Ευστάθιος Δημητρίου Σκάρπας (1887-1939)

 

Στα «Σαχινέϊκα», εκεί γεννήθηκε ο Βασιλάκης Σαχίνης (1889-1965). Είναι λίγο πιο πάνω απ’ το Γκιγκόρου στα αριστερά του όπως ανεβαίνουμε. Ο Ευστάθιος Σκάρπας γεννήθηκε στην Κρίζια, στα ριζά του. Εν ολίγοις τα σπίτια τους απείχαν περίπου τα πεντακόσια μέτρα. Ένα μικρό πλάτωμα για το πέρασμα του λάκκου με τις ιτιές μισιάζει την ανηφόρα και ανανεώνει τις ανάσες.

Ο δεκαεφτάχρονος Σαχίνης λαμβάνει το πτυχίο της θεολογίας. Αριστεύει με το 9 και 11/29. Χρειάστηκαν περίπου πέντε χρόνια. Η υποτροφία που κέρδισε του δίνει το δικαίωμα να είναι οικότροφος της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής. Το αποφοιτήριο φέρει την υπογραφή από ένα «βαρύ» όνομα, αυτό του Αναστάσιου Κεφαλά, κατά κόσμον αργότερα Μητροπολίτη Πενταπόλεως Νεκταρίου. Ο παραπάνω ανακηρύχτηκε Άγιος το 1961 και πολιούχος της Αίγινας.

Ο Σκάρπας «ζήλεψε» το γειτονόπουλο. Κάνει ίδιες σπουδές στο ίδιο οικοτροφείο της Ρ.Ε.Σ. Και αυτός διδάσκεται Ιερά Ιστορία, Ιερά Κατήχηση, Δογματική, Ομιλητική κ.α. Ακόμη Γαλλικά, Εβραϊκά και Αρχαιολογία.

Για δύο περίπου χρόνια (1904-1906) συνυπάρχουν στο ίδιο κτίριο. Είναι περίπου συνομήλικοι.

Στην Αθήνα οι δρόμοι τους χωρίζουν. Στο Γρεβενίτι θα συναντηθούν από διαφορετικά λειτουργήματα. Ο Σαχίνης θα αποφοιτήσει και από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τμήμα Φιλολογίας. Το 1913-1914 θα βγάλει και τη Σχολή Γυμναστών. Υπηρετεί στο Σχολαρχείο του Γρεβενιτίου από το 1916-1929. Είναι φιλόδοξος και ανήσυχος. Δεν «οχυρώνεται» μονάχα στην καθηγεσία. Θα ασχοληθεί με τα τοπωνύμια του χωριού μας. Θα γράψει ποιήματα γι αυτό. Ακόμη και θεατρικά μονόπρακτα.

Αυτή η εργασία μας όμως είναι αφιερωμένη στον Ευστάθιο Σκάρπα. Και ο Σκάρπας δεν «οχυρώθηκε» μονάχα στα ιερατικά του καθήκοντα. Εκφέρει άποψη. Σε ότι αφορά το ιστορικό της Μονής Βουτσάς θα μας πει: «Ο Πωγωνάτος πήγε στη Σικελία το 668, για να καταστείλει την εξέγερση των δολοφόνων του πατέρα του Κώνσταντος Β΄ (οι οποίοι είχαν  ανακηρύξει αυτοκράτορα τον αρμένιο Μιξίδιον). Τον χρόνον διεκπεραιώσεως του εκ της Ιταλίας εις την Ήπειρον μεταξύ του 669-670 και την έναρξιν κτίσεως της μονής το έτος 670». Πρέπει να σημειωθεί ότι σα γεγονός, σύγχρονοι ιστορικοί, αυτή την επιχείρηση την αναφέρουν, «… χτύπησε τους στασιαστές της Σικελίας» «… Έπλευσε κατά της Σικελίας». Ουσιαστικά αναφέρεται σ’ αυτή ο Χρονογράφος του Ζ΄ και Η΄αιώνα, Θεοφάνης ο Ομολογητής. Ο Ε.Σ. πίστευε ότι: «ο Πωγονάτος μετά την καταστολήν της ανταρσίας του Μιξίδιου θα μπορούσε να είχε επιλέξει για την επιστροφή του την ξηρά, για να καταστείλει ίσως και άλλες μικρότερες σποραδικές ανταρσίες μετά το φόνο του πατέρα του και ότι διεκπεραιώθη εις το Δυρράχιον ή την Απολλώνειαν και δια του τείχους του Πύρρου παρά την Οστινίτσαν διήλθεν δια της Βοτσάς».

Ο Κωνσταντίνος Δ' (Πωγονάτος) αν και αυτοκράτορας του Βυζαντίου δεν είναι ο απόλυτος κυρίαρχος. Στρατός και λαός κατά τη στέψη του στασίασαν. Έπρεπει να στεφθούν συναυτοκράτορες και τα αδέρφια του, Τιβέριος και Ηράκλειος.  «Εις τριάδαν πιστεύομεν, και τους τρεις στέψομεν». Αυτός ο καλός και ευσεβής άνθρωπος τους παγίδεψε. Αντί για στέψη τους έκοψε τις μύτες και τους εξόρισε.

Είμαστε στα 668 μ.Χ. Η αυτοκρατορία του δέχεται επιθέσεις από τους Άραβες (Ακμή και Παρακμή του Βυζαντίου, Γιάννη Κορδάτου, σελ. 170)

 Η Αυτοκρατορία κινδύνευε και  αυτός χάζευε στα βουνά και στα λαγκάδια της Βουτσάς και του Μολυβδοσκέπαστου;

Γι' αυτό και τα παρακάτω δε με πείθουν.

 (Ελεύθερη δική μου απόδοση από το βιβλίο Ιερά Βασιλική και Σταυροπηγιακή Μονή Παναγίας Μολυβδοσκεπάστου Κονίτσης, σελ 21)

Είχε μαζί του και τη γυναίκα του Αναστασία. Επειδή οι ψαλτάδες κατά τη θεία λειτουργία ήταν φάλτσοι τους μάλωσε. «Το πρόσωπο του εγένετο μέλαν, ως του Αιθίοπος! Μετάνιωσε, ζήτησε την θεϊκήν συγνώμην»

Η αλαζονική του συμπεριφορά συνεχίστηκε και στην επίσκεψη του στη Βουτσά. Και εδώ μετάνιωσε και μάλιστα αυτή τη φορά δάκρυσε κιόλας...

 Και η συνέχεια αυτού του ευρυμαθούς ιεράρχη.

«Σκωριών ανακαμίνευσις»

Με «σημάδεψε» αυτός ο ευρηματικός τίτλος. Το άρθρο του είναι ενυπόγραφο. Το φιλοξενεί η Εφημερίδα των Ιωαννίνων «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΗΧΩ» στις 14 Ιανουαρίου του 1925. Είναι Αρχιμανδρίτης και τολμηρός άνθρωπος, κάτω των σαράντα ετών. Προηγήθηκαν δέκα έξη χρόνια για να έχει  κατασταλαγμένες απόψεις για τη Βοτσά και τη Μονή της. Το ξεκίνημα του γίνεται στις 17 Ιουλίου του 1909. Η απογραφή του 19001 στις 5 Μαρτίου, των κινητών και ακινήτων της μονής Βοτσάς αφήνει ανοιχτή την κατάσταση αυτής της απογραφής. Έτσι μαθαίνουμε ότι «1909 Ιουλίου 17 αφιερώθη εις την ιεράν Μονήν παρά του Ευσταθίου Δ. Σκάρπα εν κατσίον  (θυμιατήρι), Εφ΄ου η εικών της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και η εξής επιγραφή: «Δωρεά Ευ. Δ. Σκάρπα τη βασιλική Μονή Βοτσάς 1909, ως και ποιμαντική ράβδος (αρχιερατική) εκ ξύλου κατεργασμένη εν Αγίω Όρει Άθω αξίας 135 γρ χρυσών».

Όπως σημειώνει ο Λ. Βρανούσης η τελευταία αφιέρωση έχει γραφεί με διαφορετική μελάνη. Είναι λογικό αυτό να έγινε μετά τη χειροτονία του, ως επισκόπου Περιστεράς το 1937.

Το 1928 φεύγει απ’ τη ζωή ο Ηγούμενος Αγαθάγγελος. Ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων Σπυρίδων2 δίνει εντολή για καταγραφή κινητών και ακινήτων της μονής. Στην καταγραφή παρευρίσκεται ο Σκάρπας, ο δικό μας ιερομόναχος Γεράσιμος Καραβράνος3 και ο Πρόεδρος της Κοινότητας Γρεβενιτίου Δ.Ε. Σκάρπας, πατέρας του Ευστάθιου. Υπογράφουν και οι τρεις και τα καταγραφέντα αναφέρονται στο μοναχολόγιο.

Στο μεσοδιάστημα 1909-1928 καταγράφεται ακόμα μία δωρεά του: Σταυρός εγκόλπιος αργυρούς με επιγραφήν Ε.Δ. Σκάρπας 1918.

Ερχόμαστε στην ποιμαντική ράβδο. Το λογικό είναι να ενυπάρχει μέχρι σήμερα.

Στις 6/3/1937 εμφανίζεται ο Παντελεήμων Στογιάννος (Κερκυραίος). Για πολλά χρόνια Ηγούμενος μέχρι το 1966. Βέβαια απουσίασε για 2-3 χρόνια. Επανέρχεται με νέο διορισμό το 1958.

Ο Στογιάννος συνυπάρχει με το Σκάρπα περίπου τρία χρόνια˙ συμβαίνει αυτό γιατί το μοναστήρι το επισκέπτεται τακτικά, είναι η ζωή του.

Ο Στογιάννος είναι εκείνος που αντικρίζει καμένο το μοναστήρι απ’ τους γερμανούς 22/23/10/1943. Αφού διεκτραγωδεί την άθλια  κατάσταση της μονής ακόμη και από τον εμφύλιο που επακολούθησε. Εν ολίγοις αναφέρεται στην καταστροφή κινητών και ακινήτων της με έγγραφο προς την ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων, αριθμός πρωτοκόλλου 2236/19/9/1955 (κάπως αργά) και για την «μετέπειτα λεηλασίαν υπό των συμμοριτών»4.

Προσωπικά δεν αφήνω κανένα υπονοούμενο για τη χρυσή σέλα και το κράνος του Πωγωνάτου. Άλλωστε κάτι τέτοιο δεν το αναφέρει ο Ε. Σ. Υπάρχει σήμερα στη μονή η ποιμαντορική ράβδος των 135 γρ χρυσών; Αν όχι είναι πιστεύω καταγεγραμμένη «στην λεηλασίαν των συμμοριτών» ή των γερμανών.

Φύγαμε όμως απ’ το καθ’ αυτό θέμα, που προσωπικά με «σημάδεψε». Είναι οι ιστορικές αναδιφήσεις του τολμηρού  και εμβριθούς συμπατριώτη μας. Ας τις δούμε με προσοχή. Το 1925 ο Σκάρπας είναι σε γόνιμη και δημιουργική περίοδο. Ο ιστορικός του Ζαγορίου Ιωάννης Λαμπρίδης έχει φύγει απ’ τη ζωή το 1891, δηλαδή πριν τριάντα τέσσερα χρόνια. Το όποιο θετικό αποτύπωμα που άφησε στα ΖΑΓΟΡΙΣΙΑΚΑ ΤΟΥ και κυρίως στη Β΄ έκδοση του 1889 δε σημαίνει για τον ίδιο ότι κρατάει και το «Άγιον Δισκοπότηρον». Φυσικά και μελέτησε τα γραφτά του. Κάτι δεν του κολλάει με το «Χρονικόν της Βοτσάς» τον γνωστό «Χρυσοκώδικα». Ο Λαμπρίδης δεν τον πείθει και τόσο πολύ. «Ένα χειρόγραφο, όχι σε καλή κατάσταση. Κάποιος άγνωστος αντέγραψε αντίγραφα ιστορικά στοιχεία τα οποία περιείχε ο Κουβαράς5. Αυτό έγινε τον περασμένο αιώνα (δηλαδή τον 18ο)». «Αρκετά χρήσιμο για να γράψω αυτό το βιβλίο». Πρέπει εδώ να εξηγήσουμε τι ήταν ο Κουβαράς: «Ήτο συναγωγή κειμένων αναφερομένων εις την Ηπειρωτικήν ιδίαν ιστορίαν… γενομένη από πολλά πρόσωπα». Έχουμε λοιπόν μια γενική ιστορική πηγή. Από εκεί αντιγράφονται επιμέρους ιστορικά γεγονότα, τα οποία φυλάσσονται σε χώρους, τόπους, περιοχές στις οποίες αναφέρονται. Τέτοιοι χώροι ήσαν και τα μοναστήρια. Είναι όμως έτσι; «Ένα χειρόγραφο, όχι σε καλή κατάσταση»;

Ο Σκάρπας δεν είχε λόγους να διαφωνεί. Όμως διαφωνεί. Και στις 14 Ιανουαρίου του 1925 εκφράζεται με το αντίστοιχο άρθρο του στην «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΗΧΩ».

«Σκουριών κατεργασία στο καμίνι», πολύ απλά και παραβολικά «Ανάδειξη της αλήθειας». Οι πληροφορίες του είναι στέρεες και όχι μονάχα από ένα πρόσωπο. «Περί του Χρονικού τούτου της Βουτσάς, το ονομαζόμενον εν τη μονή και τοις περιχώροις “Χρυσοκώδικα” επληροφορήθην παρά των αποθανόντων γερόντων Γρεβενιτίου, ότι ην μέγας εκ μεμβράνης και εγράφετο εν αυτώ παν γεγονος εν Ηπείρω, δυνάμενον ασφαλώς να φθάσει μέχρι της μονής. Δυστυχώς τον Κώδικα τούτου εσύλησεν ο Λαμπρίδης εκ της μονής καθ’ ον χρόνον αύτη ήτο άνευ Ηγουμένου».

Σημείωση δική μου: Στο μοναχολόγιο επισημαίνεται η απουσία Ηγουμένου την τριετία 1875-1878.

«Και εσταχυολόγησεν εξ αυτού τινά ως σπουδαία νομιζόμενα υπ’ αυτού όντως ηθικώς υποχρέου έναντι της ιστορίας της Ηπείρου να εκδώσει ολόκληρον το πολύτιμον Χειρόγραφον».

Δηλαδή ο Ε. Σ. είναι σίγουρος, ότι δεν ήταν μονάχα ένα χειρόγραφο απλό! «Εάν κρίνωμεν το χειρόγραφον εκ των σταχυολογημάτων (δανεισμάτων) του Λαμπρίδη, δυνάμεθα να αποφανθώμεν μετά πεποιθήσεως, ότι τούτο περιέχει την ιστορία πλείστου μέρους της Ηπείρου και ιδίως του Ζαγορίου από του εβδόμου μ.Χ. αιώνος μεσούντως (δηλαδή εκεί γύρω στα 650 μ.Χ.) περί της μετά ταύτης τύχης του Κώδικα, παρά πάσης ημών τας ερεύνας, ουδέν ηδυνήθημεν να εξακριβώσωμεν. Αναντιρρήτως θα είναι μέγα ευτύχημα δια την ιστορίαν της Ηπείρου, εάν επωλήθη ο Κώδιξ εις τινά αρχαιοκάπηλον, ως σύνηθες τοις ιεροσύλοιξ και δεν επυρπολήθη μετά της οικίας του αειμνήστου Λαμπρίδου εν Σουδενοίς, διότι θα ανακαλυφθεί ποτέ εν τινι βιβλιοθήκη της Ευρώπης».

Ο Δημήτριος Ράϊος6 πάνω σ’ αυτό το θέμα τοποθετήθηκε ως εξής: «Μεγάλη απώλεια για την ιστορία της Μονής αποτελούν αναμφίβολα η μυστηριώδης εξαφάνιση του χειρόγραφου Χρονικού της Βουτσάς, που είχε δει τελευταίος ο Ιωάννης Λαμπρίδης». Προχωρά και παρακάτω θεωρώντας: «Μυστηριώδη και την κλοπή των ταπίων και των χρυσοβούλων που φυλάσσονταν στη Μονή ως τα μέσα περίπου του ΙΘ αιώνα».

Λέξεις κλειδιά, εξαφάνιση-κλοπή-μυστηριώδης, τις τοποθετεί περίτεχνα.

 Ευχαριστώ για τη φιλοξενία

Γιώργος Δερμάνης

 

Βιβλίο Δημ. Ράϊου ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΒΟΥΤΣΑΣ σελίδα 171.

  >>       >>      >>      >>      >>         >>        σελίδα 196.

Ο Γεράσιμος Καραβράνος, ιερομόναχος, Ηγουμενεύει από 19/5/1931-6/6/1936 και ξανά το 1937. Πάλι το 1947; Έως την 26/5/1958, σελίδες 187-188 του παραπάνω βιβλίου.

Στο παραπάνω βιβλίο και στη σελίδα 435 (φωτογραφία του Σπυρίδωνος Τόδη) καταδείχνεται η ύπαρξη σε προθήκη δέκα (αριθ. 10) λειψανοθηκών. Υπάρχει συγκεκριμένη καταγραφή σε ποιους ανήκουν τα ιερά αυτά λείψανα. Φέρουν Χρονολογίες κάποια 1813 και 1816. Μια δε στο μέσον της φέρει ασημένιο σταυρό με τεμάχιο Τιμίου ξύλου. Το περίεργο είναι, ότι δεν τις λεηλάτησαν οι «συμμορίτες» αν και είναι σημαντικής ιστορικής και χρηματιστηριακής αξίας.

Υπήρχαν όμως πραγματικοί συμμορίτες ή συμμορίτης, σιτιζόμενοι απ’ τη μονή Βοτσάς. Για να παραμυθιάσουν τους πιστούς αυτοί οι αγύρτες και να τους ωθήσουν σε προσευχές και κατανύξεις τις τοποθέτησαν σε εντυπωσιακή υαλόφρακτη προσθήκη. Φοβερό μάρκετινγκ

Ότι σε χρυσό και ασήμι και ότι άλλο σε αξία που σήμερα δεν υπάρχει έγιναν χιλιάρικα˙ και μάλιστα κολαριστά. Δεν ήμουν δα και νήπιο να μη θυμάμαι. Ξέρω τι λέω.

Βιβλίο «ΝΕΟΣ ΚΟΥΒΑΡΑΣ» Έκδοση του 1961.

Στο παραπάνω βιβλίο του Δημ. Ράϊου σελίδα 444.

 

Η ΠΙΤΑ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ

 

Η πίτα του ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ!

 Μ.Α.Σ. ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΚΟΠΗ ΠΙΤΑΣ 12/2/23

Ο ΜΑΣ Γρεβενιτίου την Κυριακή 12 Φεβρουαρίου έκοψε τη βασιλόπιτα στο Πετρίδειο Μορφωτικό Κέντρο μέσα σε μια ζεστή ατμόσφαιρα που δημιούργησαν τα μέλη του Δ.Σ. του συλλόγου πολλοί χωριανοί και εκλεκτοί καλεσμένοι. Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους ο δήμαρχος Ζαγορίου κ. Γ. Σουκουβέλος, ο αντιδήμαρχος κ. Η. Κίτσιος ο δημοτικός σύμβουλος κ. Ε. Ζαρκάδας, ο πρόεδρος της τοπικής κοινότητας Μ. Βόντινας, ο αντιπρόεδρος της Αδελφότητας Γρεβενιτίου Αθηνών Δ. Βέρος πολλοί χωριανοί και  διάφοροι καλεσμένοι.

Ο Δήμαρχος απεύθυνε σύντομο χαιρετισμό στους παρευρισκόμενους τονίζοντας τη σημαντική συμβολή του συλλόγου στις πολιτιστικές δράσεις. Μετά την κοπή της πίτας ακολούθησε γλέντι με την κομπανία στην οποία συμμετείχαν ο Λ. Μαζανίτης (τραγ.) Δ. Τότσικας (κλαρ.), Π. Γκαραβέλας (πλήκτρα), Χ. Καραγιάννης (λαούτο), Σ. Καραγιάννης (ντέφι). Το Δ.Σ. ευχαριστεί τον χωριανό Λάμπρο Μαζανίτη για την πρωτοβουλία του να συμμετέχει ο ίδιος και οι υπόλοιποι οργανοπαίκτες αφιλοκερδώς στην εκδήλωση παίζοντας στους παρευρισκόμενους ζαγορίσιες μελωδίες. Επίσης, ευχαριστεί τον κ. Μ. Βακάρο ο οποίος φωτογράφησε στιγμές της εκδήλωσης προσφέροντας το έργο του στο αρχείο του συλλόγου και τις γυναίκες του χωριού οι οποίες όπως και στο παρελθόν πλαισίωσαν την εκδήλωση με διάφορα εδέσματα που απόλαυσαν όσοι συμμετείχαν στο γλέντι.

θα πρέπει να σημειωθεί πως το Δ.Σ. παρουσιάστηκε για πρώτη φορά με τη νέα του σύνθεση που αποτελούν οι : Β. Ράπτης (πρόεδρος), Θεόδωρος Μουτσόκος (αντιπρόεδρος), Βασίλης Κυρίτσης (ταμίας), Χρήστος Νικολάκης (γραμματέας), Βασίλης Κίτσιος (μέλος, Αναστασία Πεζοδρόμου (μέλος), Αντιγόνη Νικολάκη (μέλος). Ο πρόεδρος εκ μέρους των μελών του Δ.Σ. κάλεσε του χωριανούς να βρίσκονται κοντά τόσο στο σχεδιασμό όσο και στην υλοποίηση των δράσεων που οργανώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου έχοντας ως βασικό σκοπό την πρόοδο του χωριού.

'Ενωση Ζαγορισίων Αθηνών 12/2/2023

Ευχάριστες ειδήσεις από το Γρεβενίτι!

 

Η μελέτη για την αποκατάσταση του ιερού ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Γρεβενίτι έχει ήδη δρομολογηθεί. Σε συνάντηση που είχε η γράφουσα με τον σύγχρονο ευεργέτη του Γρεβενιτίου, κ. Βασίλη Τριάδη, στην έδρα της εταιρείας P&I στα Γιάννενα, δόθηκε το πράσινο φως για την χρηματοδότηση της ολοκληρωμένης μελέτης, που θα εκπονηθεί από ομάδα επιστημόνων εξειδικευμένων σε θέματα αποκατάστασης βυζαντινών μνημείων. Η νέα αυτή γενναία χορηγία από την πλευρά του καλού μας συγχωριανού κυρίου Βασίλη Τριάδη, δίνει ελπίδα για την τελική αντιμετώπιση του προβλήματος που παρουσιάζει το βόρειο κλίτος του ναού και όχι μόνο, την τελευταία δεκαετία. Στην σημερινή εκδήλωση της κοπής πίτας του ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΊΟΥ, η αναγγελία της χαρμόσυνης είδησης προκάλεσε το χειροκρότημα ευγνωμοσύνης όλων των παρευρισκομένων και την έκφραση ευχαριστιών για το έμπρακτο ενδιαφέρον που εκδηλώνει ο εκ Γρεβενιτίου ορμώμενος κ. Βασίλης Τριάδης προς κάθε σημείο πολιτισμού στο αγαπημένο μας Γρεβενίτι! Τον ευχαριστούμε θερμά!!

Ανδρομάχη Παπαευσταθίου

Από την κοπή της πίτας του ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ!

 

Ο  πατήρ  Χρήστος ευλογεί την πίτα του  ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ

Ο πρόεδρος του  ΜΑΣ  Βασίλης Ράπτης απευθύνει ευχές ... 

Ο  Δήμαρχος κ. Γιώργος Σουκουβέλος εύχεται σε συγχωριανούς και φίλους

Η  Μάχη  Παπαευσταθίου ενημερώνει για κάποιο πολύ ευχάριστο νέο!... (Σε προσεχή ανάρτηση!)

Ο  Αντιπρόεδρος της ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ κ.  Δημήτρης Βέρος απευθύνει ευχές!...

Και  χορός!... Η αγαπημένη  κ.  Σοφία Ράπτη  σέρνει το χορό!...

Το ντεκόρ  ΤΕΛΕΙΟ!

"ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ": Ευχαριστούμε τον  κύριο Βακάρο, την Ευρυδίκη Τζώρτζη και την Ελένη Θεοδωρίκα - Βέρου για τις υπέροχες φωτογραφίες!

Η ΠΙΤΑ ΤΟΥ ΖΑΓΟΡΙΣΙΟΥ!

 

Χιονισμένο Γρεβενίτι!

 

Ευχαριστούμε τον Νίκο Μπουζώνα (καλό εγγονάκι του Αναστασίου Βουγάνη _Τασίκου) για τις ωραίες φωτογραφίες!

Στα λευκά το Γρεβενίτι και χωρίς ...ρεύμα!

 

Ευχαριστούμε  τον καλό συγχωριανό Κώστα Κατσίκη για τις υπέροχες φωτογραφίες!

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ!

 

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ, ο ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" εύχονται σε συγχωριανούς και φίλους:

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ! 

Ο  Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει! 

Μα κι αν κάνει και θυμώσει, μεσ' το χιόνι θα μας χώσει!

Κοπή πίτας από τον ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΠΕΙΡΑΙΑ

 

 

"ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ": Ευχαριστούμε τον καλό συγχωριανό Λάμπρο Βράστο, ο οποίος αγόρασε το βιβλίο από το ΒΙΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΩΝ ΑΣΤΕΓΩΝ- ΜΠΡΑΒΟ! και γι αυτό- και μας έστειλε τις πληροφορίες να τις γνωρίσουν οι συγχωριανοί και οι φίλοι του Γρεβενιτίου!

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

 

Απεβίωσε ο καλός συγχωριανός Γιώργος Βράστος, του  Ηρακλή.

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ, ο  ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" απευθύνουν στους οικείους και τους συγγενείς του τα θερμά τους συλλυπητήρια.

Χρόνια πολλά στους Θανάσηδες και τις Αθανασίες με άρωμα-αγιογραφίες από το Γρεβενίτι!...

 

Οι Άγιοι Αθανάσιος και Κύριλλος 

στην κόγχη πίσω από την Αγία Τράπεζα, στην Παναγία στο Γρεβενίτι.

Κόσμημα πραγματικό, τόση λεπτομέρεια και αφού πέρασαν τόσα και τόσα! 

Χρήστος Μώκος, 

παιδί της κατασκήνωσης της Γρεβενέσιας

και παιδί πλέον και του Γρεβενιτίου!

"ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ": Ευχαριστούμε πολύ, Χρήστο!

Νέο Δ.Σ. στην ΕΝΩΣΗ ΖΑΓΟΡΙΣΙΩΝ!

 

 Λίμνη  Πηγών Αώου!

Μετά τις αρχαιρεσίες για την ανάδειξη νέου Δ.Σ. της Ένωσης των Ζαγορισίων, η νέα σύνθεση έχει ως εξής:

Πρόεδρος: Αλεξάνδρα Χρόνη, Ελαφότοπος

Αντιπρόεδρος Α': Ελένη Σκούρτη, Πάπιγκο

Αντιπρόεδρος Β': Δημήτρης Πριμηκύρης, Ελατοχώρι

Γενική Γραμματέας: Ευφροσύνη Δρακοπούλου, Ελαφότοπος

Ταμίας: Χρήστος Ζαμπακόλας, Ασπράγγελοι

Ειδικός Γραμματέας: Προκόπης Γκογιάννος, Ελαφότοπος

Έφορος Τύπου: Γιάννης Σιούλας, Γρεβενίτι

Έφορος Δημοσίων Σχέσεων: Αλέξανδρος Σπύρου, Βίτσα

Έφορος Πολιτιστικών Εκδηλώσεων και Πολιτιστικών: Θεανώ Σιούτη, Διπόταμο

Το χειμερινό Πολυφωνικό Καραβάνι ξεκίνησε το ταξίδι του από τα Γιάννενα!

 

Οι κυρατζήδες του καραβανιού ανέβηκαν στην σκηνή, οι φωνές ενώθηκαν αρμονικά, προκαλώντας ρίγος, δέος και συγκίνηση στους ακροατές, δημιουργώντας  γέφυρες ανάμεσα στα Γιάννενα την πρωτεύουσα της Ηπείρου και την Δρόπολη, την Αθήνα και την Δερβιτσάνη, μέχρι την μακρινή Χειμάρα. Έτσι  ξεκίνησε το χειμερινό του ταξίδι  το Πολυφωνικό Καραβάνι, σε μια σύναξη πολυφωνίας που φιλοξενήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ιωαννιτών, υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Ηπείρου και της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδας και του Υπουργείου Πολιτισμού.

Οκτώ πολυφωνικά σχήματα, διαφορετικής γεωγραφικής προέλευσης, μας ταξίδεψαν μέσα από την αρμονία της ηπειρώτικης πεντατονικής μουσικής φόρμας, κάνοντάς μας να νιώσουμε πως το πολυφωνικό τραγούδι που ανθεί εδώ και αιώνες στην περιοχή της Ηπείρου και της γειτονιάς μας στα Βαλκάνια, μπορεί να γίνει γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ των διαφορετικών κοινοτήτων και παράλληλα προβάλλοντας την ανάγκη να διατηρηθεί μέσα από την συστηματική καλλιέργειά της, μια μουσική παράδοση αιώνων που τείνει να εκλείψει. 

Την εκδήλωση χαιρέτισαν ο Περιφερειάρχης Ηπείρου, κ. Αλέξανδρος Καχριμάνης, η πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου κ. Ελένη Ακονίδου, ο καθηγητής Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και επιστημονικός σύμβουλος του Καραβανιού, κ. Βασίλης Νιτσιάκος, ο καθηγητής μουσικής και πρωτεργάτης του πολυφωνικού σχήματος «Ήνορο», κ. Κώστας Λώλης, οι πρωτεργάτες του Καραβανιού, Αλίκη Γκανά και  Αλέξανδρος Λαμπρίδης, καθώς και η εκπρόσωπος της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς κ. Τζαβάρα, η οποία αναφέρθηκε στην εγγραφή του Πολυφωνικού Καραβανιού στον διεθνή κατάλογο Καλών Πρακτικών Διαφύλαξης Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. 

Την έναρξη του πολυφωνικού μουσικού ταξιδιού, έκαναν οι μαθητές του Μουσικού Γυμνασίου και Λυκείου Ιωαννίνων, οι οποίοι ενθουσίασαν με το δέσιμο των φωνών τους σε ένα τόσο ξένο για την εποχή τους άκουσμα, βάζοντας έτσι τα θεμέλια για «μέλλοντες διαρκείας» στο πολυφωνικό τραγούδι, όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά. Με φωνές και όργανα συνεχίστηκε το πρόγραμμα της βραδιάς, όπου η παραδοσιακή κομπανία του Λευτέρη Γκιώκα, συνομίλησε με τις δυνατές, γεμάτες συναισθήματα, φωνές των γυναικών και των ανδρών που μας ταξίδεψαν πάνω από κορφές και από ποτάμια, εκεί όπου καταργούνται τα όρια, χτίζονται γεφύρια, ανοίγονται δρόμοι και μονοπάτια ανταλλαγής πολιτιστικών αγαθών και η πολυφωνία γίνεται πρότυπο συνύπαρξης και τρόπος ζωής.  

Ανδρομάχη Παπαευσταθίου

Αρχαιολόγος- Φιλόλογος

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ! ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΛΟΓΙΚΗΣ σήμερα!...

 Χρόνια πολλά σε όλους τους Λογικούς! Αν και ο γνωστός αοιδός Κ.Καφάσης τραγουδούσε ...προφητικά: "Η λογική του μέλλοντος κυρά μου είναι η τρέλα". Επίσης, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες αλλάζει η χρήση του "Τρελοκομείου Δαφνίου" σε "ΛΟΓΙΚΟΚΟΜΕΊΟ"! Ένα παράδειγμα: "Ο βουλευτής ξοδεύει 200.000 € για να εκλεγεί, άρα είναι ΛΟΓΙΚΟ να κλέβει για να τα βγάλει!" Δεν είναι λογικό; Μέσα στο ΛΟΓΙΚΟΚΟΜΕΊΟ... Τάχιστα να επανέλθει και το ΜΑΘΗΜΑ "ΛΟΓΙΚΗ", φυσικά με το βιβλίο του ΣΟΥΛΙΑ μετά από πρόταση του ΣΙΟΥΛΑ!...

Στου Βενιζέλου την αυλή, με άρωμα Γρεβενιτίου! (Δημοσίευση "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" Τετάρτη 8 Φεβρουαρίου 2017)!...

 

               1935: Στην αυλή του σπιτιού του Ελευθερίου Βενιζέλου

Όρθιος αριστερά ο Βασίλης Γεωργίου Δερμάνης, αρχιμάγειρας της οικογένειας Μετά το αποτυχημένο κίνημα του Βενιζέλου το Μάρτη του '35 θα τον ακολουθήσει στην αυτοεξορία του στο Παρίσι!

Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του Γιώργου Δερμάνη και τον ευχαριστούμε πολύ!

Ανδρέας Δερμάνης, με παππού από το Γρεβενίτι!...

 

                               Ο   Ανδρέας  στο  Δημοτικό Σχολείο  Γρεβενιτίου!...

Ο Ανδρέας Δερμάνης είναι σκηνοθέτης και μοντέρ, με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελλάδα. Έχει συνεργαστεί με πολλά κανάλια σε όλη την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων των BBC, Channel 4, France 2, MTV, Sky Arts, Sky Italia και Vice, συν δισκογραφικές όπως οι Sony, Universal και Warner Music.

Ξεκίνησε από την τηλεόραση ψυχαγωγίας στην Αγγλία, όμως αργότερα κινήθηκε προς το περιεχόμενο που εστιάζει στις ανθρώπινες ιστορίες, δημιουργώντας ένα portfolio εργασιών σε όλη την περιοχή των Βαλκανίων. Το “Andi” που έκανε πρεμιέρα στην ελληνική τηλεόραση το 2017, έγινε το πρώτο του ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους και καταπιάστηκε με θέματα ταυτότητας και μετανάστευσης μέσα από τα μάτια του ηθοποιού Νίκου Γκέλια, μέρος μιας γενιάς Αλβανών που μετακόμισαν στην Ελλάδα μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Χότζα.

Η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του “Lost Youth” έγινε σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Rosa Luxemburg και γυρίστηκε σε Ελλάδα, Σερβία και Τουρκία. Η ταινία εξερεύνησε τον περίπλοκο κόσμο μιας ομάδας νεαρών Αφγανών που κυνηγούσαν ένα όνειρο γουέστερν. Επίσης, μετά τη φονική έκρηξη στη Βηρυτό το 2020, ο Ανδρέας συνέγραψε, παρήγαγε και επιμελήθηκε το "I Love Beirut", μία streaming εκδήλωση διάρκειας 95 λεπτών που ενσωμάτωσε στοιχεία ντοκιμαντέρ, αναγνώσεις και ζωντανή παράσταση. Το “I Love Beirut” παρακολουθήθηκε διαδικτυακά σε περισσότερες από 120 χώρες και αργότερα μεταδόθηκε τηλεοπτικά σε Καναδά, Γαλλία, Ιταλία και Λίβανο. Το πρόγραμμα περιλάμβανε παραστάσεις από τους Mika, Kylie Minogue, Rufus Wainwright, Mashrou Leila και Danna Paola.

Το 2022 ο Ανδρέας αποφάσισε να εξερευνήσει το ενδιαφέρον του για τα βορειοδυτικά Βαλκάνια, πραγματοποιώντας την πρώτη του σειρά podcast. Το Epirus Falls, όπως λέει ο ίδιος, «είναι η ερωτική επιστολή μου, προς μια περιοχή που έχει κλέψει την καρδιά μου». Αλλά περισσότερο από αυτό, «είναι επίσης ένα ταξίδι αυτο-ανακάλυψης, καθώς γνωρίζω ένα μέρος που ελπίζω μια μέρα να αποκαλέσω σπίτι».

VICE: Πες μας λίγα πράγματα για εσένα και τη σχέση σου με την Ελλάδα.

Ανδρέας Δερμάνης: Λοιπόν, μεγάλωσα στο Ηνωμένο Βασίλειο από Αγγλίδα μητέρα και Έλληνα πατέρα. Αλλά ο πατέρας μου γεννήθηκε στην πραγματικότητα στο Παρίσι πριν μετακομίσει στο Λονδίνο, επειδή ο παππούς μου, με καταγωγή από την Ήπειρο (Γρεβενίτι), ήταν ο σεφ του πρώην πρωθυπουργού της Ελλάδας, Ελευθέριου Βενιζέλου (ο οποίος κατέφυγε στο Παρίσι μετά από απόπειρα πραξικοπήματος) και η γιαγιά μου ήταν ορφανή, από τη Σμύρνη. Μετακόμισε στο Παρίσι για να ζήσει με μια «θεία». Έγινε μοδίστρα και οικονόμος της Ελένης, συζύγου του Βενιζέλου. Και έτσι οι παππούδες μου γνωρίστηκαν στο σπίτι του Βενιζέλου.

   Μεσοχώρι  Γρεβενιτίου  με πλατανόφυλλα!...

 Οπότε, θέλω να πω, είχαμε μια ισχυρή αίσθηση του ελληνικού πολιτισμού στο σπίτι, αλλά ο δεσμός μας με την Ελλάδα ήταν κάπως σπασμένος λόγω αυτής της μετανάστευσης. Έτσι, ο ελληνικός πολιτισμός ήταν μεγάλο πράγμα για μένα καθώς μεγάλωνα. Από τη μουσική μέχρι το φαγητό και τις επισκέψεις στην Ορθόδοξη Εκκλησία στο Λονδίνο, ήταν πάντα ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου. Και φυσικά, δεν μπορείς να ξεφύγεις από τη σύνδεση με την Ελλάδα όταν έχεις το όνομα Ανδρέας Δερμάνης. Αλλά ήταν ουσιαστικά στα τέλη των 20s μου όταν άρχισα να σχηματίζω τη δική μου σχέση με την Ελλάδα, ξεχωριστή από αυτή που μου είχε δείξει η οικογένειά μου.

Ο πατέρας μου πέθανε πριν από περίπου επτά χρόνια και έμεινα κάπως «κολλημένος» στην Ελλάδα, λόγω γραφειοκρατικών εργασιών που έπρεπε να κάνω. Πήρα ΑΦΜ και κληρονόμησα το νησιώτικο σπίτι του, αλλά προτίμησα να περάσω χρόνο στην Αθήνα. Η Αθήνα έγινε ορμητήριο για μένα σε μια δύσκολη στιγμή για τη χώρα. Ήταν η αρχή της οικονομικής κρίσης και όλη η χώρα πάλευε. Αλλά για μένα, ως δημιουργό περιεχομένου, ήταν επίσης μια ενδιαφέρουσα στιγμή και μια ευκαιρία να πω ιστορίες. Έκανα λοιπόν μια σειρά από ντοκιμαντέρ και αυτό με ενθάρρυνε να εξερευνήσω σχεδόν κάθε γωνιά της χώρας. Αγαπώ την Ελλάδα.

Μετά ήρθε το Brexit και ήταν λογικό να δώσω στον εαυτό μου την επιλογή να ζήσω στην Ευρώπη. Το να διεκδικήσω την ελληνική μου ταυτότητα ήταν κάτι που ο πατέρας μου ένιωθε ότι δεν ήταν απαραίτητο, διότι θα έπρεπε να κάνω στρατιωτική θητεία, αλλά μετά το Brexit έγινε απαραίτητο. Είμαι περήφανος που έχω την ελληνική μου ταυτότητα τώρα. Νιώθω πιο ισορροπημένος. Και αυτό είναι το αντικείμενο αυτού του podcast, να συνεχίσω να εμβαθύνω τη σχέση μου με την Ελλάδα και να κερδίσω πραγματικά αυτή την ταυτότητα εκπαιδεύοντας τον εαυτό μου όσο το δυνατόν περισσότερο για μια χώρα που μου έχει δώσει επίσης τόσα πολλά.

Ποια είναι η σχέση σου, ειδικά, με την Ήπειρο; Μένεις στην Ήπειρο τώρα;

Η Ήπειρος ήταν για μένα αυτό το πολύ αγνό, υποπληθυσμένο και σχεδόν μυθικό μέρος. Ο παππούς μου καταγόταν από ένα απομακρυσμένο ορεινό χωριό που λέγεται Γρεβενίτι στο Ζαγόρι και μεγαλώνοντας άκουγα ιστορίες για αυτό - από τα γιγάντια τζάκια και τους κρύους χειμώνες μέχρι τις αρκούδες και την αντίσταση κατά των Ναζί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ακουγόταν συναρπαστικό. Μια μέρα απλά αποφάσισα να πάω εκεί και αυτές οι επισκέψεις γίνονταν όλο και πιο συχνές. Δεν ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά. Σε αντίθεση με τα νησιά και την Αθήνα, η Ήπειρος είναι ένα απόκρημνο και απομονωμένο μέρος. Αλλά υπήρχε κάτι τόσο ανέγγιχτο στη φύση και τους ανθρώπους της.

 Βρήκα πολλή γαλήνη και αγάπη εκεί. Με συγκίνησε το πώς οι ντόπιοι αναγνώρισαν το επώνυμό μου, διηγήθηκαν ιστορίες από το παρελθόν της οικογένειάς μου και ήθελαν να επιστρέψω.

 Τώρα ζω μεταξύ Λονδίνου, Φλωρεντίας και Αθήνας, αλλά νιώθω ότι ο χρόνος μου στο Λονδίνο και την Αθήνα πλησιάζει στο τέλος του. Μου αρέσει να περνάω χρόνο στην Αλβανία και έτσι, για μένα, η Ήπειρος είναι ένας εκπληκτικός τρόπος να συνδεθώ με τρεις πολιτισμούς που αγαπώ: τον αλβανικό, τον ιταλικό και τον ελληνικό. Από αυτήν τη γωνιά της Ελλάδας μπορώ να πάρω ένα πλοίο και να βρεθώ στην Ιταλία και να είμαι σπίτι την επόμενη μέρα ή μέσα σε λίγες ώρες. Ή να πάρω ένα πούλμαν για τα Τίρανα, για ένα σαββατοκύριακο. Οι επιλογές είναι ατελείωτες. Και όχι, ο καιρός δεν με ενοχλεί. Μεγαλώνοντας στο Λονδίνο μπορώ να διαχειριστώ τη βροχή αρκετά καλά!

Πιστεύω ότι η Ήπειρος είναι ένας τόπος για τώρα, αλλά και ένας τόπος για το μέλλον και θα γίνει πρωταρχική μου κατοικία μόλις βρω το κατάλληλο σπίτι.

Πώς αποφάσισες να κάνεις ένα podcast επικεντρωμένο σε αυτή την περιοχή;

Η τοπική κοινωνία στην Ήπειρο είναι αρκετά κλειστή. Μόνο όταν πήγα για τη στρατιωτική μου θητεία στα Γιάννενα έκανα πραγματικά κάποιες στενές φιλίες. Δεν είναι ένα μέρος όπως η Αθήνα που είναι συνηθισμένο για τους «αουτσάιντερ» και γι' αυτό απαιτεί χρόνο και προσπάθεια. Αλλά μόλις ανοιχτεί μπροστά σου, είναι μαγικό και οι άνθρωποι είναι τόσο ευγενικοί.

Ήθελα να καταγράψω όλους τους εκπληκτικούς ανθρώπους και τις εμπειρίες που είχα στην περιοχή, αλλά και να προωθήσω την Ήπειρο σε ένα διεθνές κοινό. Είχα βρει άρθρα στο Διαδίκτυο που μιλούσαν για την ιστορία της περιοχής, όμως εστίαζαν σε υπαίθριες δραστηριότητες (όπως πεζοπορία και ράφτινγκ). Έτσι ένιωσα ότι υπήρχε ένα τεράστιο κενό στην αγορά για τις ιστορίες των ανθρώπων της και πώς είναι η Ήπειρος σήμερα. Ένιωσα ότι το podcast ήταν ένας πολύ καλός τρόπος για να μιλήσω για αυτά, να ρίξω φως σε ένα μέρος που αγαπώ τόσο πολύ και επίσης, να ενθαρρύνω άλλους να ανακαλύψουν πράγματα που δεν γνωρίζουν.

Έχεις δημοσιεύσει τέσσερα επεισόδια μέχρι στιγμής. Ποιοι είναι οι επόμενοι καλεσμένοι;

Αποφάσισα να κάνω μια πιο ευρεία σειρά επεισοδίων για αρχή, για να δώσω στους ανθρώπους μια γενικότερη κατανόηση της περιοχής. Θα πάω σε πιο συγκεκριμένα πράγματα στη συνέχεια, στη δεύτερη σειρά. Τα επόμενα δύο επεισόδια θα επικεντρωθούν σε προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας και εθελοντισμού, με μια οργάνωση που ονομάζεται Κέντρο Νεότητας Ηπείρου. Προσφέρουν αυτά τα προγράμματα εθελοντισμού σε άτομα που θέλουν να ταξιδέψουν και να εργαστούν με πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο, και ένιωσα ότι ήταν σημαντικό να τους δώσω φωνή. Είναι ένα θέμα που με ενδιαφέρει πολύ λόγω της δικής μου δουλειάς με μετανάστες (απασχολούμαι εθελοντικά σε μία δομή στην Αθήνα, με το Κοινωνικό ΕΚΑΒ).

Το τελευταίο επεισόδιο αυτής της σειράς θα επικεντρωθεί σε νέους που αλλάζουν τις πόλεις με τα βουνά. Αυτό είναι ένα θέμα που το βρίσκω επίσης συναρπαστικό: Χρειαζόμαστε την πόλη όπως παλιά; Δεν χρειάζομαι πια γραφείο για να κάνω τη δουλειά μου, μπορώ να εργαστώ εξ αποστάσεως. Και έτσι, ναι, η τελευταία συζήτηση εξερευνά πραγματικά αυτή την αυξανόμενη τάση της απομάκρυνσης από τις μεγάλες πόλεις και επιστροφής πιο κοντά στη φύση.

Υπάρχει κάτι ιδιαίτερο που έχεις μάθει για την Ήπειρο, μέσα από αυτά τα podcast;

Έχω μάθει ότι κανένα ιδιαίτερο μέρος δεν θα σου δοθεί αμέσως. Πρέπει να εκπαιδεύσεις τον εαυτό σου και να κερδίσεις το «δικαίωμα» να είσαι εκεί. Η Ήπειρος είναι αυτό το περίπλοκο, πολυεπίπεδο μέρος γεμάτο ενδιαφέροντες ανθρώπους, ανθρώπους που είναι δεμένοι με τη γη και με αυτή την απίστευτα ενδιαφέρουσα οθωμανική ιστορία που είναι πολύ θαμμένη, αλλά αν σκάψετε κάτω από την επιφάνεια, θα ανακαλύψετε τόσους πολλούς «θησαυρούς». Νομίζω ότι μέσα από τα podcast μαθαίνω ότι αυτό το μέρος θα μου κινεί την περιέργεια για το υπόλοιπο της ζωής μου.

Πού ηχογραφείς τα podcast;

Για την πρώτη σειρά βρήκαμε ένα φανταστικό στούντιο με το όνομα Noisyland Recordings στα Ιωάννινα, που φτάχτηκε μόλις πριν από λίγα χρόνια. Εκπληκτική ομάδα, με λογικές τιμές και εξαιρετικό εξοπλισμό και γνώσεις. Με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι ακόμα και πέρα από το podcast, έχω όλα όσα χρειάζομαι στην Ήπειρο για να συνεχίσω να δημιουργώ το περιεχόμενό μου. Και έτσι θα ενθαρρύνω κι άλλους δημιουργικούς ανθρώπους να έρθουν εδώ.

Υπάρχει κάποιος που θα «πέθαινες» να τον/την έχεις στο podcast σου;

Καλή ερώτηση. Το να έχω τον Δήμαρχο Ιωαννίνων, Moses Elisaf, ως πρώτο καλεσμένο ήταν μεγάλη τιμή για μένα. Νομίζω ότι είναι δύσκολο να μην εντυπωσιαστείς από κάποιον που έχει καταφέρει τόσα πολλά. Είναι ένας αξιόλογος, μορφωμένος και ανοιχτόμυαλος άνθρωπος και ένιωσα τιμή που συμφώνησε να είναι το πρώτο επεισόδιο ενός νέου έργου. Χρειαζόμαστε σχέσεις μεταξύ των γενεών. Χρειαζόμαστε παλιότερες φιγούρες από τις οποίες μπορούμε να μάθουμε και να αναζητήσουμε. Νιώθω ότι είναι μια σημαντική και απαραίτητη προσωπικότητα στην Ελλάδα. Χρειαζόμαστε τη φωνή του και χάρηκα που μοιράστηκα την ιστορία και τις απόψεις του με ένα διεθνές κοινό μέσω του podcast.

 Πέρα από τον κ. Elisaf, θα ήθελα να κάνω περισσότερα επεισόδια για τη μουσική, που είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να γνωρίσεις μια περιοχή. Θα ήθελα επίσης να προσκαλέσω διεθνείς μουσικούς να συμμετάσχουν στη σειρά, όπως ο Alex Kapranos (ο τραγουδιστής των Franz Ferdinand). Έχει επίσης ελληνική κληρονομιά και θα ήταν φανταστικό να συζητούσαμε. Άλλα επεισόδια που σκέφτομαι για το μέλλον αφορούν τη βοτανολογία και τη μελισσοκομία, τους τεχνίτες και την εστίαση στην ακτογραμμή της Ηπείρου. Επιπλέον, πιστεύω ότι τα περιβαλλοντικά επεισόδια είναι σημαντικά - για να κατανοήσουμε επίσης μερικές από τις απειλές που μπορεί να αντιμετωπίσει η Ήπειρος στο μέλλον μέσω της ανάπτυξης και της εξερεύνησης αερίου. Αυτό προφανώς με απασχολεί και έτσι θέλω να έχω μια υγιή συζήτηση με μερικές από τις εταιρείες και επίσης, μερικές από τις ομάδες ακτιβιστών για να εκπαιδευτώ περισσότερο για το θέμα.

Ποιο είναι το feedback που έχεις από τους ακροατές;

Αισθάνομαι πολύ συγκινημένος που οι άνθρωποι έχουν αφιερώσει χρόνο για να ακούσουν το podcast και ο κατάλογος των χωρών αυξάνεται καθημερινά. Οι περισσότεροι ακροατές μας βρίσκονται στη Γαλλία και την Ιταλία, αλλά και στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στο βορειοδυτικό τμήμα. Μπορώ επίσης να δω ότι έχουμε ακροατές από την Αργεντινή και το Μεξικό, πολλούς ακροατές στις ΗΠΑ, ακόμη και μέχρι την Ιαπωνία, την Κίνα, τη Γεωργία και τη Νορβηγία. Σχεδόν 10.000 ακροατές τις πρώτες δύο εβδομάδες!

 Τούτου λεχθέντος, αυτό το έργο δεν είχε ποτέ εμπορικές προθέσεις. Ήθελα απλώς να προωθήσω την περιοχή σε ένα διεθνές κοινό και να ενθαρρύνω τους άλλους να δουν την αξία που είδα στην Ήπειρο ο ίδιος. Είναι ένα πολύ εξειδικευμένο έργο και το βλέπω σαν χόμπι, ελπίζοντας όποιος ταξιδεύει στην Ήπειρο στο μέλλον και αναζητά τη λέξη στο Spotify, να βρίσκει αυτό το podcast που μπορεί απλώς να βάλει στο αυτοκίνητο ή ενώ εξερευνά το περιοχή και να ανακαλύψει τη συναρπαστική ιστορία της, αλλά και πώς είναι η Ήπειρος σήμερα.

                                                                                   (Μέρος  της συνέντευξης...)

ΧΩΡΙΣ ΛΟΓΙΑ!...

 

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ

 

Απεβίωσε ο καλός συγχωριανός Βαγγέλης Τζουβάρας. Ο εκλιπών υπηρέτησε το Γρεβενίτι για πολλά χρόνια ως αγροφύλακας, αραδιάρης και εκκλησιαστικός επίτροπος.

Η κηδεία του θα γίνει στο Γρεβενίτι, την Πέμπτη 12 Ιανουαρίου 2023, ώρα 11:00.

Η  ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΝΙΤΙΟΥ, ο  ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" απευθύνουν στους συγγενείς του τα θερμά τους συλλυπητήρια.

'Εθιμα Δωδεκαημέρου του Γρεβενιτίου

 

Μεσοχώρι Γρεβενιτίου

Καθώς το Δωδεκαήμερο πλησιάζει στο τέλος του και οι Καλικαντζαρέοι ή Παγανά, ετοιμάζονται να επιστρέψουν στα έγκατα της γης, αξίζει να θυμηθούμε κάποια έθιμα του Γρεβενιτίου κατά την διάρκεια του Δωδεκαημέρου, δηλαδή το διάστημα από την παραμονή των Χριστουγέννων μέχρι την ημέρα των Φώτων.

Όπως διαβάζουμε σε σημειώσεις (Γρεβενίτι 1939) του Γρεβεντάτη ιστορικού-φιλόλογου Λέανδρου Βρανούση, ο ερχομός του Δωδεκάημερου χαιρετίζεται με το τραγούδι:

Ήρθαν τάημερα

Τα Δωδεκάημερα

Κουκόσιες μην τσακίσετε

Κουκκιά μη ροκανίσετε

Παράωρα μη βγήτε…..

Όλες αυτές τις μέρες δε μαζεύουν και δεν πετάνε την στάχτη της φωτιάς, αλλά την φυλάνε και την ρίχνουν όταν σπέρνουν το σιτάρι, μαζί με τον σπόρο «για να μη δαυλιάζει».

Την παραμονή το βράδυ κάνουν το στόλισμα της φωτιάς, θεωρώντας καλό να κόψουν κλαδιά από όλα τα οπωροφόρα δέντρα για να κάψουν την πλάκα όπου θα ψήνονταν οι λαγκίτες ή λαλαγκίτες ή λαλάγκια ή σπάργανα.

Επισκέψεις στους Χρήστους του χωριού πήγαιναν την δεύτερη και τρίτη μέρα των Χριστουγέννων.

Την διάρκεια του δωδεκάημερου τα νυχτέρια διακόπτονται, δεν κυκλοφορεί κανείς τη νύχτα, γιατί βγαίνουν τα παγανά ή τζιόιες ή καρκαντζέλια ή καρκάντζελοι ή καλικαντζαρέοι, από το πρωτοσκότι ως το πρώτο πρωινό λάλημα του πετεινού και πειράζουν κυρίως τα παιδιά.

Στα «Μαζώματα» (Γρεβενίτι 1929) του φιλόλογου- ποιητή Βασιλείου Σαχίνη, διαβάζουμε:

«Παρασκευάζουν τηγανίτες κατά την Παραμονή των Χριστουγέννων και των Φώτων από ζυμαρικά ψηνόμενα επάνω σε πλάκα τοποθετημένη επάνω στην πυροστιά. Τις τηγανίτες που τις θεωρούν σπάργανα του Χριστού τις πνίγουν έπειτα μέσα σε μέλι ή μελισσιών ή από μούστο βγαλμένο ή σε ζαχαρόνερο και αναμειγνύουν και στουμπισμένα καρύδια. Τα τσέφλια αυτών των καρυδιών συνηθίζουν και τα ρίχνουν στα σταυροδρόμια με την πρόληψιν για να ασχοληθούν οι καλλικάντζαροι (οι περιφερόμενοι κατά τα δωδεκάημερα δαίμονες) και να μην εισέλθουν στα σπίτια. Εναντίον αυτών των Καλλικαντζάρων, εις την παρουσίαν των οποίων αποδίδουν κάθε κρότον που γίνεται στο σπίτι ή στην αυλή κατά τα δωδεκάημερα που κυκλοφορούν, χρησιμοποιούν και τα εξής αλεξιτήρια: καίουν παλιοτσάρουχα στη φωτιά ή θυμίαμα διότι τη μυρωδιά αυτή δεν αντέχουν οι Καλλικάντζαροι.

Την παραμονήν των Χριστουγέννων περιφερόμενα τα παιδιά στα συγγενικά τους ιδίως σπίτια, ζητούν ψωμοκούλουρα τραγουδώντας το εξής τραγούδι: «Κόλιντι μέλιντι ντεν κουλάκου τέτα», υποθέτω το κόλιντε προέρχεται από το καλένδαι= λατιν. Πρωτομηνιά /το μέλιντε, αγνώστου δι εμέ προελεύσεως. Ίσως λέξις λεγόμενη δια την παρήχησιν του κόλιντε, η δε υπόλοιπος φράσις σημαίνει: δώσε μου κουλούρα θεία.

                                                       Βρύση   στο  Γρεβενίτι!

Το φίλεμα της βρύσης. Τις βρύσες του χωριού συνηθίζουν να τις φιλεύουν με τηγανίτες κατά τα Χριστούγεννα ή τα Φώτα, τις οποίες αφήνουν στη θυρίδα της βρύσης όρθρου βαθέος. Τις εξοχικές βρύσες φιλεύουν, πριν πιούν νερό, με γνέματα βγαλμένα από τη φλοκάτα ή από το φουστάνι ιδίως οι γυναίκες και εναποθέτουν αυτά εις την θυρίδα της βρύσης. Το έθιμο αυτό διετηρήθη εδώ στο Γρεβενίτι.»

Ο Λέανδρος Βρανούσης επίσης σημειώνει πως την ημέρα του Σταυρού, παραμονή των Φώτων, περνάει στα σπίτια ο παππάς με το αγίασμα (αγιάσμα). Ανήμερα των Φώτων, κρατούν από το αγίασμα και ρίχνουν στα αμπελοχώραφα, στα ζώα, στα μαντριά κτλ.

Χρόνια Πολλά σε όλες και όλους και του χρόνου να χαρούμε με υγεία στο αγαπημένο μας Γρεβενίτι!

Ανδρομάχη Παπαευσταθίου (Αρχαιολόγος - Φιλόλογος)

Πρωτοχρονιά στο Μεσοχώρι Γρεβενιτίου!...

 

 "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ": Ευχαριστούμε τον συγχωριανό  Κώστα Κατσίκη, που σκέφτηκε, πρωτοχρονιάτικα, να μας ταξιδέψει λίγο  στο  γλυκό Γρεβενιτάκι μας!

"Ευτυχές το νέον έτος!"

Ευχές από το Δ.Σ. της ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ!

                                                              17 χ 7 χ 17= 2023

Το  Δ.Σ. της ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ εύχεται σε:

Γρεβεντάτισσες, Γρεβεντάτες

Φίλες και Φίλους

υγεία και πολλές χαρές για το 2023!

Εύχεται το 2023=17χ7χ17 να είναι μια χρονιά όπου 

ο ΟΡΘΟΣ ΛΟΓΟΣ θα καθορίζει τις ενέργειες των ανθρώπων!

Ευχόμαστε το 17χ7χ17=2023 να είναι μια σημαδιακή χρονιά για μια Νέα Αναγέννηση της ανθρωπότητας, μια χρονιά όπου  ο ανόητος άνθρωπος θα δώσει τη θέση του στον νέο homo sapiens!

Η ίδρυση του Γρεβενιτίου!

 

Η κτητορική επιγραφή του ιερού Ναού του Αγίου Δημητρίου είναι μια πρώτη απλουστευμένη χρονολογική ένδειξη της ύπαρξης του Γρεβενιτίου, ήδη από το έτος 1668 (Α Χ Ξ Η)

Ο Αναστάσιος Δ. Βλαχόπουλος κατάγεται απ’ τον Ανθρακίτη τέως Καμνιά χωριό του Ανατολικού Ζαγορίου. Είναι ιστορικός.

Στο βιβλίο της, “Ο Ανθρακίτης Ζαγορίου και το Δημοτικό Τραγούδι” Έκδοση 2006, η Πετρούλα Χρ. Βαζιάκα τον αναφέρει σε σημαντικά γεγονότα του χωριού της. Επικαλείται το βιβλίο του που εξέδωσε το 1970 “ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΔΡΥΣΕΩΣ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΕΩΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΖΑΓΟΡΙΟΥ, ΑΝΘΡΑΚΙΤΟΥ (Καμνιάς)”.

Για μας έχουν τεράστια αξία αυτά που καταγράφει. Είναι ένα σπάνιο και ατράνταχτο ιστορικό ντοκουμέντο.

Από το 1636-1638 στον Άγιο Νικόλαο έχουν μετεγκατασταθεί κάτοικοι από Βυσικό, Σωποτσέλι, Καλωτά – περιφέρειας Καλωτά. Θα του κολλήσουν το βλάχικο “Κάλουτσι” και οι Τούρκοι το “Κιουτσούκ Καλωτά” δηλαδή μικρή Καλωτά.

Οι συμπατριώτες μας αναγνώρισαν το πλεονέκτημα που είχε ο τόπος αυτός με τον σχετικά ήπιο χειμώνα και τα άφθονα νερά που τον κύκλωναν.

Τα χωριά αυτά θέριζε η πανώλη και αναγκαστικά, προσωρινά, τα εγκατέλειψαν. Αυτή η λοιμώδης νόσος η γνωστή πανούκλα τους κρατούσε μακριά απ’ τη μόνιμη εγκατάστασή τους. Λέει ο Βλαχόπουλος: «… Εκ παραδόσεως δύο Καλωταίοι ξενιτεμένοι, οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί οικογενειακώς στο Κ.Κ., επεθύμησαν να μεταβούν εις Καλωτάν. Συνοδευόμενοι υπό ενόπλων κατοίκων του Γρεβενιτίου ξεκίνησαν να πάνε στην Καλωτάν, αλλά καθ’ οδόν έπεσαν εις ενέδραν ληστών και διεσώθησαν, ως εκ θαύματος. Μετά απ’ αυτά τα μισά απ’ τα διασωθέντα χρήματα τα διέθεσαν να κτιστεί ο ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου  εις Γρεβενίτι, όστις με τη βοήθεια των κατοίκων εγένετο τρισυπόστατος».

Ο Βλαχόπουλος είναι άνθρωπος σοβαρός και υπεύθυνος γι’ αυτά που γράφει. Τη λέξη “τρισυπόστατος” που χρησιμοποιεί δεν τη βάζει τυχαία. Είναι σίγουρο ότι ο ίδιος επισκέφτηκε το Ναό και προτού ολοκληρώσει τη συγγραφή του βιβλίου του με σιγουριά την τοποθετεί ανάλογα. Όταν έγραψε το βιβλίο του δεν γνώριζε την Κτητορική Επιγραφή.

2. Αυτά συμβαίνουν το 1636-1638, εκεί γύρω. Δηλαδή προϋπήρχε παλιό

κτίσμα το οποίο μετά από 30-35 χρόνια θα είναι: «Κατάγραφη μονόκλιτη Βασιλική με μικρό παρεκκλήσι και τρεις νάρθηκες βόρεια, νότια και δυτικά. Η ζωγραφική του είναι πολύ καλή και απηχεί λαμπρά πρότυπα έργα Θηβαίων ζωγράφων των μέσων του 17 ου αιώνα».

«+ Ο παρών ευαγής Ναός του Αγίου, ενδόξου Μεγαλομάρτυρος, Μυροβλήτου και θαυματουργού Δημητρίου, ιστορήθη δι αναλωμάτων και δαπάνης της κώμης ταύτης, αρχιερεύοντος του πανιερωτάτου Μητροπολίτου Ιωαννίνων Κυρίου-Κυρίου Κυρίλλω έτει από Κυρίου και Θεού Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού Α.Χ.Ξ.Η. (1668) Μηνί Απριλίου 8».

Η μαγική λέξη ανάλωμα ή ανήλωμα καταδείχνει υψηλό επίπεδο μόρφωσης των δημιουργών αυτής της επιγραφής. Σε πρώτη ερμηνεία της λέξης είναι το έξοδο, η δαπάνη. Σε δεύτερη διάθεση να κτιστεί ο Ναός˙ μα από ποιους πηγάζει αυτή η διάθεση; Απ’ τους Γρεβεντάτες. Έχουμε λοιπόν συνδυασμό σε ανθρώπινη προσπάθεια , εργασία απ’ τους ίδιους και οικονομική βοήθεια από όσους είχαν αυτή τη δυνατότητα.

Η αγιογράφηση έγινε με την επίβλεψη και καθοδήγηση του δικού μας ιερέα Αθανασίου.

Τελικά το χωριό μας παρέμεινε εκεί όπου είναι και σήμερα. Και το 1581πυκνώνει με την εγκατάσταση σ’ αυτό κατοίκων των οικισμών Παλαιοχωρίου και Αγίας Παρασκευής. Αυτή η εγκατάσταση γίνεται κατόπιν διαταγής της Οθωμανικής Διοίκησης. Εγκαινιάζει τη λεγόμενη Κοινοτική Συσπείρωση. Το κάνει αυτό προφανώς για να ελέγχει τους διάσπαρτους κατοίκους, καλύτερα, όταν τους έχει σε ένα μέρος συγκεντρωμένους. Συμπέρασμα: το Γρεβενίτι προϋπήρχε του 1581

3. Στην Αγία Παρασκευή (Μπότσια) έχουμε κατοίκους τουλάχιστο, μέχρι το 1742. Αυτό το ιστορικό στοιχείο θα μας το δώσει ο αείμνηστος Στάθης Χρ. Παπαβρανούσης. «Σε ένα παλιό δερματόδετο τετράδιο που είχε βρει ο Λέανδρος μετά το κάψιμο στο προαύλιο του Αγίου Δημητρίου (πρέπει να βρίσκεται στα κατάλοιπά του). Πιθανό χρησίμευε στην προσκομιδή, στη μνημόνευση των δωρητών του Ναού. Σε μια ξεχωριστή σελίδα αναφέρονταν κάποιο όνομα από «χωρίου Μπότζα» με χρονολογία 1742, όπως θυμάμαι. Άρα αυτή τη χρονολογία υπήρχε αυτός ο οικισμός (της Αγίας Παρασκευής) με λίγους έστω κατοίκους, ίσως ασχολούμενους με την κτηνοτροφία και πιο καθυστερημένους».

4. Του Παπαβρανούση βέβαια, δεν έλειπε το χιούμορ. Κλείνει με τούτο αυτό το ιστορικό στοιχείο. «Χι ντίπου ντι Μπότσια». «Χαρακτηρισμός για κάποιον που ήταν απληροφόρητος και όχι ενήμερος με τα πράγματα του χωριού». «Είσαι ντιπ, εντελώς από την Μπότσια». Είναι η ερμηνεία από τα βλάχικα στα Ελληνικά.

Ευχαριστώ για τη φιλοξενία

Γιώργος Δερμάνης

 1. Το πιο πιθανό η διάσωση να έγινε σε κοντινή ημερομηνία με την 26 Οκτωβρίου, ημέρα της μνήμης του. «Στον τορό του αλόγου ή τ’ Αγιου-Δημήτρη».

Στα βλάχικα Λατόρλου α κάλουι ήντιλ’ Αγιου-Δημήτρη. Βράχος στη Ν.Δ. είσοδο του χωριού, πάνω στον παλιόδρομο που οδηγούσε προς τα Γιάννενα και σε μικρή σχετικά απόσταση από την εκκλησία του Αγ. Δημητρίου. Πάνω του διακρίνονται δύο τρύπες στο σχήμα και το μέγεθος που έχει το αποτύπωμα της οπλής του αλόγου.

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση το ένα από τα δύο αποτυπώματα οφείλεται στο άλογο του Αγ. Δημητρίου, προστάτη του χωριού˙ ο τελευταίος σε κάποιες δύσκολες στιγμές εμφανίστηκε έφιππος και στήθηκε σ’ αυτό το βράχο, φράζοντας την είσοδο του χωριού και εμποδίζοντας έτσι τους επίδοξους κατακτητές να το καταστρέψουν! Αντίθετα το δεύτερο ίχνος, λιγότερο πετυχημένο από το πρώτο έγινε, σύμφωνα πάντα με την ίδια παράδοση από ντόπιους τεχνίτες, οι οποίοι προσπάθησαν (μάταια όμως!) να μιμηθούν το «ιερό πάτημα».

Δίπλα στο βράχο βρίσκεται κι ένα παλιό εικονοστάσι του Αγ. Δημητρίου». ΤΟΠΩΝΥΜΙΚΑ Του Δημ. Ράϊου.

Θα εκφράσω και εγώ τη γνώμη μου και για την τοπική παράδοση και για τις κάποιες δύσκολες στιγμές. Ακόμη και για τους ντόπιους τεχνίτες. Το πρώτο˙ πότε περίπου καταγράφονται όλα αυτά απ’ την τοπική παράδοση; ΑΓΝΩΣΤΟ πότε περίπου και ποιοι ήταν οι επίδοξοι κατακτητές; ΑΓΝΩΣΤΟ. Πότε περίπου οι ντόπιοι τεχνίτες προσπάθησαν να μιμηθούν το «ιερό πάτημα»; ΑΓΝΩΣΤΟ.

Ευτυχώς αυτή την τοπική παράδοση τη «φυλακίσαμε». Τουλάχιστον αυτόν το βυζαντινισμό δεν τον κάναμε “εξαγωγή”. Είναι λογικό, γιατί σε κανένα από τα τρία “πότε περίπου” δεν έχουμε καμιά απάντηση.

Για μια ακόμη φορά πολλές τοπικές παραδόσεις, δεν αντέχουν σε ιστορικές καταγραφές και αναλύσεις.

2. Και είναι λογικό κάτι τέτοιο. Η αποθησαύριση αυτής έγινε από τον αείμνηστο Στάθη Χρ. Παπαβρανούση: Εφημερίδα «ΤΟ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ φύλλο 16/1997: «Πάνω απ’ το πρέκι της θύρας επικοινωνίας του κυρίως ναού με το γυναικωνίτη βρίσκονταν μια επιγραφή  προτού πυρποληθεί από τους Γερμανούς καταχτητές 22- 23/10/1943. Το ξύλινο πρέκι κατέρρευσε μαζί με τον τοίχο˙ πρόλαβε να την ξεσηκώσει σε τσιγαρόχαρτο ο Λέανδρος Βρανούσης. Η επιγραφή αναφέρει, ότι ιστορήθηκε ο ναός˙ δε μας πληροφορεί όμως για την ανέγερσή του, αν χτίστηκε τότε ή ιστορήθηκε παλαιότερο κτίσμα. Η χρονολογία επιγραφής Α.Χ.Ξ.Η. (1668) είναι η αρχαιότερη γνωστή, σε ότι έχει να κάνει με την ίδρυση – ιστορία του χωριού».

3. “Συνταχθεν χειρόγραφόν” Λέανδρου Βρανούση το 1961 το οποίο δόθηκε στον πολιτικό επιστήμονα και κοινωνιολόγο Στάθη Δαμανιάκο βιβλίο του “ΕΞΟΥΣΙΑ, ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΣΕ ΤΡΙΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ” (τα άλλα δύο είναι η Αετόπετρα και η Πυρσόγιαννη), σελίδες 48-49. “Το Γρεβενίτι δημιουργήθηκε χάρις στην εγκατάσταση στα μέρη αυτά, ενός γένους φερέοικων ποιμένων που προέρχονταν απ το βλαχόφωνο κεφαλοχώρι των Γρεβενών”. Αναφέρεται στην κοινοτική συσπείρωση του 1581.

*Οι δύο χάρτες είναι από το βιβλίο του Χρήστου Ρογκότη «ΤΟ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ  στην ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ»