Α΄ ΜΕΡΟΣ
Η Ίδρυση της Μονής Βοτσάς
και
ο Κωνσταντίνος Δ΄ (Πωγωνάτος)
Ένα
γεγονός, ενώ φαίνεται αντιφατικό και παράδοξο, υποχρεώνει πολλές φορές την πλειοψηφία
του λαού μας, να το αποδεχτεί σαν ιστορικό. Φυσικά και δεν θα το πολυψάξει. Θα το
αποδεχτεί apriori.
Τέτοιες
ιστοριούλες είναι πάμπολλες. Ευτυχώς που έχουν τόσες και τέτοιες χοντροκοπιές, που
δεν είναι και πολύ δύσκολο να τις καταρρίψεις.
Εδώ
ο πρωταγωνιστής στον οποίο «χρεώνονται» αυτές, δηλαδή ο Κωνσταντίνος Πωγωνάτος (αυτοκράτορας του Βυζαντίου) σου δίνει τα πρώτα
στοιχεία της προσωπικότητάς του «εν ταις πράξεσιν».
Είναι
ανασφαλής, εριστικός κ.λπ. Δεν κρύβεται, το, ότι ήταν ύπουλος (δόλιος και πονηρός),
εγκληματικό στοιχείο. Όλα αυτά θα τα δούμε παρακάτω.
Κοντά
στο Γρεβενίτι λοιπόν βρίσκεται το παραπάνω μοναστήρι, παρόχθια του ποταμού Βάρδα και Ζουρίκα.
Σύμφωνα
με την επιγραφή, η οποία βρίσκεται, μόλις αντικρύζουμε τον νάρθηκα στο ιερό δεξιά
πάνω στην είσοδο, έγινε με «δαπάνη» του παραπάνω αυτοκράτορα. Θρυλείται ότι στο
διάστημα που περνούσε απ’ την Ήπειρο, επιστρέφοντας απ’ την Ιταλία για Κων/πολη,
ίδρυσε αυτή τη Μονή, συγχρόνως και την της Μολυβδοσκέπαστης
(668-672). Είχε σαν στόχο, λέει τον εκχριστιανισμό των Σλάβων, οι οποίοι από το
635 είχαν εγκατασταθεί σε κείνα τα μέρη.
Πράγματι
η επιχείρηση σε ιταλικό έδαφος, στη Σικελία αναφέρεται σα γεγονός. «… Χτύπησε τους
στασιαστές της Σικελίας». «… Έπλευσε κατά της Σικελίας». Ουσιαστικά αναφέρεται σ’
αυτή την επιχείρηση (πολεμική) εναντίον των στασιαστών ο χρονογράφος του Ζ΄ και
Η΄ αιώνα ο Θεοφάνης ο Ομολογητής.
Ο
αείμνηστος Επίσκοπος Περιστεράς Ευστάθιος
Σκάρπας θα μας πει συγκεκριμένα. «Ο Πωγωνάτος πήγε στη Σικελία το 668 για
να καταστείλει την εξέγερση των δολοφόνων του πατέρα του Κώνσταντος Β΄ (οι οποίοι είχαν ανακηρύξει αυτοκράτορα τον αρμένιο
Μιξίδιο). Ο χρόνος διεκπεραιώσεως του
εκ της Ιταλίας εις την Ήπειρον, μεταξύ του 669-670 και η έναρξη κτίσεως της μονής
το έτος 670».
Ο Σκάρπας πίστευε και κάτι άλλο.
«Ο Πωγωνάτος μετά την καταστολή της ανταρσίας του Μιξίδιου θα μπορούσε να είχε επιλέξει
για την επιστροφή του την ξηρά, για να καταστείλει, ίσως και άλλες μικρότερες σποραδικές
ανταρσίες, μετά το φόνο του πατέρα του και ότι διεκπεραιώθη εις το Δυρράχιον ή την
Απολλώνειαν και δια του τείχους του Πύρρου παρά την Οστινίτσαν, διήλθε δια της Βοτσάς».
Ο Δημήτρης Ράϊος στα ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΑ ΚΑΙ
«ΣΚΙΕΣ» ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΖΑΓΟΡΙ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 2006 (βιβλίο του) σελίδες
268-272 θα πει κάτι άλλο. «Βέβαια η πλειοψηφία των νεοτέρων ερευνητών αμφισβητεί
ζωηρά τόσο την εκστρατεία του Πωγωνάτου στη Σικελία, όσο και την πιθανότητα της
διέλευσης του από την περιοχή της Μονής Βοτσάς. Για το πρώτο θέμα προβάλλονται οι
ενστάσεις ότι σε όλες τις περιπτώσεις σφετερισμού της αυτοκρατορικής εξουσίας, ο
ανταπαιτητής του θρόνου, που είχε στασιάσει στην επαρχία, θα κατευθύνονταν προς το νευραλγικό σημείο του Κράτους, τη Βασιλεύουσα?
ότι θα έδειχνε έλλειψη σωφροσύνης η εγκατάλειψη της πόλης απ’ το νόμιμο διάδοχο
του θρόνου σε κρίσιμες στιγμές (καθώς την ίδια περίπου εποχή υπήρχαν σοβαρές απειλές
απ’ την Ανατολή) και η εμπλοκή του σε περιπετειώδη καταδίωξη του αντιπάλου… Η δια
θαλάσσης επιστροφή του ήταν από πολλές απόψεις προτιμότερη».
Ο Λέανδρος Βρανούσης. «Κτιτορικαί, Επιγραφαί
και παραστάσεις κτιτόρων, πατριαρχικά σιγίλλια (εκκλησιαστικά έγγραφα με σφραγίδα),
το «Χρονικά του Αργυροκάστρου» και άλλαι γραπταί μαρτυρίαι – Όλα μνημεία και κείμενα
των μεταβυζαντινών αιώνων – Τοπικά δημοσιεύματα και επιχώριοι θρύλοι διατηρούν μέχρι
των ημερών μας ζωντανήν την παράδοσιν του Κων/νου Πωγωνάτου, αλλά και δια πολλούς
λόγους την αποκλείουν. Ας προστεθεί, στο επί τη βάσει δυτικών κυρίως πηγών ημφεσβητήθηκαν
βασίμως και τα παραδιδόμενα υπό βυζαντινών χρονογράφων περί της αυτοπροσώπου παρουσίας
του Κωνσταντίνου Δ΄ εις την εκστρατεία της Σικελίας».
Η Άποψη του γράφοντος
Ο
Πωγωνάτος σε ότι αφορά τον αυτοκρατορικό θρόνο, δεν ήταν ο απόλυτος κυρίαρχος. Είχε
και άλλα δύο αδέρφια, τον Τιβέριο και
τον Ηράκλειο. Είχαν και αυτοί
συμπάθειες και στο λαό και στον στρατό. Πάντως επίσημη τελετή στέψης και των τριών
δεν έγινε. Αυτό προβλέπονταν απ’ το θρησκευτικό και εθιμικό δίκαιο. Ο στρατός της
Μικρασίας (Ανατολικού θέματος) στασίασε. Ο λαός φώναζε: «Εις Τριάδαν πιστεύομεν
και τους τρεις στέψωμεν».
Αυτός
ο «καλός» άνθρωπος αναδιπλώθηκε, έτσι τουλάχιστο φάνηκε καταρχάς. Διέταξε να κανονιστεί
το τελετουργικό της στέψης και των τριών. Απ’ ότι φαίνεται το ξανασκέφτηκε? την
ίδια μέρα πρόσταξε και έκοψαν τις μύτες των αδερφών του. Τους εξόρισε. Έτσι μ’ αυτό
τον τρόπο και το δόλο τους έβγαλε απ’ τη μέση.
«Πάει
σόι το βασίλειο» λέει ο θυμόσοφος λαός μας. Μα και ο πατέρας του Κώνστας Β΄ για
τους ιδιους λόγους δολοφόνησε τον αδερφό του Θεοδόσιο.
Ας
μη γελιόμαστε? τέτοιοι τύποι δε ρισκάρουν να ξεβολευτούν απ’ τον θρόνο, να γυρίζουν
απ’ τη Σικελία, να χαζεύουν στην Ήπειρο και να χτίζουν μοναστήρια.
Τα
παραπάνω, σχετικά με τα αδέρφια του καταγράφει ο ιστορικός Γιάννης Κορδάτος στο βιβλίο του ΑΚΜΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΜΗ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ σελ.
170.
Προσβολή
της νοημοσύνης: Διαβάζοντας το βιβλίο ΙΕΡΑ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΠΗΓΙΚΗ ΜΟΝΗ ΠΑΝΑΓΙΑΣ
ΜΟΛΥΒΔΟΣΚΕΠΑΣΤΟΥ ΚΟΝΙΤΣΗΣ σελίδα 21. Στο Μολυβδοσκέπαστο είχε και τη γυναίκα του
Αναστασία! Σε κάποια στιγμή μάλωσε τους ψαλτάδες του υπάρχοντος εκεί ναού
γιατί ήταν φάλτσοι! Μόλις τους έκανε παρατήρηση, «το πρόσωπο του εγένετο μέλαν
(μαύρισε) ως του Αιθίοπος»! Εδώ έχομε την πρώτη συγνώμη που ζήτησε απ’ το Θεό!
Φαντάζομαι
το «μελάνιασμα» να έφυγε.
Στη
Βοτσά κουβαλούσε και την αλλαζονική συμπεριφορά, λόγω των επιτυχιών στα διάφορα
πολεμικά μέτωπα. Δεύτερη συγνώμη με κλάματα και μετάνοιες.
Και
τα μοναστήρια, με δική του δαπάνη, έγιναν δύο. ΕΛΕΟΣ.
Και
όμως η παραδοξολογία έχει βαθιές ρίζες.
Με
μεθοδικό τρόπο προστατεύεται. Και υπνωτίζει μια τεράστια πλειοψηφία της κοινωνίας.
Με τον κάθε είδους δογματισμό, είναι κοντά-κοντά και δεν αντέχουν στον διάλογο,
με εκείνους που τον διακονούν.
Ευχαριστώ για την φιλοξενία
Γιώργος Δερμάνης
