'Εκτακτη Γενική Συνέλευση και ΚΟΠΗ ΠΙΤΑΣ, από τον ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ!

Την Κυριακή 4 Ιανουαρίου, στις 11 μετά τη θεία Λειτουργία, θα πραγματοποιηθεί έκτακτη γενική συνέλευση . Θα ακολουθήσει η καθιερωμένη κοπή πίτας του συλλόγου! Σας προσκαλούμε να είστε όλοι εκεί .

ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ VΙ (συνέχεια)

 

Χρόνια Πολλά !!

 

Καλό ταξίδι, Δημήτρη ...

 ΠΑΝΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΚΛΕΙΣΘΕΝΟΥΣ 15 105 52 ΑΘΗΝΑ

ΤΗΛ.:210-3241137 – Fax: 210-3243822

www.panepirotiki.com - email: info@panepirotiki.com

Αθήνα 18-12-2025   Δελτίο Τύπου Νο 17

Αγαπητοί συμπατριώτες, έφυγε από κοντά μας – προχτές – ο

Δημήτρης (Τάκης) Χατζαρόπουλος, ένα φλογερός πατριώτης, ένα γνήσιο τέκνο της Ηπείρου, και σήμερα θα ταφεί επιστρέφοντας στα Ζαγοροχώρια, στη Βίτσα Ιωαννίνων, που τόσο αγάπησε.

Πριν 86 χρόνια γεννήθηκε στο Μεσοβούνι Ιωαννίνων, ένα γραφικό

χωριό στο Ζαγόρι. Ανήκει στη γενιά των Χαντζαραίων, ευεργετών στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

Μετά τον πόλεμο, ακολουθώντας την οικογένειά του, εγκαταστάθηκε προσωρινά στην Πάτρα και στη συνέχεια κατέληξε στην Αθήνα.

Απόφοιτος της σχολής Δοξιάδη, εργάστηκε στη «Χαλυβουργική» ως

υπομηχανικός. Στη συνέχεια ασχολήθηκε με το εμπόριο ως εμπορικός αντιπρόσωπος.

Στην Αθήνα δημιούργησε μια υπέροχη οικογένεια, με σύζυγο τη Μιράντα, η οποία του χάρισε δύο υπέροχα παιδιά, το Αθανάσιο και την Ηρώ που με τη σειρά της του χάρισε δυο χαριτωμένα εγγόνια.

Στα νιάτα του ξεχώρισε ως δεινός ραλλίστας, φτάνοντας στα όρια

επαγγελματία. Ήταν άνθρωπος ανοιχτός σε προσφορά, ανιδιοτελής, δοτικός, εργατικός, αισιόδοξος, συνεπής, εργατικός, αφοσιωμένος και φυσικά παραγωγικός, με ιδιαίτερες ικανότητες ως μίμος και ηθοποιός.

Συνεπής, εργατικός, αφοσιωμένος, παραγωγικός, ο Δημήτρης υπήρξε

συνεργάτης όλων των Δημάρχων του Ζαγορίου, σε θέματα που αφορούσαν τον πολιτισμό στο Ζαγόρι, αλλά και πρωτοπόρος στην οργάνωση και υλοποίηση του πολυήμερες παραδοσιακού πανηγυριού στη Βίτσα, σε συνεργασία με τον τοπικό πολιτιστικό σύλλογο.

Ήταν φορέας της Ζαγορίσιας και Ηπειρώτικης παράδοσης, την οποία με κάθε ευκαιρία παρέδιδε στις νεότερες γενιές.

Υπήρξε πανταχού παρών τόσο στις δράσεις αποδημικών οργανώσεων, όπως του Μεσοβουνίου και της Βίτσας Ζαγορίου, αλλά υπηρέτησε για περισσότερο από σαράντα χρόνια την Ένωση Ζαγορισίων Αθηνών, με διάφορα αξιώματα.

Στην Πανηπειρωτική έδωσε τον καλύτερο εαυτό του, τόσο στην

οργάνωση όλων των μορφών εκδηλώσεών της, όσο και με την προσωπική συνεισφορά στην διαφύλαξη και υπεράσπιση της Ηπειρώτικης πολιτιστικής παράδοσης, μέσα από την χορωδία και το πολυφωνκό της.

Πήρε μέρος στην ανάδειξη των Μαρτυρικών χωριών μέσα από το

«Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών» και στον αγώνα για τη διεκδίκηση των Γερμανικών αποζημιώσεων, και βραβεύτηκε από την Πανηπειρωτική.

Ασίγαστο και ερευνητικό πνεύμα, γρήγορα αντιλήφθηκε πως τίποτα δεν χαρίζεται αλλά κατακτιέται μόνο με αγώνα. Πήρε μέρος στους κοινωνικούς  αγώνες του λαού μας για μια καλύτερη ζωή χωρίς πεινά και πολέμους.

Αγαπητοί συγγενείς, Μιράντα, Αθανάσιε, Ηρώ, δεχτείτε τα ειλικρινή

συλλυπητήρια του Πρόεδρου και του Δ.Σ. της Πανηπειρωτικής

Συνομοσπονδίας Ελλάδος.

Ας είναι η μνήμη του αιώνια.

Το Γραφείο Τύπου της ΠΣΕ

ΤΟ "τσάι της αγάπης", από την ΠΑΝΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ!

 ΠΑΝΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΚΛΕΙΣΘΕΝΟΥΣ 15 105 52 ΑΘΗΝΑ

ΤΗΛ.:210-3241137 – Fax: 210-3243822

www.panepirotiki.com - email: info@panepirotiki.com

Αθήνα 09-12-2025

                                       Δελτίο Τύπου Νο 15

Η Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος από τη φύση της και τους καταστατικούς της σκοπούς, έχει χαρακτήρα πρωτίστως κοινωνικό. Ως εκ τούτου πέραν του πολιτισμού, η ΠΣΕ ευαισθητοποιείται σε κοινωνικά ζητήματα και προσπαθεί να συμβάλλει στην επίλυσή τους. Στο πλαίσιο αυτό και ενόψει των εορτών των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, το ΔΣ αποφάσισε να διοργανώσει φιλανθρωπική εκδήλωση «Το τσάι της Αγάπης» που θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδας Κλεισθένους 15, Αθήνα, την Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2025 και ώρα 18:00. Στο χώρο θα διεξαχθεί και bazzar.

Τα έσοδα της εκδήλωσης θα διατεθούν για τις ανάγκες Κοινωνικών Δομών της Ηπείρου.

Τιμή πρόσκλησης 5 ευρώ. Στην τιμή συμπεριλαμβάνεται καφές, τσάι, γλυκά και αλμυρά σνακ.

Σας προσκαλούμε να στηρίξετε τη δράση μας αυτή με φιλανθρωπικό σκοπό η οποία επιδιώκει να δώσει ένα μήνυμα κοινωνικής αλληλεγγύης και προσφοράς, για αυτό σας καλούμε όλους να έρθετε αρωγοί σε αυτή μας την προσπάθεια.

Το Γραφείο τύπου της ΠΣΕ

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ στο ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ!

 

Με  ικανοποιητική συμμετοχή, σε δύσκολους καιρούς,  η  ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ την  Κυριακή 7/12/25 επισκέφτηκε το  Αρχαιολογικό Μουσείο  Αθηνών (Πατησίων). Η  υπέροχη κυρία Κατερίνα Βουτσά, στέλεχος του Μουσείου, αφιλοκερδώς μάς ταξίδεψε  στο  Μουσείο, αλλά και στο  χρόνο! Το  Δ.Σ.  την  ευχαριστεί  Θερμά! 

Γρεβεντάτες και φίλοι, αφού ανταλλάξαμε και γρεβεντάτικα νέα, αποχωριστήκαμε ευχαριστημένοι  και ελπίζουμε το  Δ.Σ. της  ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ  να οργανώσει και  άλλες συναντήσεις!...

ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ από τα ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΑ!...

 

Πάνε και τα κληροδοτήματα!...

 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

ΣΕ ΕΚΤΑΚΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Αθήνα 05-12-2025

Προς

τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου

τα Σωματεία μέλη της Π.Σ.Ε.

(Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια

Ομοσπονδίες-Ενώσεις-Σύλλογοι -Αδελφότητες)

Αγαπητοί συμπατριώτες,

Λόγω της σοβαρότητας του θέματος που προέκυψε με την εισαγωγή στη

Βουλή σχεδίου νόμου, για τα Εθνικά Κληροδοτήματα, καλείστε σε έκτακτη

συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, την Δευτέρα 8 Δεκεμβρίου 2025 και

ώρα 7.30μ.μ., στα γραφεία της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδας,

Κλεισθένους 15, Αθήνα.

Η συνεδρίαση θα γίνει ανοιχτεί και καλούνται όλα τα σωματεία μέλη, όλοι οι

απόδημοι Ηπειρώτες. Ιδιαίτερη πρόσκληση απευθύνουμε να παρευρεθούν οι

Ηπειρώτες Βουλευτές, ο Περιφερειάρχης Ηπείρου και το Περιφερειακό Συμβούλιο οι

Δήμαρχοι Ηπείρου και τα Δημοτικά Συμβούλια.

ΘΕΜΑ : ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΑ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΑ

«Πλαίσιο για κοινωφελείς περιουσίες, ιδρύματα, σχολάζουσες κληρονομίες και

δωρεές προς το Δημόσιο – Παρεμβάσεις σε Κώδικες Φορολογίας Εισοδήματος,

Περιουσίας και Φ.Π.Α.- Σύσταση, αποστολή και αρμοδιότητες του Νομικού

Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία «ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΟΛΥΜΠΙΩΝ ΚΑΙ

ΖΑΠΠΕΙΟΥ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑΤΟΣ»

Ο Πρόεδρος

Χρυσόστομος (Μάκης) Χήτος- Κιάμος

Καλούνται:

Ανυφαντής Παναγιώτης

Βασιλείου Δημήτριος

Γκαρτζονίκα Ελευθερία

Γκέλιας Δονάτος

Γκογιάννος Πρόκοπης

Γκολιομύτη Αναστασία

Γκόνη Μαρίκα

Δάλλα Σταματία

Ευθυμίου Χριστόφορος

Ζηκόπουλος Κώστας

Κολιούσης Σωτήρης

Κόντης Ζήκος

Κοντός Αντώνης

Λαμπρίδης Αλέξανδρος

Λιάγκος Κώστας

Μπέλλος Γιώργος

Νάκης Ιωάννης

Ρούσσας Χρήστος

Ρούτη Έφη

Σιαραμπη Νίκη

Σκαρμούτσου – Τασούλα Σταυρούλα

Σούκης Δημήτρης

Τσούτσης Διονύσιος

Τζομάκας Γεώργιος

Καλούνται να συμμετέχουν σύμφωνα με το καταστατικό και με δικαίωμα λόγου οι

πρώην πρόεδροι ΠΣΕ:

Κοσοβίτσας Παύλος

Αλεξίου Κώστας

Ζώης Γιάννης

Οικονόμου Γιώργος

η Ελεγκτική Επιτροπή

Κουρτέσας Γιώργος

Τούμπουρος Χρήστος

Κοντούλη Αναστασία

το Γενικό Συμβούλιο

Κίτσιος Λάμπρος

Πότσης Σπύρος

Τσουράς Γιώργος

Τα Σωματεία μέλη της ΠΣΕ

Βουλευτές Ηπείρου

Περιφερειάρχης Ηπείρου

Περιφερειακό Συμβούλιο

Δήμαρχοι Ηπείρου

Δημοτικά Συμβούλια

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ!...

 

Την  Κυριακή  7  Δεκεμβρίου 2025, ώρα 11:00, το  Δ.Σ.  της ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ οργανώνει επίσκεψη στο  Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, που βρίσκεται στην  οδό Πατησίων, κοντά στην Ομόνοια.

Η είσοδος είναι ελεύθερη, όπως σε όλα τα Μουσεία, κάθε πρώτη Κυριακή του μήνα!

Το Δ.Σ. έχει εξασφαλίσει ξενάγηση υψηλού επιπέδου, από ξεναγό-αρχαιολόγο, υψηλόβαθμο στέλεχος του Μουσείου! 

Η συμμετοχή σας θα μας δώσει ώθηση για την οργάνωση και άλλων δράσεων, αντιθέτως η απουσίας σας θα μας κάνει επιφυλακτικούς για τη συνέχεια...

Περιμένουμε όλους τους συγχωριανούς που βρίσκονται στην Αθήνα, εξάλλου είναι και μια ευκαιρία να ιδωθούμε  και να ανταλλάξουμε γρεβεντάτικα νέα!...

Σημείο συνάντησης στα σκαλάκια του  Μουσείου 10:30'  με  10: 45΄.

ΣΑΣ  ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΟΛΟΥΣ- ΚΑΛΗ ΑΝΤΑΜΩΣΗ!

Νέα από το Δ.Σ. της ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ...

Συνεδρίασε το Δ.Σ. της  ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ με παρόντες τους: 

Βέρος  Δημήτρης

Δερμάνης Γιώργος

Κουλούρης Χρήστος

Πατίκος  Κων/νος

Πλόσκας Γιώργος

Σιούλας Γιάννης

Τζώρτζης Παναγιώτης

Αφού έγινε ενημέρωση για θέματα που αφορούν το Γρεβενίτι, αλλά και την ευρύτερη περιοχή, αποφασίστηκαν τα εξής:

• Θα γίνει προσπάθεια να οργανωθεί επίσκεψη στο  Αρχαιολογικό Μουσείο (Πατησίων) την Κυριακή 7  Δεκεμβρίου. Την πρώτη Κυριακή κάθε μήνα η είσοδος είναι ελεύθερη. Θα ακολουθήσει λεπτομερής ανακοίνωση  και ελπίζουμε στη  συμμετοχή σας!...
• Αποφασίστηκε η παραχώρηση του  αρχείου της έντυπης εφημερίδας  "ΤΟ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ", με σκοπό να  συμπεριληφθεί στην ιστοσελίδα του Συλλόγου (ΜΑΣ).
• Θα γίνει προσπάθεια ώστε να τοποθετηθεί απινιδωτής στο Γρεβενίτι.
• Θα γίνει προσπάθεια ώστε να οργανωθεί, Σάββατο βράδυ ή Κυριακή μεσημέρι γλέντι με την ορχήστρα του συγχωριανού μας  Γιώργου Πλόσκα.
• Αποφασίστηκε η στήριξη του  ΜΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ  για την δημιουργία  Λαογραφικού Μουσείου Ξυλουργίας!
• Αποφασίστηκε να ανοιχτεί  λογαριασμός σε τράπεζα, όπου θα μπορούν συγχωριανοί και φίλοι του χωριού να ενισχύουν την ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ  ώστε να μπορούμε να υλοποιούμε δράσεις για τα μέλη μας, αλλά και να ενισχύουμε δράσεις στο ωραίο μας Γρεβενίτι.
• Θα ακολουθήσουν λεπτομερείς ανακοινώσεις για όποια από τα παραπάνω θέματα χρειάζεται.

Καλά να περνάτε, καλή αντάμωση!

Το  Δ.Σ. της  ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ

Ποιο είναι το μυστικό της μακροζωίας , στην Ήπειρο;

https://epirusgate.gr/oi-ipeirotes-defteroi-panelladika-sti-makrozoia-afxithike-to-prosdokimo-zois-stin-ipeiro/

 

Η ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ Ν. ΜΑΚΡΗΣ στο ΓΡΕΒΕΝΙΤΙ!

 

Την Κυριακή 2 Νοεμβρίου το χωριό μας,είχε τη χαρά και την τιμή να υποδεχθεί την Αδελφότητα Ηπειρωτών Νέας Μάκρης.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης πραγματοποιήθηκε ξενάγηση στο Σχολείο , στην Εκκλησία και στο Πολιτιστικό και Πνευματικό κέντρο του χωριού μας, όπου τα μέλη της Αδελφότητας είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά την ιστορία και την πολιτιστική μας κληρονομιά.
Η όμορφη η και σύντομη βόλτα μας ολοκληρώθηκε με μια όμορφη αναμνηστική φωτογραφία μπροστά στην παραδοσιακή βρύση του χωριού, ως ενθύμιο αυτής της ζεστής και φιλικής συνάντησης.
Ευχαριστούμε όλα τα μέλη της Αδελφότητας για την παρουσία τους, το ενδιαφέρον και τη θετική τους διάθεση.Επίσης να ευχαριστήσουμε θερμά τον χωριανό μας Alexandros Manousis που τους έφερε στο χωριό μας.
Ευχόμαστε να απολαύσανε τη φιλοξενία μας και να κρατήσανε όμορφες αναμνήσεις από την επίσκεψή τους! 

Από  τον  ΜΑΣ  ΓΡΕΒΕΝΙΤΙΟΥ

Εκδήλωση για "Το Ζαγόρι στην UNESCO"! Θα μας λυθούν οι απορίες ή θα έχουμε κι άλλες;

 

Η γιορτή Τσίπουρου, στο χωριό μας !! Σας περιμένουμε...

 

ΠΕΖΟΠΟΡΙΑ στο ΕΛΑΤΟΧΩΡΙ!

 

ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΜΑΣ V (συνέχεια)

Λ᾽ Αγιου-Νικόλα, Λ᾽ Αγιου-Χαράλαμπου, Μπότσια, Σιμπτ’-Ηλίε.

*

Προτού προχωρήσουμε στην ανάλυση-ερμηνεία νέων τοπωνυμίων, θα προσθέσουμε μια διαφορετική αιτιολογική παράδοση για τον Τορό του αλόγου του Αγιου-Δημήτρη, για τον οποίο μιλήσαμε στο προηγούμενο σημείωμά μας. Ο αείμνηστος Λέανδρος Βρανούσης σε ανέκδοτο κατάλογο τοπωνυμίων του χωριού μας σημειώνει:

“Ἡ παράδοσις λέγει ὅτι ὁ Ἅγ. Δημήτριος ὀργισθεὶς κάποτε διὰ τὰς ἁμαρτίας τῶν χωριανῶν, ἔφυγε καβάλα στὸ ἄλογό του καλπάζοντας καὶ ἄφησε τὸν ντορό του ἀπάνω στὴν πέτρα. Ἔκτοτε ὅσοι περνοῦν ἀπὸ ἐκεῖ κάνουν τὸ σταυρό τους στὸν ντορό ...”

*  *

Λ᾽Αγιου-Νικόλα  (L’Aγiu-Nicόla) // ελλην. “Στον Αγιο-Νικόλα”.

Μικρό εκκλησάκι δυτικά του ναού του Αγίου Δημητρίου, αριστερά του δρόμου που οδηγεί στην περιοχή Μανόλα.

Περιφραστικό αγιωνύμιο από την πρόθεση Λα (“εις, σε”) και τη βλάχ. εκφορά του αγιώνυμου Άγιος Νικόλαος.

Λ᾽Αγιου-Χαράλαμπου (ή Χαραλάμπη) (L’Aγiu-Harálambou) // ελλην. “Στον Αγιο-Χαράλαμπο” (ή “Χαραλάμπη”).

Εικόνισμα στα νοτιοανατολικά σύνορα του χωριού, κοντά στην κορφή του δάσους της Τούφας, πάνω από τη θέση Γριβινέσια, στο μονοπάτι που οδηγεί στην πίσω πλευρά της Τούφας.

Περιφραστικό αγιωνύμιο από την πρόθεση Λα (“εις, σε”) και τη βλάχ. εκφορά του αγιώνυμου Αγιο-Χαράλαμπος ή Χαραλάμπης.

Στο Τοπωνυμικό Ζαγορίου το τοπν. καταγράφεται ως εξωκκλήσι που βρίσκεται, όπως και σε άλλα χωριά, έξω από τους οικισμούς, κι αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι ο Άγ. Χαράλαμπος προστάτευε από τις λοιμώδεις ασθένειες (ένα προσόμοιο τροπάριο που ψάλλεται στη μνήμη του λέει Ἱερομάρτυς ἔνδοξε Χαράλαμπε, ῥῦσαι τοὺς τιμῶντας σε λοιμικῆς ἀσθενείας), ιδιαίτερα από την πανώλη που μάστιζε συχνά στο παρελθόν τα Ζαγοροχώρια. Θα παρατηρήσουμε πάντως ότι δεν πρόκειται για εξωκ-κλήσι, αλλά για εικόνισμα, και ότι όλες οι εκκλησίες, τα εκκλησάκια και τα εικονίσματα του χωριού βρίσκονται έξω από τον οικισμό με εξαίρεση τον κεντρικό ναό, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, που βρί-σκεται στο Μεσοχώρι.

Μ Μπότσια (Μ Bόța) ⁄⁄ ελλην. στην Μπότσια.

Tον ΙΘ΄ αι. ο Ι. Λαμπρίδης σημείωνε πως κατά το χαμένο σήμερα Χρονικό της Μ. Βουτσάς, τον περίφημο Χρυσοκώδικα (για τον οποίο έχουμε μιλήσει διεξοδικά στις σελ. 115 κεξ του τόμου που αφιερώσαμε στη Μ. Βουτσάς, 2018) ο ιδρυτής αυτοκράτορας προίκισε τη Μονή με την επικαρπία δύο χωριών: της Μπότσιας (που είχε κάπου 800 σπίτια, “ἤκμαζε δὲ σφόδρα τοῦτο ἐπὶ τῶν Bυζαντινῶν καὶ διελύθη ἀκολούθως ἐπὶ τῶν Tουρκικῶν ἀνωμαλιῶν”) και της Δ ε λ γ ί ν α ς, οι κάτοικοι της οποίας μαζί με άλλους πληθυσμούς ενσωματώθηκαν στη Δόλιανη, όπου υπάρχει σήμερα ξενώνας Δελγίνα.

Σύμφωνα με τον Λαμπρίδη τα δύο χωριά υπήρχαν πριν από την ί-δρυση της Μονής. Το ίδιο εξάλλου το όνομα της Μονής, Β ο ( υ ) τ σ ά, φαίνεται να είναι εξελληνισμός του λατινογενούς-βυζαντινού, κατά τα ανωτέρω, χωριού Μπότσια. Έτσι η Μονή της Μ π ό τ σ ι α ς εξελληνί-στηκε σε Μονή Βοτσάς και αργότερα Β ο υ τ σ ά ς.

Το τοπων. Μπότσια σώζεται ως σήμερα κοντά στο Γρεβενίτι, ό-που το εξωκκλήσι της Αγ. Παρασκευής, σε μικρή απόσταση από το Παλιοχώρι, όνομα που παραπέμπει σ᾽ ένα παλαιό χωριό το οποίο σύμ-φωνα με τα προαναφερθέντα πρέπει να ήταν το βυζαντινό  χωριό Μ π ό -τσ ι α ή έστω μια συνοικία του.

   

Αριστερά το εκκλησάκι της Αγ. Παρασκευής στη Μπότσια (Πηγή: greve-niti.blogspot Πέμπτη 10 Ιουλίου 2025) και δεξιά από το τέλος της Λειτουργίας στη γιορτή της Αγ. Παρασκευής (27-07-2015, προσωπικό αρχείο)

Όπως έχουμε σημειώσει και παλαιότερα ο Β. Σαχίνης (1933) και ο Ι. Παπαβρανούσης (ca 1950), σε ανέκδοτους χειρόγραφους κατα-λόγους τοπν. του χωριού μας γράφουν το όνομα ως Πότσια. Η Μπότσια θα μπορούσε να προέρχεται είτε από την ονομαστική Μπότσια είτε από συμπροφορά της αιτ. της Πότσιας με τη βλάχ. πρόθ. n “εις, σε” (n Pόța > m Pόța > Mpόța > Bόța) ή με το ελλην. εμ-πρόθ. άρθρο στην Πότσια > στημ Πότσια > στην Μπότσια. Οι δύο υποθέσεις είναι εξίσου αποδεκτές. Έτσι για την ακριβή μορφή του τοπν. πρέπει να αναζητηθούν άλλα στοιχεία (όπως είναι η παλαιότερη μνεία του σε γραπτές πηγές, η σύνδεσή του με την περιοχή και την ιστορία της κλπ).

Ο Β. Σαχίνης σημειώνει ότι το τοπων. Πότσια προέρχεται “ἴσως ἐκ τοῦ ρουμανικοῦ ρήματος pocire = παραμορφώνω, <καὶ> δηλοῖ τὸν παραμορφωμένον, παράλυτον, ματιασμένον, κατηραμένον· πιθανὸν ὁ πρῶτος οἰκιστὴς νὰ ἦτο τοιοῦτος· μὲ τὴν τοπωνυμίαν ταύτην συγγενεύει καὶ ἡ ονομασία Βοτσὰ τοῦ γνωστοῦ μοναστηρίου”. Την άποψη αυτή ασπάζεται και ο Λέανδρος Βρανούσης που παραθέτει μια παράδο-ση για την πανούκλα που ξεκίνησε από την Πότσια (θα την παρουσι-άσουμε στο επόμενο σημείωμά μας). Αντίθετα ο Ιωάννης Παπα-βρανούσης δεν προτείνει καμιά ετυμολογία ή ερμηνεία του ίδιου τοπωνυμίου. Όμως η σημείωση ότι το όνομα συγγενεύει με αυτό της Βοτσάς αποκλείει τη μορφή Πότσια, αφού με βήτα (β) αποδίδεται στα ελληνικά ο φθόγγος b των ξένων λέξεων (όπως διαπιστώνεται και από το Μητρώο αρρένων Γρεβενιτίου για τα έτη 1845-1920, όπου ο Μπαμπέκης καταγράφεται ως Βαβέκης και ο Μπλέτσος ως Βλέ-τσος . Κατά τα άλλα ο Β. Σαχίνης στηρίχτηκε μάλλον στη σημείωση του Λαμπρίδη (1870) ότι: “Ὠνομάσθη δ᾽ οὕτω (η Μονή) ἐκ τοῦ μεγάλου καὶ σημαντικοῦ χωρίου Βοτσᾶς Β. τῆς Μονῆς κειμένου καὶ ἐξ 800 οἰκιῶν συνισταμένου”. Και λίγο πιο κάτω ο ίδιος λόγιος προσθέτει ότι η Μπότσια ήταν συνοικία της Βοτσάς. Αυτό σημαίνει ότι Μπό-τσια και Βοτσά όχι μόνον συγγενεύουν, αλλά πρέπει να ταυτίζονται (όπως πίστευαν ο Π. Αραβαντινός και ο Β. Φανίτσιος) και ότι η Βοτσά αποτελεί, όπως σημειώσαμε, εξελληνισμό της Μπότσιας. Η ασυμφωνία του τονισμού εξηγείται από το διαφορετικό τονικό σύστη-μα ελληνικών και βλάχικων.

Συνεπώς η ακριβής μορφή του τοπν. πρέπει να είναι Μπότσια (όπως την καταγράφει ο Λαμπρίδης και απ᾽ όπου προήλθε το όνομα της Βο-τσάς), και όχι Πότσια. Επίσης τόσο οι κάτοικοι του χωριού όσο και οι μοναχοί της Μ. Βουτσάς θεωρούν τόσο τη Βο(υ)τσά όσο και τη Μπότσια θηλ. γένους, κάτι που προβλημάτισε τον συντάκτη του Τοπω-νυμικού Ζαγορίου. Στα βλάχ. η λέξη bόță (που δεν χρησιμοποιείται πλέον ως προσηγορικό στην περιοχή, ένδειξη παλαιότητας) “μπουκάλι, σφαι-ρικό δοχείο” (ελλην. μπότσια “μονάδα μέτρησης υγρών, πριν από την εισαγωγή της οθωμανικής οκάς, ίση με δύο οκάδες” < ιταλ. bozzia, boccia < λατ. buttia) είναι θηλ. γένους, γεγονός που δεν ευνοεί την καταγωγή της Βο(υ)τσάς από το επών. Βο(υ)τσάς < επαγγελμ. όνομ. βουτσάς “βα-ρελάς” < βουτσίον ή βουτζίον “βαρέλι” < βουτ(τ)ίον < βυτίον· πρβλ. βούτ(τ)η, βοῦτ(τ)ις, βλάχ. búte κλπ). Σε κάθε περίπτωση, όλες οι παραπά-νω συγγενικές βυζαντινές και μεταβυζαντινές λέξεις αναφέρονται σε δοχεία χωρητικότητας για υγρά, κυρίως για κρασί. Όχι ιδιαίτερα πειστική τέλος φαίνεται η άποψη του Χ. Συμεωνίδη (2010) ότι το επώνυμο Βούτσης προέρχεται από το αρχαίο ελλην. βότης “βοσκός”.

Το γεγονός ότι η ευρύτερη περιοχή του Γρεβενιτίου και της Βου-τσάς παρήγε παλιά μεγάλες ποσότητες κρασιού εξηγεί εύκολα την παρουσία του τοπωνυμίου Μπότσια. Ο Κ. Κρυστάλλης σημειώνει χαρακτηριστικά ότι στα τέλη του ΙΘ΄ αιώνα οι αμπελώνες του Γρεβε-νιτίου απέδιδαν 500 000 οκάδες (= 640 τόνους) σταφυλιών, “ὅσας οὐδεμία ἄλλη κώμη ὅλου τοῦ Ζαγορίου παράγει!” Ο Λαμπρίδης επίσης μιλώντας για το Γρεβενίτι προσθέτει ότι το χωριό “παράγει δὲ ἰδίως οἶνον καλὸν καὶ πολύν· ἡ συγκομιδὴ τούτου π. χ. ἀναβαίνει κατὰ μέσον ὅρον τὰς 300 000 ὀκάδ(ας)”. Και ο Γ. Παπαγεωργίου, με πηγή “Λυτὸ ἔγγραφο-ἀπάντηση σὲ σχετικὸ ἐρώτημα τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας” παραθέτει πίνακα με την παραγωγή σταφυλιών του έτους 1865 για τις κοινότητες: Τσεπέλοβο 40 000 οκάδες· Καπέσοβο 150 000 οκ.· Κουκούλι 35 000 οκ.· Λιασκοβέτσι 74 000 οκ.· Άνω Σουδενά 88 000 οκ.· Δοβρά 75 000 οκ.· Μανασή 110 000 οκ.· Καλωτά 90 000 οκ.· Τζοντήλα 140 000 οκ. και Γρεβενίτι 390 000 οκ.

       

Φαγοπότι δίπλα στο εκκλησάκι της Αγ. Παρασκευής Μπότσιας

(Αριστερά 27-07-1955 και δεξιά 27-07-1975, προσωπικό αρχείο)

Όσο για τη θέση του βυζαντινού, κατά τον Λαμπρίδη, οικισμού της Βοτσάς (Μπότσιας), αυτή πρέπει να συμπίπτει (κατά ένα μέρος τουλάχιστον) με το σημερινό Παλιοχώρι, στα ΒΔ του Γρεβενιτίου και την περιοχή απέναντι από το σημερινό εξωκκλήσι της Αγίας Παρα-σκευής (Μπότσιας).

Στο Τοπωνυμικό Ζαγορίου, ενώ η ετυμολογία των τοπν. (Μπότσια και Βουτσά) είναι ορθή, για τη Μπότσια σημειώνεται ότι δεν είναι γνωστή η αιτία της ονομασίας της θέσης, και για τη Βουτσά προτείνεται ως λόγος για την ονομασία της το αρσ. κυριώνυμο Βουτσάς. Δυσκο-λεύεται όμως ο συντάκτης να εξηγήσει την αλλαγή του γένους του τοπω-νυμίου από αρσ. (Βουτσάς, ο) σε θηλ. (Βουτσά, η). Και σε νεότερη μελέτη του ο ίδιος παράγει το τοπωνύμιο Μπότσια από το επώνυμο Μπότσιας, χωρίς πάλι να εξηγεί το θηλ. γένος του τοπωνυμίου. Αν το τοπν. πρέπει να αποδοθεί σε κυριώνυμο αυτό πρέπει να είναι θηλ. γένους (Μπότσια, η), όπως συμβαίνει και με άλλα τοπν. του χωριού (π. χ. Μπούφα, η < Μπούφης ή Μπούφας). Τελικά πιθανολογεί ότι το τοπν. προέρχεται από το βουλγαρικό buča “βρυχώμαι, βουΐζω” από τον θόρυβο που προκαλεί το νερό του ορμητικού ποταμού Βάρδα που βρίσκεται κοντά στη Μονή. Ωστόσο, παρόλο που ο Βάρδας βρίσκεται σχετικά κοντά στη Μονή, τα νερά του, ιδίως όταν φουσκώνει, δεν ακού-γονται τόσο πολύ σε αυτήν (αφού η κοίτη του ποταμού είναι μάλλον ομαλή), και πολύ περισσότερο δεν ακούγεται το βουητό τους στις θέσεις των σωζόμενων ως σήμερα τοπωνυμίων Μπότσια και Παλιοχώρι που βρίσκονται δίπλα στις όχθες της Ζο(υ)ρίκας απέχοντας 4-5 χιλιόμετρα από την κοίτη του Βάρδα. Ο πανοσιολογιώτατος Σπυρίδων (Τόδης) που διαμένει συχνά στη Μονή μας βεβαίωσε ότι τα βράδια που επικρατεί ησυχία στην περιοχή περισσότερο ακούγονται τα νερά της Ζο(υ)ρίκας, που η κοίτη της είναι πιο κατηφορική, παρά του Βάρδα. Εξάλλου, αν είχε κάποια ρεαλιστική βάση η υπόθεση του συντάκτη του Τοπωνυμικού Ζαγορίου, το όνομα Βουτσά θα αφορούσε στο ποτάμι και όχι στη Μονή ή στον ομώνυμο οικισμό και η Μονή δεν θα λεγόταν Μονή Βουτσάς, αλλά Μονή Βουτσά.  

Λα Σιμπτ’-Ηλίε (La Simt’- Ilie) // ελλην. “Στον Προφητ᾽-Ηλία”.

Μικρό εξωκκλήσι στα βόρεια και μακριά από το χωριό, σε μια δα-σωμένη κορφή, αφιερωμένο στον Προφήτη Ηλία.

Περιφραστικό αγιωνύμιο από την πρόθεση Λα (“εις, σε”), το επίθ. Síímt᾽ (< Símtu “άγιος” < λατ. sanctus “άγιος”) και τη βλάχ. εκφορά του προφήτη Ηλία. 

Η ανέγερση ναΐσκων του προφήτη Ηλία σε κορφές βουνών εξηγείται:

α) Με βάση τη δράση του προφήτη, όπως παραδίδεται από την Παλαιά Διαθήκη (Βασιλειῶν Γ´, 17, 1–Δ´, 14), όπου ο Ηλίας περιγράφεται να ελέγχει την ξηρασία και τη βροχή, να κόβει στα δύο ρεύμα ποταμού, για να το διαβεί, να κατεβάζει τρεις φορές φωτιά από τον ουρανό, να συν-ομιλεί με τον Θεό στο βουνό Χωρήβ και τέλος να ανεβαίνει στον ουρανό πάνω σε φλεγόμενο άρμα. Ένα από τα πιο γνωστά θαύματά του (πρό-κληση κατάβασης ουράνιας φωτιάς σε έναν ανταγωνισμό με προφήτες του Βάαλ) πραγματοποιήθηκε στο Καρμήλιο όρος. Προσθέτουμε ότι, όταν ο Χριστός ανέβηκε στο όρος Θαβώρ κατά τη Μεταμόρφωσή του, εμφανίστηκαν στο πλάι του ο Μωυσής και ο Ηλίας.

β) Σύμφωνα με τους λαογράφους, η λατρεία του Ηλία στις κορφές των βουνών είναι κατάλοιπο της αρχαίας ελλην. θρησκείας. Ο προφήτης ταυτίστηκε τόσο με τον Ήλιο, με τον οποίο το όνομά του έχει ηχητική ομοιότητα, όσο και με τον Δία, ο οποίος ήταν θεός των μετεωρολογικών φαινομένων (κεραυνού, βροντής, βροχής κλπ), είχε τον θρόνο του στον Όλυμπο και λατρευόταν σε κορφές βουνών (όπως μαρτυρούν τα επίθετα που συνοδεύουν το όνομά του: Αίνιος, Ακραίος, Επάκριος, Ιθωμάτας, Κορυφαίος, Λύκαιος, Ολύμπιος, Παρνήθιος κλπ).

 

Σχεδιάγραμμα (Χρ. Ρογκότη) της ευρύτερης περιοχής του Γρεβενιτίου, όπου διακρίνονται οι θέσεις της Αγ. Παρασκευής Μπότσιας και του ναΐσκου του Προφήτ’-Ηλία (Πηγή: greveniti.blogspot Πέμπτη 10 Ιουλίου 2025).

γ) Με βάση διάφορες λαϊκές παραδόσεις, όπως αυτή που γράφει ο αεί-μνηστος καθηγητής μας Δ. Λουκάτος στο βιβλίο του Εισαγωγή στην Ελληνική Λαογραφία (1978 σελ. 155): “Μια φορά ταξίδευαν σ᾽ ένα καΐκι μαζί ο άι Νικόλας και ο προφήτ᾽-Ηλίας, και τους έπιασε μια φουρτούνα, που πήγανε να πνιγούν. Δεήθηκαν κι είπαν: – Παναγία μου, να βγούμε στη στεριά, κι ό,τι θες! Λέει ο άι Νικόλας. – Ας βγούμε στη στεριά κι ας μείνω και κοντά στη θάλασσα, αλλά ίσα ίσα να μη με χτυπά το κύμα. Κι έγινε εκεί το εκκλησάκι του. – Εγώ, λέει ο προφήτ᾽Ηλίας, θέλω να βλέπω τη θάλασσα μόνο από μακριά! Και του έκαναν το εκκλησάκι στην κορφή του βουνού”.

Πιο γνωστή είναι μια άλλη λαϊκή παράδοση, σύμφωνα με τη οποία “ο Αϊ-Λιας ήταν ναύτης που κινδύνεψε πολλές φορές να πνιγεί στη θάλασσα κι όταν βαρέθηκε τα ταξίδια, αποφάσισε να βρει ένα μέρος που να μην ξέ-ρουν τι είναι θάλασσα και καράβι. Έτσι πήρε ένα κουπί στον ώμο και τρά-βηξε για τη στεριά και όποιον συναντούσε τον ρωτούσε τι είναι αυτό που κρατάει στα χέρια του και όσο του απαντούσαν ‘κουπί’, συνέχιζε ψηλό-τερα. Όταν κάποτε έφτασε σε ένα ψηλό βουνό συνάντησε ένα βοσκό και τον ρώτησε τι ήταν αυτό που κρατούσε. Ο βοσκός του είπε αυθόρμητα ότι ήταν ξύλο. Ο Αϊ-Λιας γέλασε ικανοποιημένος, έστησε ολόρθο το κουπί, έχτισε μια καλύβα και αποφάσισε να μείνει εκεί όλη του τη ζωή. Γι᾽ αυτό τον Άγιο Ηλία τον βάνουν πάντα στα ψηλώματα”. Η τελευταία παράδοση θυμίζει όσα γράφει ο Όμηρος για τον Οδυσσέα (Ὀδύσσ. λ, 121 κεξ). “Όταν ο ήρωας κατέβηκε στον Άδη, η ‘σκιά’ του μάντη Τειρεσία τον συμβούλεψε, μετά τη μνηστηροφονία, να πάρει ένα καλοφτιαγμένο κουπί και να φύγει μακριά από τη θάλασσα, ώσπου να συναντήσει ανθρώπους που δεν έχουν δεί ποτέ το βασίλειο του Ποσειδώνα ούτε γνωρίζουν το αλάτι ούτε τα πλοία ούτε σε τί χρησιμεύει το κουπί που ο ήρωας θα κρατά στα χέρια του. Όταν λοιπόν συναντήσει κάποιον που θα νομίσει ότι το κουπί είναι λιχνιστήρι, τότε να μπήξει το κουπί στο χώμα και να προσφέρει πλούσιες θυσίες στον μέγα Ποσειδώνα”. 

(Συνεχίζεται)

Ευχαριστώ για τη φιλοξενία

Δ. Ράιος

Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου

email: draios021@gmail.com