται σήµερα από τους ντόπιους, αλλά είναι γνωστό και στο βλαχόφωνο Παλιοχώρι Συρράκου. Επειδή στο δάσος της Τούφας απαγορευόταν τόσο από τη θρησκευτική παράδοση όσο και από τη δασική υπηρεσία η βόσκηση κοπαδιών, η υλοτοµία και η ξύλευση, φαίνεται ότι σε παλαιότερους χρόνους οι κάτοικοι του χωριού υλοτοµούσαν ή έκοβαν ξύλα στην πίσω πλευρά του βουνού, όπου δεν υπήρχε απαγόρευση, και στη συνέχεια τα ανέβαζαν στην κορυφή και τα κατέβαζαν σέρνοντάς τα στο χωριό. Όσο για την τράγκă (trágă), ο Κ. Νικολαΐδης (1909) δεν την καταγράφει καθόλου, ενώ ο T. Papahagi την αναφέρει µε τη σηµασία “ίχνος, αποτύπωµα” και τη συσχετίζει µε το βουλγαρ. трaгa και το αλβαν.  tragë “ίχνος”. Είναι φανερό ότι η λέξη προέρχεται από το θέµα του βλάχ. ρήµατος τράγκου (trágu), “έλκω, σύρω, τραβώ” (< λατιν. ρήµα traho και συγγενές ουσιαστ. 

traha και trahea “σβάρνα για το αλώνισµα των δηµητριακών”)· από το θέµα της µετοχής tractus, -a, -um του traho κατάγονται το τρακτέρ, ο τράκτορας, το τρένο κλπ. 

(συνεχίζεται)

Ευχαριστώ για τη φιλοξενία

Δ. Ράιος, Οµότιµος Καθηγητής Παν/µίου

Ηπειρωτική Εστία Κορυδαλλού- Νίκαιας-Αγ. Βαρβάρας: ΕΚΔΗΛΩΣΗ " Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ Η ΗΠΕΙΡΟΣ"

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

 

Την Κυριακή 2 Απριλίου 2023, ώρα 11:00, θα τελεστεί ετήσιο μνημόσυνο   υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του πολυαγαπημένου μας 

Πατίκου Χρήστου

στον Ιερό Ναό του Προφήτη Ηλία, Αγία Παρασκευή Αττικής

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

 

Απεβίωσε η καλή συγχωριανή  ΠΑΠΑΜΑΝΟΥ ΔΕΣΠΟΙΝΑ (σύζυγος του αείμνηστου Αθανασίου Παπαμάνου).

Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί την Παρασκευή 31/3/23, ώρα 11:00 π.μ. στους Αγίους Θεοδώρους, στο Κοιμοιτήριο της Μεταμόρφωσης  Αττικής.

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ , ο  ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" απευθύνουν στους οικείους και τους συγγενείς της

τα θερμά τους συλλυπητήρια.

Συνέλευση της Ηπειρωτικής Εστίας Κορυδαλλού – Νίκαιας – Αγίας Βαρβάρας

 

Συνέλευση της Ηπειρωτικής Εστίας Κορυδαλλού – Νίκαιας – Αγίας Βαρβάρας

Μετά από συνεδρίαση του ΔΣ της Εστίας στις 29/01/2023 αποφασίστηκε η σύγκληση Γενικής Συνέλευσης την

Τετάρτη 29/3/2023, στις 7μμ,

στην οδό Κρέσνας 10-12 (κάθετος στην οδό Αθηνάς, 2^η πάνω από την Πλ. Ελευθερίας).

Τα θέματα της Συνέλευσης είναι:

• Απολογισμός δράσης για τον προηγούμενο χρόνο και προγραμματισμός για το νέο χρόνο.
• Οικονομικός απολογισμός

                                                                             Το ΔΣ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΥΣΤΑΘΙΟ ΣΚΑΡΠΑ, του Δημήτρη Ράιου, Ομότιμου Καθηγητή Πανεπιστημίου

 

25η Μαρτίου στο Γρεβενίτι (χωρίς δοξολογία)!...

 

"ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ": Ευχαριστούμε   Ζαν -Μαρί  για τις  φωτό! 

Βέβαια στενοχωρηθήκαμε και λίγο...

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

 

Απεβίωσε ο καλός συγχωριανός  Γιάννης  Ζουμπούλης.

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ, ο  ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ"  απευθύνουν στους οικείους και τους συγγενείς του   τα θερμά τους συλλυπητήρια.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

 

 Απεβίωσε  η καλή συγχωριανή  Ελένη Θεοδωρίκα, κόρη του αείμνηστου  Παύλου Θεοδωρίκα.

Η κηδεία της θα γίνει αύριο 14 Μαρτίου 2023, ώρα 12:00 στο Γρεβενίτι. 

Η  ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ , ο  ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" απευθύνουν στην μανούλα της, στην αδερφή της και σε όλους τους συγγενείς της 

τα  θερμά τους συλλυπητήρια!

ΓΙΑ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ, του Δημήτρη Ράιου

 

Ευχαριστίες του ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ στον συγχωριανό ΠΑΥΛΟ ΠΑΠΑΖΩΗ!

 

Το Δ.Σ. του Μ.Α.Σ. Γρεβενιτίου εκφράζει τις ευχαριστίες του στον συγχωριανό μας Παύλο Παπαζώη και την οικογένειά του, που στηρίζουν τις προσπάθειες του συλλόγου εδώ και χρόνια. Η προσφορά του στον τυχερό της πρωτοχρονιάτικης πίτας  συνίσταται στην παροχή δωρεάν διαμονής για μια εβδομάδα στο άνετο περιβάλλον του ξενοδοχείου του MARITSAS rooms  στο Σταυρό Χαλκιδικής. Επίσης, ευχαριστούμε ακόμα μια φορά τον Θωμά Παπαρούνα για τη διάθεση ξυλόγλυπτων δημιουργημάτων  στο Σύλλογο.

Ομιλία Προκόπη Φούσα για τους Βαλκανικούς πολέμους και την απελευθέρωση των Ιωαννίνων

 Ομιλία Προκόπη Φούσα εκπαιδευτικού, ειδικού στο marketing και επιχειρηματία, στις 18-2-2023 στο Σύνδεσμο επιστημόνων Ηπειρωτών με θέμα:

Βαλκανικοί πόλεμοι- απελευθέρωση Ιωαννίνων

Τα μεγαλύτερα επιτεύγματα στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, μετά τον αγώνα της ανεξαρτησίας του 1821, επετεύχθησαν κατά τους Βαλκανικούς πολέμους.

Στις αρχές του 20 ου αιώνα οι νεότουρκοι είχαν το στόχο να εκτουρκίσουν πλήρως το οθωμανικό κράτος, πράγμα που σήμαινε, διώξεις σε βάρος των αλλοεθνών πληθυσμών της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Η πολιτική αυτή αναζωπύρωσε τα εθνικά αισθήματα των γειτονικών

βαλκανικών λαών: Ελλήνων, Βουλγάρων, Σέρβων, Ρουμάνων.

Η Βουλγαρία και η Σερβία, με την ενεργή συμμετοχή των Ρώσων,

συνθηκολόγησαν το 1911 για να πολεμήσουν τους Τούρκους και στη

συνθήκη συμπεριλήφθη ο όρος ότι μετά τη νίκη η Βουλγαρία θα

λάμβανε εδάφη της Μακεδονίας.

Σε αυτή τη Βαλκανική Συμμαχία εισήχθη και το Μαυροβούνιο.

Ο Ελ. Βενιζέλος, που είχε μεγάλες διαπραγματευτικές ικανότητες και τσαγανό, έπεισε την Βουλγαρία, την Σερβία και το Μαυροβούνιο, ότι χωρίς τους Έλληνες δε θα καταφέρουν να νικήσουν τους Τούρκους και η Ελλάδα προσχώρησε στη συνθήκη, χωρίς όμως να συμπεριληφθεί ο όρος για την τύχη των προς απελευθέρωση εδαφών.

Οι Έλληνες έδρασαν άμεσα. 100.000 Ελληνικού στρατού επιτέθηκαν σε 50.000 Τούρκους οπλίτες στη Θεσσαλία στις 4 Οκτωβρίου 1912. Άλλη στρατιωτική δύναμη αποβιβάστηκε με πλοία στην Χαλκιδική. Σε 22 ημέρες μόνο, μέχρι 26 Οκτωβρίου ο Ελληνικός στρατός απελευθέρωσε 10 πόλεις: Ελασσόνα, Δεσκάτη, Σαραντάπορο, Σέρβια, Κοζάνη, Βέροια, Νάουσα, Έδεσσα, Γιαννιτσά και Θεσσαλονίκη. Η ορμή των Ελλήνων πολεμιστών ήταν πολύ μεγάλη, η ήττα του 1897 τους κινητοποιούσε.

Η Θεσσαλονίκη βέβαια υπήρχε σοβαρό ενδεχόμενο να είχε καταληφθεί από βουλγαρικές δυνάμεις, πράγμα που θα δημιουργούσε εξαιρετικά αρνητικά δεδομένα για την Ελλάδα, αλλά ο Βενιζέλος διέταξε τον διάδοχο Κωνσταντίνο να κινηθεί ταχύτατα προς την πόλη. Πράγματι, και παρά τις αντιρρήσεις του Κωνσταντίνου, το απόγευμα της 26ης Οκτωβρίου 1912 ο ελληνικός στρατός έμπαινε στη Θεσσαλονίκη.

Μετά απελευθερώθηκε η Φλώρινα και η Καστοριά.

Το Ελληνικό ναυτικό, σε 66 μέρες, από 6 Οκτωβρίου 1912 ως 20

Δεκεμβρίου, απελευθέρωσε όλα σχεδόν τα νησιά του ανατολικού και

βόρειου Αιγαίου και απέκλεισε τον τουρκικό στόλο στα στενά των

Δαρδανελίων.

ΙΩΑΝΝΙΝΑ

Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων ήταν ο επόμενος βασικός ελληνικός στόχος. Όμως οι Οθωμανοί αμύνονταν σθεναρά, τα κανόνια χτυπούσαν αδιάκοπα από το Μπιζάνι, εμποδίζοντας τον Ελληνικό στρατό να περάσει προς τα Γιάννενα. Η εκπόρθηση των οχυρών του Μπιζανίου από τους Έλληνες θα σήμαινε ουσιαστικά την απελευθέρωση των Ιωαννίνων. Τα οχυρά αυτά κατασκευάστηκαν από Γερμανό στρατηγό που ήταν υπεύθυνος για την αναδιοργάνωση του Οθωμανικού στρατού.

Έγιναν στα 10 χιλιόμετρα νότια των Ιωαννίνων, γιατί ο Ελληνικός

στρατός από εκεί θα έκανε επίθεση, λόγω της αμαξιτής οδού.

Στα Ιωάννινα δρούσε μια μυστική οργάνωση στα πρότυπα της φιλικής εταιρίας, ορκιζόταν τα μέλη στο ευαγγέλιο, υπήρχε μυστικότητα και επικοινωνούσαν με κρυπτογραφημένα μηνύματα. Η οργάνωση αυτή ήταν η ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ που είχε ιδρυθεί το 1906. Ίσως μετά το 1821 δε συνέβη κάτι ανάλογο σε άλλη περιοχή του Ελληνικού χώρου κατά των τούρκων. Στο Μακεδονικό αγώνα, που υπήρχε ανάλογη οργάνωση, οι εχθροπραξίες γίνονταν με τους Βούλγαρους.

Στόχος της ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ήταν να δημιουργηθούν

αντάρτικες ομάδες για να παρενοχλούν και να απασχολούν τον

τουρκικό στρατό, διευκολύνοντας έτσι τους Έλληνες κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού πολέμου. Συγκρότησαν αντάρτικες ομάδες ο Ποτέτσης, ο δάσκαλος Κρομμύδας και άλλοι. Ο Ελληνικός στρατός ναι μεν είχε νικήσει τους Τούρκους στη Θεσσαλία στις 4 Οκτωβρίου, αλλά οι Τούρκοι πίστευαν ότι σε λίγο οι Έλληνες θα ηττηθούν όπως και το 1897.

Στις 7 Οκτωβρίου ο καπετάν Κρομμύδας επιτέθηκε στους τούρκους της κωμόπολης Πογδόριανη, τους σκότωσε και έκαψε την αποθήκη με τα παραγόμενα προϊόντα που φορολογούσαν ως ίμορο.

Με την ευκαιρία αξίζει να αναφέρω ότι στην Πογδόριανη τα πρώτα 200 χρόνια της τουρκοκρατίας παραθέριζε τα καλοκαίρια η κάθε σουλτάνα λόγω κλίματος, η οποία απαίτησε ΑΠΌ ΤΟΝ σουλτάνο να μη φορολογούνται με το 30% σε ίμορο προϊόντα, αλλά μόνο με 10% τα 30 χωριά της κοιλάδας του Καλαμά. (συνολικά η φορολόγηση προβλεπόταν 40 %).Λόγω αυτού τότε η Πογδόριανη είχε πάνω από

4000 κατοίκους και ήταν σπουδαίο εμπορικό κέντρο.

Αμέσως μετά τη δράση του Κρομμύδα κατέφθασαν εκεί 700 στρατιώτες τούρκοι και έκαψαν την Πογδόριανη ολοσχερώς για 2 η φορά, η πρώτη ήταν το 1718. 

Η δράση της ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ κορυφώθηκε όταν τα μέλη

Τσεκούρας και Χαντέλης πλησίασαν τον Τούρκο αξιωματικό Νικολάκη εφέντη με πραγματικό όνομα Νικόλαος Τσεμτσίδης ή Μισιατζόγλου, απόφοιτο του Ζωγραφείου Λυκείου Κων/πολης.

Ο μητροπολίτης Ιωαννίνων τον έπεισε να δώσει τα σχέδια των οχυρών του Μπιζανίου.

Αργότερα ένας δημοσιογράφος Θεσσαλονίκης δημοσίευσε σε εφημερίδα ανοήτως το γεγονός. Οι Τούρκοι το διάβασαν και κρέμασαν τον Τσεμσίδη και την οικογένειά του.

Οι Γιαννιώτες παρέμεναν έγκλειστοι στα σπίτια. Έπλεκαν εγκώμια για τους επώνυμους, όπως για τον εθελοντή Κύπριο δήμαρχο Λεμεσού Χριστόδουλο Σώζο που έπεσε στη Μανωλιάσα και για τον ποιητή Λορέντζο Μαβίλη που το αίμα του έβαψε τα χώματα του Δρίσκου.

Όταν διεξαγόταν οι μάχες στο Μπιζάνι, οι αξιωματικοί Βελισάρης και Ιατρίδης με τους ευζώνους, παρόλο που είχαν εντολή να μην προχωρήσουν, πλησίασαν τα Γιάννενα στα 3 χιλιόμετρα και συνέλαβαν πολλούς τούρκους.

Τα Γιάννενα δεν έπεφταν, ωσότου ξημερώνοντας η 20η Φεβρουαρίου 1913, σαράντα χιλιάδες Έλληνες στρατιώτες και αξιωματικοί εξαπέλυσαν γενική επίθεση και αναγκάστηκε ο Εσάτ πασάς, ο διοικητής των οθωμανικών δυνάμεων, να παραδώσει τα Γιάννενα την 21η Φεβρουαρίου.

Τα πολυπόθητα Γιάννενα απελευθερώθηκαν μετά από 482 χρόνια Οθωμανικής κατοχής.

Οι πανηγυρισμοί ήταν αναμενόμενοι. Χιλιάδες κάτοικοι υποδέχτηκαν τον Ελληνικό στρατό με ζητωκραυγές, ενθουσιασμό και περίσσια συγκίνηση. Φιλούσαν τους στρατιώτες και τους αξιωματικούς στο πρόσωπο και στα χέρια, πετούσαν και ξέσκιζαν τα φέσια σκεπάζοντας σχεδόν την πλατεία, έριχναν κλαδιά δάφνης, ρύζι και λουλούδια αμυγδαλιάς κι αγκαλιάζονταν μεταξύ τους, έκλαιγαν κι έψελναν το Χριστός Ανέστη.

Ήταν η σημαντικότερη μάχη μεταξύ της Ελλάδας και των Τούρκων κατά τη διάρκεια του 1ου Βαλκανικού Πολέμου.

Αξίζει όμως να επισημανθεί ένα παράδοξο: ενώ η Θεσσαλονίκη και οι άλλες πόλεις είχαν παραδώσει τα κλειδιά χωρίς καθυστέρηση, γιατί οι Τούρκοι δεν παρέδιδαν τα Γιάννινα επί 85 μέρες, κάνοντας μάχες; Αφού δεν υπήρχε δυνατότητα να έχουν Τουρκική στρατιωτική βοήθεια από ξηρά και θάλασσα. Οι περιοχές της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας είχαν ήδη κατακτηθεί. Σε Ηγουμενίτσα και Πρέβεζα ήταν αδύνατο να φθάσουν Τουρκικά πλοία με οπλίτες και πολεμοφόδια, γιατί οι Έλληνες τότε υπερείχαν σε ναυτική δύναμη. Δεν είχαν καμία ελπίδα να νικήσουν.

Δε βρήκα κάπου μια απάντηση.

Όταν τελείωσε ο 1 ος Βαλκανικός πόλεμος οι τούρκοι είχαν εκδιωχθεί από πολλά εδάφη.

Μερικά γεγονότα πριν του 1ου βαλκανικού πολέμου, που έχουν

σχέση με τα σχέδια των Βουλγάρων.

Στον Ρωσοτουρκικό πόλεμο που έγινε 36 χρόνια πριν από τους

Βαλκανικούς πολέμους, το 1876, οι Ρώσοι είχαν βοηθηθεί από τους

Βούλγαρους και νίκησαν.*

Στη συνθήκη Τούρκων με Ρώσους που έγινε μετά τον πόλεμο αυτό, οι Ρώσοι απαίτησαν να δημιουργηθεί «Βουλγαρικό αυτόνομο πριγκιπάτο», ως ανταπόδοση για τη βοήθεια.

Οι Βούλγαροι για την Μακεδονία άρχισαν να εξαπολύουν έντονη

προπαγάνδα στους λαούς της Ευρώπης παρουσιάζοντας την ως

Βουλγαρική.

Με την εξέγερση των Βουλγάρων (επονομαζόμενη ως Ίλιντεν) εναντίον των Τούρκων το 1903,νικητές ήταν οι Τούρκοι και εκδίωξαν 20.000 Βούλγαρους από τη Μακεδονία.

Με την επέμβαση των Ρώσων επέστρεψαν οι Βούλγαροι στη

Μακεδονία και μάλιστα με διαφορετικό σύστημα διοίκησης από τους άλλους κατοίκους έλληνες ,το οποίο τους έδινε ευχέρεια δράσεων.

Μακεδονικός αγώνας Η Βουλγαρία και η Ελλάδα ανταγωνίζονταν για την Μακεδονία. Και οι δύο έστειλαν ένοπλους ατάκτους. Ο Μακεδονικός αγώνας έφτασε στην κορύφωσή του όταν σκοτώθηκε ο Παύλος Μελάς.

Οι πρόγονοί του είχαν πύργο στην Παητονιά, μαχαλά της Πογδόριανης, σημερινή Ρεπετίστα Πωγωνίου και υπάρχουν ακόμη κτιριακά υπόλοιπα, τα βλέπω όταν πηγαίνω στο χωριό μου.

2ος Βαλκανικός πόλεμος

Με το τέλος του 1ου Βαλκανικού πολέμου οι Βούλγαροι ήθελαν να

θέσουν σε εφαρμογή τα συμφωνηθέντα με τη Σερβία και προσπάθησαν να καταλάβουν εδάφη της Μακεδονίας.

Η Βουλγαρία, εμφορούμενη από το τότε στρατιωτικό ηγεμονικό της

σύνδρομο στα Βαλκάνια, υποτιμούσε την Ελλάδα ως στρατιωτική

δύναμη υπό την επίδραση της ήττας της από τους Τούρκους του 1897.

Όμως δεν είχε συνειδητοποιήσει το εκσυγχρονιστικό έργο που

επιτελέστηκε στην Ελλάδα εκείνα τα χρόνια, από το 1897 έως το 1912.

Ό, τι δεν έλυσε ο πρώτος Βαλκανικός πόλεμος, ήταν μοιραίο να το λύσει ο δεύτερος. Η Ελλάδα και η Σερβία γνωρίζοντας τις προθέσεις της Βουλγαρίας για ενδεχόμενη ένοπλη διεκδίκηση εδαφών, σύναψαν εκ νέου συμμαχία, προκειμένου να είναι προετοιμασμένες.

Ο Βουλγαρικός στρατός χωρίς να προβεί σε κήρυξη πολέμου, επιτέθηκε κατά των Ελληνικών ενόπλων δυνάμεων στην τοποθεσία Κιλκίς- Λαχανά.

Ο ενδοσυμμαχικός 2ος Βαλκανικός Πόλεμος είχε μόλις αρχίσει και

έμελλε να είναι ιδιαίτερα σκληρός. Η ομώνυμη μάχη κατέληξε σε

περιφανή νίκη των Ελληνικών δυνάμεων, καταδίωξαν τον υποχωρούντα Βουλγαρικό στρατό και απελευθέρωναν την Καβάλα, τις Σέρρες, τη Δράμα και την Αλεξανδρούπολη.

Η Ρουμανία απέχοντας από τον 1ο Βαλκανικό Πόλεμο εναντίον των

Τούρκων, εισήλθε στο 2ο Βαλκανικό πόλεμο τον Ιούνιο του 1913 κατά της Βουλγαρίας.

Οι Βούλγαροι, αντιμέτωποι με την απειλή να δουν τα συμμαχικά

στρατεύματα να εισέρχονται στη Σόφια, ζήτησαν ανακωχή μετά από 28 μέρες πολέμου, στις 17 Ιουλίου, η οποία τέθηκε σε ισχύ από το

μεσημέρι της 18ης Ιουλίου 1913.

Αργότερα το 1923 οι Ρώσοι (ως Σοβιετική ένωση )με τη Βουλγαρία που είχαν ειδικές σχέσεις και με άλλα κράτη και κόμματα κρατών, στην ‘’Κομουνιστική Διεθνή ‘’ υπέγραψαν την απόφαση (δυστυχώς και ένα   Ελληνικό κόμμα) η Μακεδονία να γίνει αυτόνομο κράτος, να μην ανήκει στην Ελλάδα.

Η Ρωσία ήθελ  πάντα να έχει πρόσβαση, με κάποιο τρόπο, στην Μεσόγειο. Μια φορά ήταν με τα Ορλωφικά το 1770 , αλλά και με τις αναφερόμενες εδώ δράσεις της σε αυτό θεωρώ ότι στόχευε, να έχει κάποια πρόσβαση στο Αιγαίο με φιλικά της κράτη.

Με τους Βαλκανικούς πολέμους η έκταση της Ελλάδας αυξήθηκε από 64 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα σε 120 και η Μακεδονία έμεινε Ελληνική, δεν κατακτήθηκε από τους Βούλγαρους, οι οποίοι αυτό προσπαθούσαν και κατά τον Μακεδονικό Αγώνα και μετά.

Η Ελλάδα απέκτησε το μεγαλύτερο τμήμα της Μακεδονίας, την Ήπειρο, την Κρήτη και τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου, πλην Ίμβρου και Τενέδου.

Ο πληθυσμός της Ελλάδας από 2.800.000, μετά από τις νίκες έφθασε τα 5.000.000.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΑΣ

ΠΡΟΚΟΠΗΣ  ΦΟΥΣΑΣ

Αν υπάρχουν ερωτήσεις με χαρά να συζητήσουμε.

Ευστάθιος Δημητρίου Σκάρπας (1887-1939)

 

Στα «Σαχινέϊκα», εκεί γεννήθηκε ο Βασιλάκης Σαχίνης (1889-1965). Είναι λίγο πιο πάνω απ’ το Γκιγκόρου στα αριστερά του όπως ανεβαίνουμε. Ο Ευστάθιος Σκάρπας γεννήθηκε στην Κρίζια, στα ριζά του. Εν ολίγοις τα σπίτια τους απείχαν περίπου τα πεντακόσια μέτρα. Ένα μικρό πλάτωμα για το πέρασμα του λάκκου με τις ιτιές μισιάζει την ανηφόρα και ανανεώνει τις ανάσες.

Ο δεκαεφτάχρονος Σαχίνης λαμβάνει το πτυχίο της θεολογίας. Αριστεύει με το 9 και 11/29. Χρειάστηκαν περίπου πέντε χρόνια. Η υποτροφία που κέρδισε του δίνει το δικαίωμα να είναι οικότροφος της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής. Το αποφοιτήριο φέρει την υπογραφή από ένα «βαρύ» όνομα, αυτό του Αναστάσιου Κεφαλά, κατά κόσμον αργότερα Μητροπολίτη Πενταπόλεως Νεκταρίου. Ο παραπάνω ανακηρύχτηκε Άγιος το 1961 και πολιούχος της Αίγινας.

Ο Σκάρπας «ζήλεψε» το γειτονόπουλο. Κάνει ίδιες σπουδές στο ίδιο οικοτροφείο της Ρ.Ε.Σ. Και αυτός διδάσκεται Ιερά Ιστορία, Ιερά Κατήχηση, Δογματική, Ομιλητική κ.α. Ακόμη Γαλλικά, Εβραϊκά και Αρχαιολογία.

Για δύο περίπου χρόνια (1904-1906) συνυπάρχουν στο ίδιο κτίριο. Είναι περίπου συνομήλικοι.

Στην Αθήνα οι δρόμοι τους χωρίζουν. Στο Γρεβενίτι θα συναντηθούν από διαφορετικά λειτουργήματα. Ο Σαχίνης θα αποφοιτήσει και από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τμήμα Φιλολογίας. Το 1913-1914 θα βγάλει και τη Σχολή Γυμναστών. Υπηρετεί στο Σχολαρχείο του Γρεβενιτίου από το 1916-1929. Είναι φιλόδοξος και ανήσυχος. Δεν «οχυρώνεται» μονάχα στην καθηγεσία. Θα ασχοληθεί με τα τοπωνύμια του χωριού μας. Θα γράψει ποιήματα γι αυτό. Ακόμη και θεατρικά μονόπρακτα.

Αυτή η εργασία μας όμως είναι αφιερωμένη στον Ευστάθιο Σκάρπα. Και ο Σκάρπας δεν «οχυρώθηκε» μονάχα στα ιερατικά του καθήκοντα. Εκφέρει άποψη. Σε ότι αφορά το ιστορικό της Μονής Βουτσάς θα μας πει: «Ο Πωγωνάτος πήγε στη Σικελία το 668, για να καταστείλει την εξέγερση των δολοφόνων του πατέρα του Κώνσταντος Β΄ (οι οποίοι είχαν  ανακηρύξει αυτοκράτορα τον αρμένιο Μιξίδιον). Τον χρόνον διεκπεραιώσεως του εκ της Ιταλίας εις την Ήπειρον μεταξύ του 669-670 και την έναρξιν κτίσεως της μονής το έτος 670». Πρέπει να σημειωθεί ότι σα γεγονός, σύγχρονοι ιστορικοί, αυτή την επιχείρηση την αναφέρουν, «… χτύπησε τους στασιαστές της Σικελίας» «… Έπλευσε κατά της Σικελίας». Ουσιαστικά αναφέρεται σ’ αυτή ο Χρονογράφος του Ζ΄ και Η΄αιώνα, Θεοφάνης ο Ομολογητής. Ο Ε.Σ. πίστευε ότι: «ο Πωγονάτος μετά την καταστολήν της ανταρσίας του Μιξίδιου θα μπορούσε να είχε επιλέξει για την επιστροφή του την ξηρά, για να καταστείλει ίσως και άλλες μικρότερες σποραδικές ανταρσίες μετά το φόνο του πατέρα του και ότι διεκπεραιώθη εις το Δυρράχιον ή την Απολλώνειαν και δια του τείχους του Πύρρου παρά την Οστινίτσαν διήλθεν δια της Βοτσάς».

Ο Κωνσταντίνος Δ' (Πωγονάτος) αν και αυτοκράτορας του Βυζαντίου δεν είναι ο απόλυτος κυρίαρχος. Στρατός και λαός κατά τη στέψη του στασίασαν. Έπρεπει να στεφθούν συναυτοκράτορες και τα αδέρφια του, Τιβέριος και Ηράκλειος.  «Εις τριάδαν πιστεύομεν, και τους τρεις στέψομεν». Αυτός ο καλός και ευσεβής άνθρωπος τους παγίδεψε. Αντί για στέψη τους έκοψε τις μύτες και τους εξόρισε.

Είμαστε στα 668 μ.Χ. Η αυτοκρατορία του δέχεται επιθέσεις από τους Άραβες (Ακμή και Παρακμή του Βυζαντίου, Γιάννη Κορδάτου, σελ. 170)

 Η Αυτοκρατορία κινδύνευε και  αυτός χάζευε στα βουνά και στα λαγκάδια της Βουτσάς και του Μολυβδοσκέπαστου;

Γι' αυτό και τα παρακάτω δε με πείθουν.

 (Ελεύθερη δική μου απόδοση από το βιβλίο Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή Μονή Παναγίας Μολυβδοσκεπάστου Κονίτσης, σελ 21)

Είχε μαζί του και τη γυναίκα του Αναστασία. Επειδή οι ψαλτάδες κατά τη θεία λειτουργία ήταν φάλτσοι τους μάλωσε. «Το πρόσωπο του εγένετο μέλαν, ως του Αιθίοπος! Μετάνιωσε, ζήτησε την θεϊκήν συγνώμην»

Η αλαζονική του συμπεριφορά συνεχίστηκε και στην επίσκεψη του στη Βουτσά. Και εδώ μετάνιωσε και μάλιστα αυτή τη φορά δάκρυσε κιόλας...

 Και η συνέχεια αυτού του ευρυμαθούς ιεράρχη.

«Σκωριών ανακαμίνευσις»

Με «σημάδεψε» αυτός ο ευρηματικός τίτλος. Το άρθρο του είναι ενυπόγραφο. Το φιλοξενεί η Εφημερίδα των Ιωαννίνων «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΗΧΩ» στις 14 Ιανουαρίου του 1925. Είναι Αρχιμανδρίτης και τολμηρός άνθρωπος, κάτω των σαράντα ετών. Προηγήθηκαν δέκα έξη χρόνια για να έχει  κατασταλαγμένες απόψεις για τη Βοτσά και τη Μονή της. Το ξεκίνημα του γίνεται στις 17 Ιουλίου του 1909. Η απογραφή του 19001 στις 5 Μαρτίου, των κινητών και ακινήτων της μονής Βοτσάς αφήνει ανοιχτή την κατάσταση αυτής της απογραφής. Έτσι μαθαίνουμε ότι «1909 Ιουλίου 17 αφιερώθη εις την ιεράν Μονήν παρά του Ευσταθίου Δ. Σκάρπα εν κατσίον  (θυμιατήρι), Εφ΄ου η εικών της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και η εξής επιγραφή: «Δωρεά Ευ. Δ. Σκάρπα τη βασιλική Μονή Βοτσάς 1909, ως και ποιμαντική ράβδος (αρχιερατική) εκ ξύλου κατεργασμένη εν Αγίω Όρει Άθω αξίας 135 γρ χρυσών».

Όπως σημειώνει ο Λ. Βρανούσης η τελευταία αφιέρωση έχει γραφεί με διαφορετική μελάνη. Είναι λογικό αυτό να έγινε μετά τη χειροτονία του, ως επισκόπου Περιστεράς το 1937.

Το 1928 φεύγει απ’ τη ζωή ο Ηγούμενος Αγαθάγγελος. Ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων Σπυρίδων2 δίνει εντολή για καταγραφή κινητών και ακινήτων της μονής. Στην καταγραφή παρευρίσκεται ο Σκάρπας, ο δικό μας ιερομόναχος Γεράσιμος Καραβράνος3 και ο Πρόεδρος της Κοινότητας Γρεβενιτίου Δ.Ε. Σκάρπας, πατέρας του Ευστάθιου. Υπογράφουν και οι τρεις και τα καταγραφέντα αναφέρονται στο μοναχολόγιο.

Στο μεσοδιάστημα 1909-1928 καταγράφεται ακόμα μία δωρεά του: Σταυρός εγκόλπιος αργυρούς με επιγραφήν Ε.Δ. Σκάρπας 1918.

Ερχόμαστε στην ποιμαντική ράβδο. Το λογικό είναι να ενυπάρχει μέχρι σήμερα.

Στις 6/3/1937 εμφανίζεται ο Παντελεήμων Στογιάννος (Κερκυραίος). Για πολλά χρόνια Ηγούμενος μέχρι το 1966. Βέβαια απουσίασε για 2-3 χρόνια. Επανέρχεται με νέο διορισμό το 1958.

Ο Στογιάννος συνυπάρχει με το Σκάρπα περίπου τρία χρόνια˙ συμβαίνει αυτό γιατί το μοναστήρι το επισκέπτεται τακτικά, είναι η ζωή του.

Ο Στογιάννος είναι εκείνος που αντικρίζει καμένο το μοναστήρι απ’ τους γερμανούς 22/23/10/1943. Αφού διεκτραγωδεί την άθλια  κατάσταση της μονής ακόμη και από τον εμφύλιο που επακολούθησε. Εν ολίγοις αναφέρεται στην καταστροφή κινητών και ακινήτων της με έγγραφο προς την ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων, αριθμός πρωτοκόλλου 2236/19/9/1955 (κάπως αργά) και για την «μετέπειτα λεηλασίαν υπό των συμμοριτών»4.

Προσωπικά δεν αφήνω κανένα υπονοούμενο για τη χρυσή σέλα και το κράνος του Πωγωνάτου. Άλλωστε κάτι τέτοιο δεν το αναφέρει ο Ε. Σ. Υπάρχει σήμερα στη μονή η ποιμαντορική ράβδος των 135 γρ χρυσών; Αν όχι είναι πιστεύω καταγεγραμμένη «στην λεηλασίαν των συμμοριτών» ή των γερμανών.

Φύγαμε όμως απ’ το καθ’ αυτό θέμα, που προσωπικά με «σημάδεψε». Είναι οι ιστορικές αναδιφήσεις του τολμηρού  και εμβριθούς συμπατριώτη μας. Ας τις δούμε με προσοχή. Το 1925 ο Σκάρπας είναι σε γόνιμη και δημιουργική περίοδο. Ο ιστορικός του Ζαγορίου Ιωάννης Λαμπρίδης έχει φύγει απ’ τη ζωή το 1891, δηλαδή πριν τριάντα τέσσερα χρόνια. Το όποιο θετικό αποτύπωμα που άφησε στα ΖΑΓΟΡΙΣΙΑΚΑ ΤΟΥ και κυρίως στη Β΄ έκδοση του 1889 δε σημαίνει για τον ίδιο ότι κρατάει και το «Άγιον Δισκοπότηρον». Φυσικά και μελέτησε τα γραφτά του. Κάτι δεν του κολλάει με το «Χρονικόν της Βοτσάς» τον γνωστό «Χρυσοκώδικα». Ο Λαμπρίδης δεν τον πείθει και τόσο πολύ. «Ένα χειρόγραφο, όχι σε καλή κατάσταση. Κάποιος άγνωστος αντέγραψε αντίγραφα ιστορικά στοιχεία τα οποία περιείχε ο Κουβαράς5. Αυτό έγινε τον περασμένο αιώνα (δηλαδή τον 18ο)». «Αρκετά χρήσιμο για να γράψω αυτό το βιβλίο». Πρέπει εδώ να εξηγήσουμε τι ήταν ο Κουβαράς: «Ήτο συναγωγή κειμένων αναφερομένων εις την Ηπειρωτικήν ιδίαν ιστορίαν… γενομένη από πολλά πρόσωπα». Έχουμε λοιπόν μια γενική ιστορική πηγή. Από εκεί αντιγράφονται επιμέρους ιστορικά γεγονότα, τα οποία φυλάσσονται σε χώρους, τόπους, περιοχές στις οποίες αναφέρονται. Τέτοιοι χώροι ήσαν και τα μοναστήρια. Είναι όμως έτσι; «Ένα χειρόγραφο, όχι σε καλή κατάσταση»;

Ο Σκάρπας δεν είχε λόγους να διαφωνεί. Όμως διαφωνεί. Και στις 14 Ιανουαρίου του 1925 εκφράζεται με το αντίστοιχο άρθρο του στην «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΗΧΩ».

«Σκουριών κατεργασία στο καμίνι», πολύ απλά και παραβολικά «Ανάδειξη της αλήθειας». Οι πληροφορίες του είναι στέρεες και όχι μονάχα από ένα πρόσωπο. «Περί του Χρονικού τούτου της Βουτσάς, το ονομαζόμενον εν τη μονή και τοις περιχώροις “Χρυσοκώδικα” επληροφορήθην παρά των αποθανόντων γερόντων Γρεβενιτίου, ότι ην μέγας εκ μεμβράνης και εγράφετο εν αυτώ παν γεγονος εν Ηπείρω, δυνάμενον ασφαλώς να φθάσει μέχρι της μονής. Δυστυχώς τον Κώδικα τούτου εσύλησεν ο Λαμπρίδης εκ της μονής καθ’ ον χρόνον αύτη ήτο άνευ Ηγουμένου».

Σημείωση δική μου: Στο μοναχολόγιο επισημαίνεται η απουσία Ηγουμένου την τριετία 1875-1878.

«Και εσταχυολόγησεν εξ αυτού τινά ως σπουδαία νομιζόμενα υπ’ αυτού όντως ηθικώς υποχρέου έναντι της ιστορίας της Ηπείρου να εκδώσει ολόκληρον το πολύτιμον Χειρόγραφον».

Δηλαδή ο Ε. Σ. είναι σίγουρος, ότι δεν ήταν μονάχα ένα χειρόγραφο απλό! «Εάν κρίνωμεν το χειρόγραφον εκ των σταχυολογημάτων (δανεισμάτων) του Λαμπρίδη, δυνάμεθα να αποφανθώμεν μετά πεποιθήσεως, ότι τούτο περιέχει την ιστορία πλείστου μέρους της Ηπείρου και ιδίως του Ζαγορίου από του εβδόμου μ.Χ. αιώνος μεσούντως (δηλαδή εκεί γύρω στα 650 μ.Χ.) περί της μετά ταύτης τύχης του Κώδικα, παρά πάσης ημών τας ερεύνας, ουδέν ηδυνήθημεν να εξακριβώσωμεν. Αναντιρρήτως θα είναι μέγα ευτύχημα δια την ιστορίαν της Ηπείρου, εάν επωλήθη ο Κώδιξ εις τινά αρχαιοκάπηλον, ως σύνηθες τοις ιεροσύλοιξ και δεν επυρπολήθη μετά της οικίας του αειμνήστου Λαμπρίδου εν Σουδενοίς, διότι θα ανακαλυφθεί ποτέ εν τινι βιβλιοθήκη της Ευρώπης».

Ο Δημήτριος Ράϊος6 πάνω σ’ αυτό το θέμα τοποθετήθηκε ως εξής: «Μεγάλη απώλεια για την ιστορία της Μονής αποτελούν αναμφίβολα η μυστηριώδης εξαφάνιση του χειρόγραφου Χρονικού της Βουτσάς, που είχε δει τελευταίος ο Ιωάννης Λαμπρίδης». Προχωρά και παρακάτω θεωρώντας: «Μυστηριώδη και την κλοπή των ταπίων και των χρυσοβούλων που φυλάσσονταν στη Μονή ως τα μέσα περίπου του ΙΘ αιώνα».

Λέξεις κλειδιά, εξαφάνιση-κλοπή-μυστηριώδης, τις τοποθετεί περίτεχνα.

 Ευχαριστώ για τη φιλοξενία

Γιώργος Δερμάνης

 

Βιβλίο Δημ. Ράϊου ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΒΟΥΤΣΑΣ σελίδα 171.

  >>       >>      >>      >>      >>         >>        σελίδα 196.

Ο Γεράσιμος Καραβράνος, ιερομόναχος, Ηγουμενεύει από 19/5/1931-6/6/1936 και ξανά το 1937. Πάλι το 1947; Έως την 26/5/1958, σελίδες 187-188 του παραπάνω βιβλίου.

Στο παραπάνω βιβλίο και στη σελίδα 435 (φωτογραφία του Σπυρίδωνος Τόδη) καταδείχνεται η ύπαρξη σε προθήκη δέκα (αριθ. 10) λειψανοθηκών. Υπάρχει συγκεκριμένη καταγραφή σε ποιους ανήκουν τα ιερά αυτά λείψανα. Φέρουν Χρονολογίες κάποια 1813 και 1816. Μια δε στο μέσον της φέρει ασημένιο σταυρό με τεμάχιο Τιμίου ξύλου. Το περίεργο είναι, ότι δεν τις λεηλάτησαν οι «συμμορίτες» αν και είναι σημαντικής ιστορικής και χρηματιστηριακής αξίας.

Υπήρχαν όμως πραγματικοί συμμορίτες ή συμμορίτης, σιτιζόμενοι απ’ τη μονή Βοτσάς. Για να παραμυθιάσουν τους πιστούς αυτοί οι αγύρτες και να τους ωθήσουν σε προσευχές και κατανύξεις τις τοποθέτησαν σε εντυπωσιακή υαλόφρακτη προσθήκη. Φοβερό μάρκετινγκ

Ότι σε χρυσό και ασήμι και ότι άλλο σε αξία που σήμερα δεν υπάρχει έγιναν χιλιάρικα˙ και μάλιστα κολαριστά. Δεν ήμουν δα και νήπιο να μη θυμάμαι. Ξέρω τι λέω.

Βιβλίο «ΝΕΟΣ ΚΟΥΒΑΡΑΣ» Έκδοση του 1961.

Στο παραπάνω βιβλίο του Δημ. Ράϊου σελίδα 444.