Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου 2017
Παρασκευή 29 Σεπτεμβρίου 2017
Κυριακή 24 Σεπτεμβρίου 2017
Παρασκευή 22 Σεπτεμβρίου 2017
Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου 2017
ΝΕΑ από το ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ!
Πέμπτη 14 Σεπτεμβρίου 2017
ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ, ΑΓ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2017
Ευχαριστούμε τον Γιάννη Ράπτη, του Λευτέρη, για τη μεγάλη προσπάθεια που έκανε ώστε να φτάσουν τα βίντεο στο "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ"!
Τρίτη 12 Σεπτεμβρίου 2017
Εκπαιδευτήρια Γρεβενιτίου
Είσοδος "Εκπαιδευτηρίων" 13/7/1934.
Από αριστερά ο Λέανδρος Βρανούσης, ο καθηγητής Ευάγγελος Ξενικάκης και ο Γιώργος Χασιώτης.
(Από το βιβλίο "Λέανδρος Βρανούσης" σελ. 35)
Ο
αείμνηστος δάσκαλος Μήτσος
Φάφας,
εδώ και περίπου 20 χρόνια και κατά τακτά
χρονικά διαστήματα, αφειδώλευτα, μου
παραχωρούσε σε φωτοτυπίες, ιστορικά
στοιχεία του χωριού μας, τα οποία κατείχε
απ’ τον δάσκαλο πατέρα του Αναστάσιο
Φάφα. Αυτές τις πνευματικές του
παρακαταθήκες τις σεβάστηκα απολύτως.
Αποδελτίωσα εκείνα λοιπόν που αφορούν
τα εκπαιδευτήρια του Γρεβενιτίου. Στο
υπό έκδοση βιβλίο μου, Γρεβενίτι
ιστορικές καταγραφές
(το έχω ολοκληρώσει) είχα εκείνη την
άνεση για μεγαλύτερες αναλύσεις και
την απαραίτητη αλληλουχία στην ιστόρηση
των γεγονότων και τη σύνδεσή τους με τα
προηγούμενα.
Εκεί
που είναι το Δημοτικό Σχολείο (στο
Μεσοχώρι), το μήνα Σεπτέμβριο του 1845
έχουμε την ίδρυση του Σχολαρχείου. Τα
σχολαρχεία λειτούργησαν μέχρι το 1929.
Από το 1916-1929 δίδαξε και ο Βασιλάκης
Σαχίνης.
Στη
Ρουμανία «επιχειρούν» ο
Γεώργιος Σαχίνης
και ο γιος του Ιωάννης
Σαχίνης.
Ο δεύτερος το 1850 επιστρέφει στο χωριό
και με την επίβλεψή του κτίζεται το
δίπατο οικοδόμημα και το 1852 λειτουργεί.
Το κόστος ανέρχεται στα 20.000 γρόσια 15
δωρητές συμμετέχουν ανάλογα με τις
δυνατότητές τους. Οι ίδιοι για την
ανέγερση και λειτουργία καταβάλλουν
1345 γρόσια. «Κρατηθείτε» ο επίσκοπος
Απολλωνιάδος Χριστόφορος Μπακόλας,
θείος του Βράνου Βοζάνη, καταβάλλει
15.000 γρόσια!
Το
οικοδόμημα είναι δίπατο. Πυρπολήθηκε
λίγο πριν την απελευθέρωση του Γρεβενιτίου,
απ’ τους Τούρκους του Μπεκήρ Αγά.
Λέγεται, ότι αυτή τη βρώμικη δουλειά
την έκαναν ρουμανίζοντες συνεργάτες,
επειδή το χωριό μας για πάνω από τριάντα
χρόνια απέκρουε κάθε προσπάθεια να
θεωρηθούν οι κάτοικοί του Ρουμανόβλαχοι.
Μισοεπισκευάστηκε, λειτουργούσε ως
Δημοτικό Σχολείο (Αρρεναγωγείο) και ως
Ελληνικό Σχολείο Αρρένων (Σχολαρχείο)
μέχρι το 1930. Στο κάτω πάτωμα λειτουργούσε
μπακάλικο ο Γιώργης Ρούτσης.
Στην
είσοδο χρυσά γράμματα σκαλισμένα σε
μαρμάρινη πλάκα έγραφαν ΤΩ ΓΙΑΝΝΑΚΗ
ΣΑΧΙΝΗ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙΣ ΣΥΝΔΡΑΜΟΥΣΙ ΦΟΡΟΝ
ΕΥΓΝΩΜΟΣΥΝΗΣ 1952.
Ο
Ιωάννης Σαχίνης μαζί με τον Ιωάννη
Έξαρχο καταγράφονται και σαν οπλαρχηγοί.
Ο αδελφός του Σίλβεστρος, ιερομόναχος,
για ένα χρόνο το 1875 θα γίνει τοποτηρητής
στη μονή Βοτσάς.
1930
Πρωθυπουργός ο Ελευθέριος Βενιζέλος,
Υπουργός Παιδείας ο Γεώργιος Παπανδρέου.
Το μισό επισκευασμένο διδακτήριο
γκρεμίζεται και ανεγείρεται διώροφο
και λιθόκτιστο. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ.
«Το Διδακτήριον είναι εξατάξιον, έχον
αιθούσας εξ με επιφάνεια αιθουσών 225
τμ. Έχει γραφείον. Είναι κοινοτικόν.
Στεγάζει ημιγυμνάσιον και νηπιαγωγείον
σε επιφάνεια 70 τμ (2 αίθουσες). Ανηγέρθη
δαπάναις Δημοσίου, Κοινότητος και τη
Αρωγή των κατοίκων».
Στη θέση Ασβεσταριά
υπήρχε από παλιά ασβεσταριά, την οποία
ο τότε πρόεδρος της Κοινότητας αξιοποίησε
για να έχει αυτό το απαραίτητο υλικό.
Για να μεταφερθεί με κάρα ανοίχτηκε ο
ανάλογος δρόμος προσπέλασης για το
Μεσοχώρι. Οι πρόγονοί μας το καμάρωναν
για κάπου 13 χρόνια. Το Γρεβενίτι μετράει
γύρω στους 700 κατοίκους. Τα «κόκκινα»
μεροκάματα (μέρες εθελοντικής εργασίας)
είναι εκατοντάδες. Η σκόνη ζυμώνεται
με τον ιδρώτα. Η κούραση είναι γλυκειά,
την κάνει να είναι έτσι η αγάπη γι αυτό
που κάνουν. «…Και τη Αρωγή των κατοίκων…».
Ευχαριστώ
για τη φιλοξενία
Γιώργος
Δερμάνης
Κυριακή 10 Σεπτεμβρίου 2017
Παρασκευή 8 Σεπτεμβρίου 2017
Πέμπτη 7 Σεπτεμβρίου 2017
Η ίδρυση του Γρεβενιτίου
Χωριά και οικισμοί. Η εκτενής περιοχή Μπότσα
Στο βόρειο μέρος της μονής Βοτσάς ήταν το χωριό Βοτσά. Στα βλάχικα Botsa σημαίνει ξύλινο δοχείο κρασιού. Άλλωστε προσφέρεται τέτοια ερμηνεία, γιατί απ’ τα παλιά χρόνια έχουμε πολλά αμπέλια στην ευρύτερη περιοχή και μεγάλη οινοπαραγωγή. Αυτό το χωριό έδωσε και την ονομασία στο ομώνυμο μοναστήρι. Ήταν βλαχοχώρι από τα μεγαλύτερα του Ζαγορίου μέχρι τις αρχές ή και τα μέσα του 17ου αιώνα. Έφθασε να έχει γύρω στις 800 οικογένειες κατά τον Παν. Αραβαντινό.
Βοτσά ή Βουτσά, Μπότσια ή Μπότσα ή Μπότζα* ή Πότσια είναι παραφθορά της ίδιας ονομασίας.
Χρονολογικά προϋπήρχαν του Γρεβενιτίου στο βόρειο μέρος της μονής Βοτσά, πάνω απ’ την αριστερή όχθη του ποταμού Ζορίκα, γύρω απ’ το παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής, ο ομώνυμος οικισμός και εκείνος του Παλαιοχωρίου. Άρα εκείνες οι 800 οικογένειες πρέπει να κάλυπταν μια ακτίνα 2,5-3 χιλιόμετρα, χοντρικά να κατοικούν σε τρεις μαχαλάδες.
Το Γρεβενίτι εκεί που είναι σήμερα.
Ένα συνταχθέν χειρόγραφο του 1960 απ’ το Λέανδρο Βρανούση για το βιβλίο ΕΞΟΥΣΙΑ, ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΣΕ ΤΡΙΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ, Έρευνα στο Γρεβενίτι, 1958/1960-1986/1989 του αείμνηστου Στάθη Δαμιανάκου σελ. 48-49 θα μας πει: «Δημιουργήθηκε χάρις στην εγκατάσταση στα μέρη αυτά ενός γένους φερέοικων ποιμένων που προέρχονταν από το βλαχόφωνο κεφαλοχώρι των Γρεβενών στη Δυτική Μακεδονία. Ο πρώτος αυτός πυρήνας εποικισμού θα διευρυνθεί κατά τον 17ο αιώνα με την εγκατάσταση και άλλων οικογενειών, καταγόμενων απ’ τα γύρω χωριά και οικισμούς (Αγία Παρασκευή-Παλαιοχώρι-Κιουτσούκ Καλωτά), τα οποία εκείνη την εποχή σχημάτιζαν μια εκτενή περιοχή που λέγονταν Μπότσα και που θα εγκαταλειφθούν βαθμιαία, ως συνέπεια της πολιτικής της κοινοτικής συσπείρωσης, που εγκαινίασε το 1581 η οθωμανική διοίκηση».
Το χωριό μας πύκνωσε οικιστικά, όταν εγκαταστάθηκαν εκεί, σίγουρα μετά το 1564 κάτοικοι των οικισμών Βέργιαννης και Βοτσάς. Η περιοχή της Βέργιαννης ονομάστηκε αργότερα Τσίπιανη.
Ένα πρώτο ψηλάφισμα, μια πρώτη ανάγνωση μας μπάζει χρονολογικά για το πότε ιδρύθηκε το Γρεβενίτι. Ο Άγιος Δημήτριος με την κτιτορική του επιγραφή μας παρέχει τα πρώτα στοιχεία. Αυτά μας τα δίνει ο αείμνηστος Στάθης Παπαβρανούσης στην εφημερίδα «ΤΟ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ» φύλλο 16/1997 σε άρθρο του: «Πάνω απ’ το πρέκι της θύρας επικοινωνίας του κυρίως ναού με το γυναικωνίτη βρίσκονταν μια επιγραφή, προτού πυρποληθεί απ’ τους γερμανούς κατακτητές 22-23/10/1943. Το ξύλινο πρέκι κατέρρευσε μαζί με τον τοίχο? πρόλαβε να την ξεσηκώσει σε τσιγαρόχαρτο ο Λέανδρος Βρανούσης». «Η επιγραφή αναφέρει, ότι ιστορήθηκε ο ναός, δε μας πληροφορεί όμως για την ανέγερσή του, αν χτίστηκε τότε ή ιστορήθηκε παλαιότερο κτίσμα. Η χρονολογία της Επιγραφής Α.Χ.Ξ.Η (1668) είναι η αρχαιότερη γνωστή, σε ότι έχει να κάνει με την ίδρυση-ιστορία του χωριού».
«+ Ο παρών ευαγής Ναός του του Αγίου ενδόξου Μεγαλομάρτυρος Μυροβλύτου και θαυματουργού Δημητρίου, ιστορήθη δι αναλωμάτων και δαπάνης της Κώμης ταύτης, αρχιερατεύοντος του πανιερωτάτου Μητροπολίτου Ιωαννίνων Κυρίου-Κυρίου Κυρίλλου εν έτει από Κυρίου και Θεού Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού Α.Χ.Ξ.Η (1668). Μηνί Απριλίω 8». Ανάλωμα ή ανήλωμα, είναι το έξοδο, η δαπάνη. Προσέξτε, η λέξη δαπάνη μεταφορικά είναι η διάθεση και ετοιμότητα απ’ τον άνθρωπο να χρησιμοποιηθεί για κάποιο σκοπό. Ακόμη σημαίνει και την υπερβολική προσπάθεια που κάποιος καταβάλλει για να πετύχει τους στόχους του.
Μια σημαντική λεπτομέρεια? δε θα μαθαίναμε τον αγιογράφο ποτέ, αν δεν έκανε μετά 12 χρόνια και την αγιογράφηση του ναού της μονής Βοτσάς. «… και ιστοριθείς παρά τινος ελαχίστου των ιστοριογράφων εκ της άνωθεν κειμένης κώμης Γρεβενίτι Αθανασίω, ειερεί … εν έτει Α.Χ.Π. (1680). Έτσι είναι γιατί η τεχνοτροπία και στους δύο ναούς είναι η ίδια.
Όταν ο Λέανδρος Βρανούσης αναφέρεται στο γενεαλογικό δέντρο, του Αθανασίου, βέβαια δεν τον ονοματίζει Παπαβρανούσιο δείτε: «το 1608 γενιέται ο Βράνος, ο πρώτος από τους προπάπους μου. Ο εν λόγω έγινε ιερέας το 1636. Ακολουθούν ο ιερέας-αγιογράφος Αθανάσιος (1640-1710), για να κλείσει ο κύκλος των ιερέων με το Βράνο Παπαβρανούσιο (1760-1818)».
Περιοχή Αγίου Νικολάου
(Βλαχ. Κάλουτσι)
Στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Νικολάου 1636-1638 κατοικούν, λόγω της πανώλης του 1583 κάτοικοι του Βυσικού, Σωποτσελίου, περιφέρειας Καλωτά και Καλωταίοι, οι οποίοι σχημάτισαν το νέο χωριό Κουτσιούκ Καλωτά (μικρή Καλωτά). Ο Αναστάσιος Δ. Βλαχόπουλος μέσα απ’ το βιβλίο του, ιστορική περιγραφή ιδρύσεως και εξελίξεως των κοινοτήτων του Ζαγορίου, Ανθρακίτου (Καμνιάς) και Καλωτάς. Έκδοση 1970 Ιωάννινα, θα γράψει: «… εκ παραδόσεως δύο Καλωταίοι ξενητεμένοι, οι οποίοι είχαν εγκατασταθεί οικογενειακώς στο Κουτσιούκ Καλωτά επεθύμησαν να μεταβούν εις Καλωτάν. Συνοδευόμενοι υπό ενόπλων κατοίκων του Γρεβενιτίου ξεκίνησαν να πάνε στην Καλωτάν, αλλά καθ’ οδόν έπεσαν εις ενέδραν ληστών και διεσώθησαν ως εκ θαύματος. Μετά απ’ αυτά, τα μισά απ’ τα διασωθέντα χρήματα τα διέθεσαν να κτισθεί ο Ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου εις Γρεβενίτι (σημ. δική μου, να ένα ακόμη επιπρόσθετο στοιχείο που δε γνωρίζαμε), όστις με την βοήθεια των κατοίκων εγένετο Τρισυπόστατος (τρεις νάρθηκες, βόρεια, νότια και δυτικά, σημείωση δική μου)».
Ότι άλλο λέγεται ή γράφτηκε σχετικά με την Ίδρυση του Γρεβενιτίου εμπεριέχει τουλάχιστο ιστορική προχειρότητα. Το ότι το χωριό μας έχει ειδικούς οπλοφόρους συνοδούς για μετακινήσεις ευπόρων πολιτών, αυτό και μόνο καταδείχνει μια υψηλή οργάνωση, συγκρότηση. Η συμμετρία των αριθμών μας δίνει τη σιγουριά, ότι το χωριό μας κατοικήθηκε πριν το 1580 και σίγουρα ήταν ο πυρήνας της κοινοτικής συσπείρωσης που εγκαινίασε το 1580 η οθωμανική διοίκηση.
* «Σε ένα παλιό δερματόδετο τετράδιο που είχε βρει ο Λέανδρος μετά το κάψιμο στο προαύλιο του Αγίου Δημητρίου (πρέπει να βρίσκεται στα κατάλιπά του) που πιθανόν χρησίμευε στην προσκομιδή στην μνημόνευση των δωρητών του ναού. Σε μια ξεχωριστή σελίδα αναφέρονταν κάποιο όνομα από «χωρίον Μπότζα» με χρονολογία 1742, όπως θυμάμαι. Άρα αυτή τη χρονολογία εξακολουθούσε να είναι αυτός ο οικισμός με λίγους έστω κατοίκους, ίσως ασχολούμενους με την κτηνοτροφία και πιο καθυστερημένους. «Χι ντίπου ντι Μπότσια» (Είσαι ντίπου εντελώς από την Μπότσια). Χαρακτηρισμός για κάποιον που ήταν απληροφόρητος και όχι ενήμερος με τα πράγματα του χωριού». Αυτά τα έλεγε ο αείμνηστος Στάθης Χρ. Παπαβρανούσης.
Ευχαριστώ για την φιλοξενία
Γιώργος Δερμάνης
Τετάρτη 6 Σεπτεμβρίου 2017
Δευτέρα 4 Σεπτεμβρίου 2017
ΜΠΑΡΜΠΑ ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΚΑΣ: Ο ΕΝΑΡΕΤΟΣ
Υπάρχουν άνθρωποι σ΄ αυτό τον κόσμο που, όσο κι αν προσπαθούν να "κρύβονται" , τα έργα τους, η στάση ζωής τους και ο ίσκιος τους σε τραβούν κοντά τους και θέλεις απλά να βρεθείς δίπλα τους, να τους ακούσεις, να διδαχθείς από την σιωπή τους.
Τον μπαρμπα-Τάσο τον γνώρισα τα τελευταία χρόνια και αυτό που με εντυπωσίαζε κάθε φορά που μιλούσα μαζί του ήταν η γλυκύτητα του προσώπου του, που αντικατόπτριζε την καθαρή ψυχή του, παρ΄όλες τις πίκρες και τα σκοτάδια που βίωσε από παιδί.
Κάθε φορά που συναντιόμασταν στο περπάτημα μεταξύ Λιάσου και Μπασαρά, και συνεχίζαμε μαζί μέχρι το σπίτι του, ποτέ του δεν παραπονέθηκε για όσα φορτώθηκε στις πλάτες του από παιδί 13 ετών και για τις δυσκολίες που συνάντησε, μεγαλώνοντας χωρίς πατέρα και μάνα τα εννιά αδέλφια του. Κι εμείς σήμερα γκρινιάζουμε για το παραμικρό και δεν αντέχουμε ούτε τον ίσκιο μας.
Πώς να αποκαλέσεις έναν τέτοιο άνθρωπο; Άνθρωπο της υπομονής, της προσφοράς, της αξιοπρέπειας, της εργατικότητας, της ηρεμίας;
Ήταν όλα τα παραπάνω, ήταν απλά Ενάρετος!
Ως φόρο τιμής σας στέλνω κάποια αποσπάσματα, από τη συνέντευξη που έδωσε ο μπαρμπα-Τάσος σε γερμανικό κανάλι για τις θηριωδίες των Γερμανών, όπου και πάλι παρέδωσε μαθήματα σε αυτούς που μετρούν τους ανθρώπους ως αριθμούς λέγοντας: "Τα χρήματα δεν μπορούν να διορθώσουν το αίμα που πληρώσαμε. Αλλά εγώ δεν ασχολούμαι με τέτοια πράγματα, εγώ δεν παρακολουθώ τηλεόραση. Ο,τι κι αν επιθυμεί η κυβέρνησή μας να απαιτήσει, τις πληγές μας δεν μπορεί να τις θεραπεύσει. "
Σε άλλο σημείο περιγράφει την στιγμή που οι "φίλοι" μας οι Γερμανοί απεδείκνυαν τον πολιτισμό τους:
Καθόμασταν εκεί έξω, όπως καθόμαστε εδώ τώρα. Και ήρθαν και πυροβόλησαν τον πατέρα μου, χωρίς δισταγμό επί τόπου, μπροστά στα μάτια μας. Η μικρότερη αδελφή μου ήταν μόλις επτά μηνών. Τα αδέλφια μου ήταν όλα μικρότερα από μένα. Πυροβόλησαν τον πατέρα μας μπροστά στα μάτια μας, εν ψυχρώ.
Τα παιδιά έμειναν ορφανά αφού η μητέρα τους είχε πεθάνει μερικά χρόνια νωρίτερα και ο Τάσος αναγκάστηκε να ασχοληθεί από τα 13 του χρόνια με τα εννέα μικρότερα αδέρφια του, και να αναλάβει από μόνος του την κηδεμονία τους.
Κι όταν τον ρώτησαν τι θέλεις εσύ σήμερα να κάνουν οι Γερμανοί γι΄αυτά τα εγκλήματα, αυτός παραδίδοντας μαθήματα ανθρωπιάς είπε; " Τι να θέλω, ας ζητήσουν τουλάχιστον μία συγνώμη" , και ένα δάκρυ κύλησε από τα μάτια του.
Όσο θα περπατώ στο Γρεβενίτι θα σε παίρνω μαζί μου για παρέα.
Καλό σου Ταξίδι, μπαρμπα-Τάσο, στα δάση του...Παραδείσου.
Χρυσόστομος Καρράς
Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου 2017
ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ
Μετά από γενναία μάχη έφυγε σήμερα από τη ζωή
ο μπαρμπα-Τάσιος Θεοδωρίκας.
Η κηδεία του θα γίνει αύριο, Δευτέρα 4 Σεπτεμβρίου 2017, ώρα 12:00, στον Άγιο Δημήτριο Γρεβενιτίου.
Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ, ο ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" απευθύνουν στην καλή σύζυγό του Σταυρούλα, στις κόρες του, στα αδέρφια του και σε όλους τους συγγενείς του, τα θερμά τους συλλυπητήρια.
Παρασκευή 1 Σεπτεμβρίου 2017
Από τα εγκαίνια της P&I
![]() |
O Πρόεδρος της P&I Βασίλης Τριάδης παρουσιάζει στους καλεσμένους την εταιρεία ... |
![]() |
Ο Περιφερειάρχης κ. Α Καχριμάνης καλωσορίζει την ... επένδυση! |
![]() |
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι... |
![]() |
Ο Βασίλης ανάμεσα σε συγχωριανούς και φίλους! |
H ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ, ο ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ και το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" συγχαίρουν τον Βασίλη Τριάδη για την ιδέα του να δημιουργήσει θυγατρική της P&I στα Γιάννινα, με σκοπό 100 περίπου νέοι επιστήμονες να μην χρειαστεί να ξενιτευτούν!
Εύχονται ΚΑΛΗ ΠΟΡΕΙΑ στη νεοσύστατη εταιρεία και θα είναι διπλή η χαρά τους αν δούνε και κάποιον άλλον νέο επιστήμονα από το Γρεβενίτι να έχει μια καλή πορεία!
Το "ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ" ευχαριστεί τον Γιώργο Στραπέλη, τον Χρήστο Τζώρτζη, τον Χρήστο Τσουκάκη και τον Γιάννη Στραπέλη για τις φωτογραφίες και το βίντεο.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)